Interpelacja w sprawie wyjaśnienia przyczyn wycofania się z propozycji wprowadzenia do polskiego prawa obowiązku informowania osób inwigilowanych o prowadzonej wobec nich kontroli operacyjnej

Działając na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się z interpelacją poselską w sprawie wyjaśnienia przyczyn wycofania się z propozycji wprowadzenia do polskiego prawa obowiązku informowania osób inwigilowanych o prowadzonej wobec nich kontroli operacyjnej.

Wprowadzenie takiego obowiązku stanowiło jedną z obietnic wyborczych kandydatów koalicji 15 października. Deklaracja prawa do informacji o zainteresowaniu ze strony służb została zawarta w 19 punkcie umowy koalicyjnej podpisanej w listopadzie 2023 roku. Z informacji medialnych wynika jednak, że Ministerstwo Sprawiedliwości rezygnuje z implementacji tego rozwiązania do prawa polskiego, argumentując, że utrudni walkę ze zorganizowaną przestępczością.

Problem w tym, że wycofanie się z tej propozycji może zostać odebrane jako niedotrzymanie obietnic wyborczych, co wzbudzi społeczne rozczarowanie, zwłaszcza w środowiskach zajmujących się ochroną praw i wolności obywatelskich. Obowiązek informowania osób poddanych kontroli operacyjnej jest standardem europejskim, wynika między innymi z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Argumenty dotyczące potencjalnego zagrożenia skuteczności działań służb, szczególnie wobec zorganizowanej przestępczości, nie muszą oznaczać całkowitej rezygnacji z obietnicy. Istnieje możliwość wypracowania kompromisowego rozwiązania legislacyjnego, np. przez wyłączenie z obowiązku informowania wyłącznie osób ściśle powiązanych z działalnością grup przestępczych.

Z uwagi na znaczenie tej sprawy dla ochrony praw i wolności obywatelskich zwracam się o ewentualną rewizję decyzji oraz udzielenie informacji, czy prowadzone są prace legislacyjne mające na celu realizację tej obietnicy w formie uwzględniającej zarówno ochronę praw obywatelskich, jak i skuteczność działań służb.

Niniejszym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie były główne powody wycofania się z propozycji wprowadzenia obowiązku informowania osób inwigilowanych o prowadzonej wobec nich kontroli operacyjnej?

2. Czy ministerstwo dysponuje danymi potwierdzającymi tezę, że obowiązek informowania obywateli o kontroli operacyjnej utrudni zwalczanie przestępczości zorganizowanej? Proszę o ich przedstawienie.

3. Jakie działania legislacyjne prowadzi obecnie Ministerstwo Sprawiedliwości w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów z europejskimi standardami w zakresie ochrony praw osób objętych kontrolą operacyjną?

4. Dlaczego Ministerstwo Sprawiedliwości nie zdecydowało się na wdrożenie kompromisowych rozwiązań, które pozwoliłyby pogodzić interesy bezpieczeństwa państwa z prawami obywatelskimi, np. poprzez wyłączenie z obowiązku informowania osób ściśle związanych ze zorganizowaną przestępczością?

5. W jaki sposób ministerstwo zamierza realizować zobowiązania wynikające z umowy koalicyjnej oraz orzecznictwa europejskiego w zakresie ochrony praw obywatelskich i kontroli nad działaniami służb?