Interpelacja nr 15517

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie stosowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw. sztucznych warunków Interpelacja nr 15517 do ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie stosowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działań informacyjnych dotyczących tzw.

sztucznych warunków Zgłaszający: Urszula Pasławska Data wpływu: 23-02-2026 Zagadnienie „sztucznych warunków” stanowi w ostatnim okresie przedmiot wzmożonej aktywności kontrolnej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pojęcie to odnosi się do sytuacji, w których beneficjent – zdaniem agencji – podejmuje określone działania organizacyjne, prawne lub faktyczne wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celem danego instrumentu wsparcia (np. poprzez sztuczny podział swojego gospodarstwa w celu ominięcia mechanizmu degresywności stawek płatności).

Stwierdzenie istnienia „sztucznych warunków” ma dla rolników fundamentalne znaczenie, ponieważ – przy obecnie stosowanej przez agencję interpretacji przepisów (jakkolwiek poddanej obecnie weryfikacji przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie o sygn. C-470/25) – prowadzi do odmowy przyznania wszystkich płatności lub cofnięcia wszystkich płatności. W praktyce oznacza to realne zagrożenie dla stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych, zwłaszcza w warunkach rosnących kosztów produkcji i niepewności rynkowej, co czyni to zagadnienie szczególnie istotnym dla polskich rolników.

Pojęcie „sztucznych warunków” – regulowane obecnie w art. 62 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 – nie zostało zdefiniowane w żadnym akcie prawa krajowego ani unijnego. Wykładni tego pojęcia dokonano w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond „Zemedelie” - Razplasztatelna agencja.

W orzeczeniu tym wskazano, że pojęcie „sztucznych warunków” należy interpretować w ten sposób, że przesłanki jego stosowania wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia ze środków UE.

W ramach drugiego elementu do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania wsparcia z funduszy UE ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

Z uwagi na okoliczność, że określenie przesłanek „stworzenia sztucznych warunków” określone zostało wyłączenie w orzeczeniu europejskiego trybunału, zaś brak było (i brak jest obecnie) definicji tego pojęcia w prawie unijnym i prawie polskim, kluczowe staje się ustalenie tego, jakie działania informacyjne podejmowały Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w celu zbudowania u producentów rolnych świadomości tego, czym jest „stwarzanie sztucznych warunków” (a więc jakie działania są zakazane) i co grozi za „stworzenie sztucznych warunków” (a więc jaka sankcja zostanie zastosowana).

Wskazuję, że orzeczenia TSUE nie są dla producentów rolnych źródłem prawa, stąd też brak jest obowiązku zaznajamiania się przez producentów rolnych z bieżącym orzecznictwem tego trybunału. Adresatem orzeczeń TSUE są krajowe organy administracji publicznej oraz sądy krajowe. Podejmowane przez ministerstwo lub agencję działania informacyjne, mające przekazać producentom rolnym informację na temat zakazanych praktyk związanych z tworzeniem „sztucznych warunków”, jawią się jako kluczowy aspekt przy weryfikacji przesłanki subiektywnej.