Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw.
Co to jest druk sejmowy? To oficjalny numer projektu ustawy i dokumentów towarzyszących w procesie legislacyjnym.
Zobacz też: głosowania sejmowe, tematy i sekcję legislacji.
Projekt ustawy ma na celu usprawnienie procesu repatriacji Polaków i ich potomków, głównie z Kazachstanu i Rosji, poprzez zwiększenie limitów finansowych na lata 2025-2026 o 35 mln zł rocznie, do kwoty 80 757 tys. zł rocznie, oraz określenie limitów na lata 2027-2036 na tym samym poziomie. Proponowane zmiany obejmują również uproszczenie procedury wypłaty jednorazowej pomocy finansowej, zwiększenie przejrzystości przepisów dotyczących ośrodków adaptacyjnych i nadanie Pełnomocnikowi Rządu ds. Repatriacji kompetencji do badania trwałości zatrudnienia repatriantów. Ponadto, projekt przywraca wymóg udokumentowania deportacji lub zesłania przez władze ZSRR i doprecyzowuje definicje w ustawie o repatriacji, a także wydłuża termin na załatwienie spraw z zakresu obywatelstwa polskiego i modyfikuje opłaty skarbowe.
Widoczny w HTML źródłowym bez JavaScript
UZASADNIENIE 1. Potrzeba i cel wydania aktu prawnego Uchwalona w dniu 9 listopada 2000 r. ustawa o repatriacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1105), dalej: „ustawa o repatriacji” lub „ustawa”, miała na celu wspomóc proces powrotu do Polski Polaków i ich potomków, pozostałych na Wschodzie w wyniku represji ze strony władz byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Zgodnie z przepisami ustawy repatriant nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa z dniem przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji.
Głównym czynnikiem opóźniającym proces przesiedleń są ograniczone możliwości przedstawienia przez osoby uprawnione warunków do osiedlenia się w Polsce (lokalu mieszkalnego i źródeł utrzymania), stanowiących warunek wydania wizy krajowej w celu repatriacji. W nowelizacjach ustawy z 2017 r.¹) wprowadzono rozwiązania, które miały przyczynić się do zapewnienia warunków do osiedlenia się większej liczbie osób, a w konsekwencji przyspieszenia repatriacji.
Do rozwiązań tych należały w szczególności: możliwość uzyskania miejsca w ośrodku adaptacyjnym dla repatriantów, możliwość uzyskania dopłaty do kosztów najmu lokalu mieszkalnego bądź nabycia lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego oraz wprowadzenie dotacji dla gmin oferujących mieszkania imiennie wskazanym kandydatom na repatriantów. Zmienione przepisy pozwoliły także na nabycie obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji przez małżonków i zstępnych osób uprawnionych, nawet jeśli sami nie spełniali przesłanek repatriacyjnych.
Nowe regulacje prawne przełożyły się na zwiększenie liczby osób przesiedlających się do Polski w trybie repatriacji, ale także na wzrost liczby nowych wniosków o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji. Od początku okresu obowiązywania ustawy o repatriacji osoby zainteresowane złożyły ponad 16 tys. wniosków o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, z tego ponad 9,5 tys. w okresie 2018-2023, co należy wiązać z nowymi rozwiązaniami prawnymi, wprowadzonymi zmianami ustawy o repatriacji w 2017 r. Szacuje się, że obecnie na repatriację oczekuje do 8 tys.
osób, których wnioski zostały przekazane przez konsulów do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a które jeszcze nie zakończyły procedury repatriacyjnej. Kandydaci na repatriantów wywodzą się głównie z Kazachstanu, następnie Rosji. 1) Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 858, z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji, ustawy o Karcie Polaka oraz ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 2282). Realizacja programu repatriacyjnego wiąże się ze skutkami finansowymi po stronie budżetu państwa.
Należą do nich koszty związane z wypłatą jednorazowej pomocy finansowej przysługującej repatriantom po przyjeździe, pomocy związanej z realizacją potrzeb mieszkaniowych, ale także koszty dotacji dla gmin oferujących mieszkania repatriantom, jak również koszty wynagrodzenia dla podmiotów prowadzących ośrodki adaptacyjne dla repatriantów. Źródłem finansowania wydatków na zadania związane z repatriacją jest rezerwa celowa budżetu państwa „Pomoc dla repatriantów” (art. 37 ust. 1 ustawy o repatriacji). Wysokość środków ujętych każdego roku w rezerwie nie może przekroczyć rocznych limitów wydatków, określonych w art. 19 ust.
1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw. Maksymalny limit wydatków został określony na lata 2017-2026 i w latach 2024-2026 wynosi 45 757 tys. zł rocznie²). Przy uwzględnieniu wysokości limitu, kwota środków w rezerwie celowej „Pomoc dla repatriantów” w roku 2024 została ustalona na poziomie 44 710 tys. zł, analogicznie jak w 2023 r., i nie będzie możliwe jej zwiększenie w latach 2025–2026. Zabezpieczona kwota pozwala na zapewnienie sfinansowania kosztów związanych z repatriacją ok.
600 osób rocznie, przy czym część wydatków stanowią koszty wypłat pomocy finansowej osobom przybyłym w poprzednich latach. Taki stan rzeczy powoduje, że nie jest możliwe skuteczne prowadzenie programu repatriacyjnego, pozwalające na szybkie przesiedlenie wszystkich oczekujących. W szczególności ograniczona jest możliwość podjęcia w tym zakresie działań przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Repatriacji, polegających na kierowaniu większej liczby wnioskodawców do ośrodków adaptacyjnych dla repatriantów³), jak również działań podejmowanych przez gminy w zakresie przygotowania mieszkań dla repatriantów.