Poselski projekt uchwały w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu.
Co to jest druk sejmowy? To oficjalny numer projektu ustawy i dokumentów towarzyszących w procesie legislacyjnym.
Zobacz też: głosowania sejmowe, tematy i sekcję legislacji.
Projekt uchwały upamiętnia 90. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu i ma wyraźnie historyczno-pamięciowy charakter. Dokument przypomina o sowieckich deportacjach i ich skutkach dla polskich rodzin. Nie wprowadza zmian prawnych, lecz formułuje stanowisko Sejmu.
Widoczny w HTML źródłowym bez JavaScript
Projekt UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia… w sprawie upamiętnienia 90. rocznicy deportacji ludności polskiej do Kazachstanu Dziewięćdziesiąt lat temu doszło do pierwszej masowej deportacji ludności polskiej przeprowadzonej przez władze sowieckie. Ta zbrodnicza operacja uderzyła w Polaków zamieszkujących tereny ówczesnej sowieckiej Ukrainy, położone przy granicy z Polską. Wywieziono co najmniej 70 tys. mieszkańców tych ziem, w przytłaczającej większości Polaków, zmuszając ich do zasiedlenia surowych obszarów kazachskiego stepu. W latach trzydziestych XX wieku w Związku Sowieckim mieszkało ponad milion Polaków.
Wielu z nich od pokoleń zamieszkiwało tereny dawnej Rzeczypospolitej, które po pokoju ryskim z 1921 roku znalazły się poza jej granicami. Po kilku latach względnego bezpieczeństwa władze sowieckie rozpoczęły represje wobec tej ludności, obejmujące również przymusowe przesiedlenia. W 1936 roku ludność polska, zamieszkująca w zwartych koloniach tereny przy granicy z Polską, została oficjalnie uznana za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa sowieckiego. Zapadła decyzja o jej przesiedleniu do borykającego się z niedoborem ludności Kazachstanu.
W dwóch etapach – w maju–czerwcu oraz we wrześniu–październiku 1936 roku – wywieziono kilkanaście tysięcy rodzin, w sumie co najmniej 70 tys. osób. Osiedlono je w północnym Kazachstanie, nie bacząc na to, że panujące tam warunki klimatyczne były skrajnie trudne dla ludności europejskiej. W celu rozmieszczenia deportowanych wyznaczono na stepie 43 punkty (tzw. „toczki”), oznaczone wbitym w ziemię słupkiem z numerem. Na miejscu zapewniono jedynie podstawowe źródło wody (np. studnię); wszelkie ziemianki i inne schronienia deportowani musieli budować samodzielnie. Niektórzy pierwszą zimę przetrwali w wojskowych namiotach.
Wielu nie przeżyło podróży ani pierwszych miesięcy w nowym miejscu. Wielu innych zostało zamordowanych przez Sowietów w latach 1937–1938 podczas tzw. operacji polskiej NKWD. Polacy deportowani do Kazachstanu w 1936 roku nie zostali objęci tzw. amnestią z 1941 roku ani repatriacją w latach 1945–1949 i 1955–1959. Realne starania o osiedlenie się w Polsce mogli podejmować dopiero po rozpadzie Związku Sowieckiego w 1991 roku. Wielu potomków deportowanych powróciło do Rzeczypospolitej, jednak znaczna ich część nadal mieszka w Kazachstanie.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej składa najwyższy hołd wszystkim Rodakom, którzy ucierpieli w wyniku sowieckiej deportacji z 1936 roku, w szczególności tym, którzy w jej następstwie stracili życie.