Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw.
Co to jest druk sejmowy? To oficjalny numer projektu ustawy i dokumentów towarzyszących w procesie legislacyjnym.
Zobacz też: głosowania sejmowe, tematy i sekcję legislacji.
Projekt łączy zmiany fiskalne i zdrowotne: aktualizuje "akcyzową mapę drogową" dla alkoholu, modyfikuje zasady VAT i wybrane rozwiązania techniczne oraz opisuje cele prozdrowotne tych korekt. Zgodnie z uzasadnieniem ma ograniczać dostępność ekonomiczną alkoholu i uporządkować szereg przepisów podatkowych. To szeroka nowelizacja o wyraźnym wpływie na konsumentów, rynek alkoholu i część rozliczeń VAT.
Widoczny w HTML źródłowym bez JavaScript
UZASADNIENIE Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, zawiera regulacje nowelizujące ustawę z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 126, z późn. zm.), ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.) oraz ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 146, z późn. zm.). Projekt zakłada aktualizację tzw.
„akcyzowej mapy drogowej” będącej istotną częścią polityki fiskalnej państwa w latach 2026 i 2027 w zakresie stawek akcyzy na napoje alkoholowe, przy czym wobec vacatio legis przewidzianego w art. 6 proponowanej ustawy, stawka akcyzy przewidziana w roku 2026 będzie obowiązywała nie wcześniej niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Polityka ta stanowi skuteczne narzędzie regulujące poziom konsumpcji używek mających negatywny wpływ na zdrowie społeczeństwa. Pośrednio ma ona przełożenie na możliwość kontrolowania szkód zdrowotnych ponoszonych przez społeczeństwo oraz wielkości nakładów na jego leczenie i działalność profilaktyczną.
Alkohol spożywany nadmiernie, bez względu na formę podania, jest szkodliwy dla zdrowia człowieka, ale także generuje ogromne koszty społeczne i ekonomiczne. W obszarze społecznym nieodpowiedzialne spożycie przekłada się na wzrost liczby rodzin alkoholowych, traumy, współuzależnienie, syndrom DDA, straumatyzowane i zaniedbane dzieci, a później dorosłych, dzieci z FAS, utracone relacje, samotność, utraconą kontrolę nad własnym życiem, obniżoną jakość życia, obojętność na dobro własne i innych ludzi, wypadki, zgony. W wymiarze ekonomicznym są to utrata pracy, bezrobocie, ubóstwo, stracone szanse rozwojowe, strata dla budżetów domowych i państwa.
Z roku na rok siła nabywcza konsumentów rośnie a wraz ze wzrostem średniego wynagrodzenia, wg danych GUS, za otrzymywane wynagrodzenie miesięczne nabywcy mogą zakupić coraz większą ilość napojów alkoholowych. Przykładowo, za przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 2020 r. można było kupić 201 butelek wódki (0,5 l, 40%), a w 2024 r. już 238 takich butelek.
Dostępność cenowa napojów alkoholowych w latach 2020-2024 - liczba butelek, jaką można zakupić za przeciętne miesięczne wynagrodzenie Napój alkoholowy 2020 2021 2022 2023 2024 wódka czysta 40% 0,5 l 201 216 219 221 238 piwo jasne pełne 0,5 l 1672 1798 1889 1863 2103 wino białe gronowe 0,75 l 211 256 269 279 313 Na podstawie danych GUS Zgodnie z danymi Eurostatu, ceny konsumpcyjne napojów alkoholowych w Polsce są na zdecydowanie niższym poziomie niż w większości państw UE. Tańszy alkohol można kupić jedynie w Bułgarii, Rumunii i na Węgrzech.
Według danych z raportu Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, im większa jest dostępność ekonomiczna alkoholu, tym większe jest jego spożycie. Tym samym, kluczowym instrumentem regulującym poziom konsumpcji używek mających negatywny wpływ na zdrowie społeczeństwa, jest prowadzenie odpowiedniej polityki cenowej. Badania ekonomiczne przeprowadzone w wielu rozwijających się regionach świata pokazały, że zwiększenie podatków i cen prowadzi do redukcji używania alkoholu i wynikających z niego problemów.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) spożycie alkoholu to, obok palenia tytoniu, najgroźniejszy czynnik ryzyka dla zdrowia człowieka, przy czym polityka cenowa wobec alkoholu to jedno z najbardziej efektywnych, łatwo dostępnych narzędzi, mających na celu ograniczenie szkód powodowanych przez alkohol. Zwiększenie stawek akcyzy na alkohol stanowi efektywną metodę ograniczania konsumpcji alkoholu. Wzrost ceny alkoholu powoduje spadek wartości popytu na niego, a obniżenie jego ceny zwiększa wartość popytu. Co istotne, podwyższenie ceny alkoholu w sposób szczególny ogranicza spożycie alkoholu przez młodzież.
Tym samym regulacja odpowiada na problem polegający na narażeniu mieszkańców Polski, a zwłaszcza młodych ludzi (nieletnich) na nadmierne spożycie, a w wielu przypadkach uzależnienie od alkoholu. Podnoszenie ceny alkoholu: opóźnia rozpoczęcie spożywania alkoholu, spowalnia spożywanie coraz większych ilości alkoholu przez młodzież, ogranicza wśród niej intensywne okazjonalne spożywanie alkoholu (źródło: https://www.who.int/initiatives/SAFER).