Interpelacja w sprawie powołania wyspecjalizowanych prokuratur do ścigania tzw. mowy nienawiści i przestępstw motywowanych uprzedzeniami - pełnej jawności obsady personalnej, wytycznych, szkoleń (w tym udziału NGO) oraz kosztów, a także skuteczności ścigania przestępstw z nienawiści wobec chrześcijan

Składam interpelację do ministra sprawiedliwości – prokuratora generalnego w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lutego 2026 r. (Dz. U. 2026 poz. 140) w sprawie określenia jednostek organizacyjnych prokuratury właściwych do prowadzenia postępowań w sprawach o przestępstwa motywowane uprzedzeniami, wskazującego 49 prokuratur rejonowych oraz 1 prokuraturę okręgową jako jednostki „wyspecjalizowane“ w tej kategorii spraw.

Z doniesień medialnych wynika, że w każdej z 49 prokuratur rejonowych ma działać po dwóch prokuratorów „oddelegowanych“ do tej tematyki, a w jednostce okręgowej w Warszawie – trzech; wskazywano również na uruchamianie szkoleń prowadzonych przez wyznaczonych prokuratorów dla pozostałych jednostek oraz traktowanie tej operacji jako jednego z priorytetów kierownictwa resortu. Równocześnie na stronach rządowych przedstawiane są ogólne uzasadnienia wprowadzania tej „specjalizacji“, m.in. w kontekście Internetu i brutalizacji debaty publicznej.

W mojej ocenie to przedsięwzięcie rodzi poważne wątpliwości konstytucyjne i ustrojowe z perspektywy wolności słowa, ryzyka efektu mrożącego, a także realnej możliwości selektywnego, politycznego wykorzystywania aparatu państwa do wywierania presji na obywateli prezentujących poglądy niezgodne z linią obecnej władzy. Tym bardziej konieczna jest pełna przejrzystość: personalna, finansowa i metodyczna.

Jednocześnie zwracam uwagę, że państwo polskie od lat ma problem nie z „brakiem narzędzi“, lecz z brakiem konsekwencji w ściganiu przestępstw wymierzonych w chrześcijan i osoby wierzące. W „Raporcie Stowarzyszenia Fidei Defensor dotyczącym przestępstw na tle wyznaniowym” wskazano m.in., że w okresie od 1 lutego 2020 r. do 30 czerwca 2023 r. odnotowano co najmniej 300 przejawów przestępstw motywowanych wrogością wobec chrześcijan wyznania rzymskokatolickiego; stowarzyszenie złożyło 184 zawiadomienia, z czego aż 125 spraw objęto negatywnymi rozstrzygnięciami (odmowy wszczęcia lub umorzenia). W raporcie podano również, że wśród negatywnych rozstrzygnięć częstą przesłanką było twierdzenie o „braku znamion czynu zabronionego“ (49 przypadków) oraz umorzenia z powodu niewykrycia sprawcy (45 przypadków), przy jednoczesnym wyrażeniu przez autorów poważnych wątpliwości co do intensywności działań organów ścigania w celu ustalenia sprawców.

Raport: https://fideidefensor.pl/2023/12/27/chrystianofobia-okiem-fidei-defensor/

Czy budowana dziś „specjalizacja“ ma realnie służyć równemu traktowaniu wszystkich pokrzywdzonych i skuteczności ścigania – czy też stanie się instrumentem jednostronnej presji pod hasłami „walki z hejtem“, przy utrzymaniu dotychczasowej praktyki umarzania spraw dotyczących przestępstw z nienawiści wobec chrześcijan.

Zwracam się o odpowiedzi na następujące pytania:

Obsada personalna (jawność i kryteria doboru):

Wytyczne i metodyka postępowań (pełna dokumentacja):

Szkolenia (kto, kiedy, za ile, jakie materiały):

Udział organizacji pozarządowych i podmiotów zewnętrznych:

Koszty – już poniesione oraz planowane na 2026 i 2027 r.:

Zakres spraw – równość ochrony i praktyka umorzeń wobec chrześcijan:

Nadzór, sprawozdawczość i mierniki skuteczności:

Dokumentacja przekazana prokuratorom:

W mojej ocenie – w państwie prawa – tak daleko idące przedsięwzięcie, ingerujące pośrednio w sferę wolności słowa i debaty publicznej, musi być prowadzone w warunkach pełnej transparentności. Jednocześnie oczekuję jasnej deklaracji, że organa ścigania przestaną traktować przestępstwa wymierzone w chrześcijan jako „sprawy mniejszej wagi“, co – według przytoczonego raportu – było dostrzegalnym problemem w dotychczasowej praktyce.