Rządowy projekt ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic".
Co to jest druk sejmowy? To oficjalny numer projektu ustawy i dokumentów towarzyszących w procesie legislacyjnym.
Zobacz też: głosowania sejmowe, tematy i sekcję legislacji.
Projekt ustawy wprowadza trzy nowe świadczenia dla rodziców dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia: "aktywni rodzice w pracy", "aktywnie w żłobku" i "aktywnie w domu". Celem jest wsparcie rodziców w godzeniu życia zawodowego z rodzinnym poprzez umożliwienie im wyboru formy opieki nad dzieckiem. Ustawa ma na celu zwiększenie aktywności zawodowej rodziców, zwłaszcza matek, oraz poprawę dostępności do instytucjonalnej opieki nad dziećmi. Ponadto, ustawa ma zaradzić negatywnym trendom demograficznym w Polsce, takim jak niski wskaźnik urodzeń i starzenie się społeczeństwa.
Widoczny w HTML źródłowym bez JavaScript
UZASADNIENIE W obliczu dynamicznych zmian demograficznych, społecznych oraz ekonomicznych, z jakimi mierzy się Polska na początku XXI w., rysuje się potrzeba intensyfikacji działań zmierzających do kompleksowego wsparcia rodzin w ich codziennych wyzwaniach. Istotne w tym kontekście jest zagadnienie umożliwienia i zachęcenia do aktywności zawodowej rodziców dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia (tj.
w wieku po zakończeniu urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego na dziecko przez rodzica, a przed osiągnięciem przez dziecko wieku uprawniającego do korzystania z opieki przedszkolnej), aby mogli powrócić lub wejść na rynek pracy po przerwie związanej z opieką nad małym dzieckiem. Obecnie rodzice, najczęściej matki, po urodzeniu dziecka muszą wybierać między życiem rodzinnym a zawodowym. Rolą państwa jest stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla tych rodziców, umożliwiającego im efektywne godzenie ról rodzinnych i zawodowych, pozostawiając przy tym możliwość wyboru formy sprawowanej opieki nad dzieckiem.
Analizując aktywność rodziców dzieci na rynku pracy, wśród ojców-pracowników widać stały poziom aktywności zawodowej bez względu na liczbę posiadanych dzieci. Natomiast w przypadku kobiet jest widoczne powiązanie ich aktywności zawodowej z liczbą posiadanych dzieci oraz wiekiem najmłodszego (lub jedynego) dziecka. Wskaźnik zatrudnienia według płci, liczby dzieci i wieku najmłodszego dziecka, 2022 r.
Płeć Mężczyźni Kobiety Liczba Total dzieci bez dzieci 1 2 dzieci dziecko 3 dzieci i więcej Total bez dzieci 1 2 dzieci dziecko 3 dzieci i więcej Ogółem 79,1 75,0 79,6 86,1 84,8 71,6 72,6 73,4 71,9 57,5 poniżej 6 85,6 : 84,5 87,0 84,0 66,1 : 68,9 68,2 56,2 lat 6-11 lat 83,7 : 80,3 85,5 87,9 73,7 : 75,8 74,4 61,0 12 lat 77,4 : 75,5 84,6 77,3 75,5 : 75,2 78,0 57,6 i więcej Źródło: Employment rate of adults by sex, age groups, educational attainment level, number of children and age of youngest child (%) [LFST_HHEREDCH_custom_9201554], opracowanie Departament Analiz Ekonomicznych MRPIPS Według danych Eurostatu wskaźnik zatrudnienia dla kobiet w wieku 20–49 lat w 2022 r.
(ostatnie dane) z dziećmi w wieku do lat 6 wyniósł 66,1%. Współczynnik ten dla kobiet z jednym dzieckiem wyniósł 68,9%, z dwójką 68,2% i z trójką lub więcej dzieci 56,2%. Oznaczałoby to, że dzietność może być silną motywacją do pracy, jednak przy trójce lub większej liczbie dzieci wskaźnik zatrudnienia jest niższy (w porównaniu do kobiet z 1 lub 2 dzieci lub bezdzietnych), na co może mieć wpływ wiele czynników, jak m.in. chęć czy konieczność zajęcia się domem i rodziną. Ponadto nie ulega wątpliwości, że obecna sytuacja demograficzna kraju jest bardzo trudna.
Głównym trendem kształtującym sytuację demograficzną Polski jest znaczny spadek liczby urodzeń dzieci. Wg danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2023 r. urodziło się 272 tys. dzieci, tj. o 33,1 tys. mniej niż w roku poprzednim, co stanowi spadek rok do roku o 11%. Urodzenia w tys. w latach 2015-2023 450,0 402,0 400,0 369,3 382,3 388,2 375,0 355,3 331,5 350,0 305,1 300,0 272,0 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0 0,0 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Opracowanie własne Departamentu Polityki Rodzinnej MRPiPS w oparciu o dane GUS Spadkowi ulega także wartość współczynnika dzietności.
Po jego wzroście w latach 2015–2017 z poziomu 1,29 do 1,45 nastąpił powrót do tendencji spadkowej i w 2022 r. jego wartość wyniosła 1,26. Ponadto jest prognozowany wyraźny spadek liczby urodzeń, co będzie związane przede wszystkim ze spadkiem liczby kobiet w wieku prokreacyjnym. Przewiduje się, że między 2022 r. a 2060 r. ich liczba spadnie z 8,7 mln do 6,3 mln w scenariuszu wysokim – i do 4,8 mln w niskim. Będzie postępował proces starzenia się ludności Polski, co oznacza wzrost odsetka osób w wieku 65 lat i więcej oraz duży spadek liczby dzieci i młodzieży (0–17 lat).
Jedynie w scenariuszu wysokim przewiduje się utrzymanie liczby osób poniżej 18 lat na poziomie zbliżonym do 2022 r. Będą się kurczyć zasoby ludności w wieku produkcyjnym. Według wyników prognozy spadek ten do 2060 r. wyniesie od 25% w scenariuszu niskim do 40% w scenariuszu wysokim. W konsekwencji doprowadzi to do zwiększenia współczynnika obciążenia demograficznego ludnością w wieku nieprodukcyjnym. W 2022 r. na 100 osób 2 w wieku produkcyjnym (kobiety 18–59, mężczyźni 18–64) przypadało 70 osób w wieku nieprodukcyjnym (0–17, 60+/65+). W_2060 r. będzie to już 105 osób (według scenariusza głównego).