Rządowy projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami.
Co to jest druk sejmowy? To oficjalny numer projektu ustawy i dokumentów towarzyszących w procesie legislacyjnym.
Zobacz też: głosowania sejmowe, tematy i sekcję legislacji.
Projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami ma na celu systemowe uregulowanie dostępu do tej formy wsparcia, zapewniając indywidualne wsparcie w codziennych czynnościach. Celem jest zwiększenie niezależności i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym osób z niepełnosprawnościami, szczególnie tych wymagających intensywnego wsparcia. Ustawa ma wyeliminować dotychczasową zależność od konkursowych i regionalnych rozwiązań, gwarantując ciągłość i powszechność usługi. Jest to realizacja zobowiązań międzynarodowych wynikających z Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami, odciążając jednocześnie rodziny i opiekunów.
Widoczny w HTML źródłowym bez JavaScript
UZASADNIENIE Cel wprowadzenia przepisów Podstawowym celem projektu ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami jest systemowe uregulowanie dostępu do formy wsparcia, jaką jest asystencja osobista. Usługa asystencji osobistej polega na indywidualnym wsparciu osób z niepełnosprawnościami w wykonywaniu codziennych czynności, których osoby te nie mogą realizować samodzielnie. Dzięki niej w sposób znaczący rośnie szansa na niezależne życie dla osób wymagających intensywnego wsparcia (persons with high-support needs) i pełny udział tych osób w życiu społecznym oraz zawodowym.
Istniejące do tej pory rozwiązania nie zapewniały trwałych i powszechnych warunków realizacji takiej usługi; mają one bowiem charakter konkursowy lub regionalny. Wprowadzenie rozwiązań ustawowych jest zgodne z przepisem art. 19 Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami (którą Polska ratyfikowała w 2012 r.), stanowiącym o prawie osób z niepełnosprawnościami do niezależnego życia i pełnego włączenia w społeczność lokalną. Projektowana ustawa realizuje postulaty zgłaszane od wielu lat przez osoby z niepełnosprawnościami i stronę społeczną.
Przy tworzeniu regulacji ustawowej wzięto pod uwagę wnioski i rozwiązania wypracowane w licznych projektach i pilotażach. Obecny stan faktyczny i prawny Przyczyny i potrzeba uchwalenia ustawy to: 1) brak systemowych regulacji; 2) realizacja zobowiązań międzynarodowych; 3) zwiększenie poziomu niezależności i komfortu życia codziennego; 4) wsparcie dla rodzin i opiekunów. Ad 1. Dotychczas usługi asystencji osobistej są realizowane głównie w ramach Programu „Asystent Osobisty Osoby Niepełnosprawnej” finansowanego z Funduszu Solidarnościowego.
Obecnie dostęp do tych usług jest uzależniony od lokalnych programów i projektów, co powoduje, że osoby z niepełnosprawnościami w różnych regionach kraju mają nierówny dostęp do niezbędnego wsparcia. Z raportu Najwyższej Izby Kontroli „Usługi asystenta osobistego jako wsparcie społeczne osób niepełnosprawnych“ (2023) wynika, że asystencja osobista w formule projektowej naraża użytkowników na brak ciągłości w korzystaniu z usługi. Konieczne jest więc wdrożenie systemowego rozwiązania, na poziomie ustawowym, które zapewni ciągłość wykonywania usługi osobom o najwyższej potrzebie wsparcia. Ad 2.
Polska, jako strona Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami, jest zobowiązana do zapewnienia osobom z niepełnosprawnością możliwości prowadzenia niezależnego życia W społeczności lokalnej. Komitet ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami wielokrotnie wskazywał na konieczność wdrożenia uregulowanej ustawowo asystencji osobistej jako narzędzia realizacji tego prawa. Warto nadmienić, że świadczenia pieniężne (w tym świadczenie wspierające czy dodatek dopełniający, a także system rentowy) służą innym celom osoba z niepełnosprawnością potrzebuje bowiem najczęściej bardzo szerokiego systemu wsparcia, uwzględniającego m.in.
zakup specjalistycznego sprzętu czy nierefundowanego leczenia i rehabilitacji. Gwarantowana ustawowo usługa asystencji osobistej ma dopełnić ten system tak, aby osobom o największych potrzebach wsparcia zapewnić funkcjonowanie w sposób niezależny oraz odciążyć rodziny tych osób. Ad 3. Usługa asystencji osobistej pozwala osobom z niepełnosprawnościami na podejmowanie i realizowanie decyzji dotyczących ich codziennego życia, co jest kluczowe dla ich niezależności i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
Pozwala to na przeciwdziałanie dyskryminacji oraz wsparcie w pełnieniu ról społecznych i zawodowych, które bez tego wsparcia są znacznie utrudnione lub niemożliwe do realizacji. Niemożność zaspokojenia w sposób godny podstawowych potrzeb życiowych, w tym tych dotyczących samoobsługi, lub uzależnienie w tym zakresie od członków rodzin nie pozwala na osiągnięcie możliwie pełnego dobrostanu psychofizycznego. Co więcej może prowadzić do wycofywania się osób z niepełnosprawnościami z życia społecznego i zawodowego. Ad 4. Brak systemowego wsparcia w postaci asystencji osobistej znacząco obciąża rodziny i opiekunów osób z niepełnosprawnościami.
Sprawia, że wspieranie osób z niepełnosprawnościami w życiu codziennym staje się główną, a często z konieczności jedyną rolą społeczną, którą podejmują osoby pełniące funkcje opiekuńcze (zazwyczaj kobiety). Dotychczasowe stałe, nieodpłatne wsparcie z ich strony stanowiło de facto pracę bez wynagrodzenia. W konsekwencji powodowało postępującą pauperyzację rodzin osób z niepełnosprawnością („Ubóstwo w Polsce w latach 2021-2022”, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2023).