Interpelacja w sprawie kierunków wydatkowania środków unijnych w programie FEnIKS oraz wpływu narracji o "bezpieczeństwie klimatycznym" na realne bezpieczeństwo energetyczne i przyszłość polskiego sektora węglowego

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu zwracam się z interpelacją poselską w sprawie kierunków wydatkowania środków unijnych w programie FEnIKS oraz wpływu narracji o „bezpieczeństwie klimatycznym” na realne bezpieczeństwo energetyczne i przyszłość polskiego sektora węglowego.

W dniu 20 lutego 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało komunikat o konferencji beneficjentów WFOŚiGW w Szczecinie, w której uczestniczyło „prawie 180 osób", a wśród prelegentów wskazano wiceministrę Urszulę Zielińską. W komunikacie przedstawiono plany naborów na 2026 r. (m.in. program Czyste Powietrze, EkoPożyczki, edukację ekologiczną, ochronę przyrody oraz programy wsparcia dla straży pożarnych), a także wskazano, że w województwie zachodniopomorskim realizowanych jest ok. 100 inwestycji FEnIKS o wartości ponad 610 mln zł.

Jednocześnie komunikat zawiera zapowiedź, że resort pracuje nad przyspieszeniem procedur wodnoprawnych oraz zwiększeniem budżetu i poszerzeniem listy beneficjentów. Wskazano także powiązanie wydarzenia z finansowaniem z FEnIKS poprzez Projekt Doradztwa Energetycznego.

W debacie publicznej (także w narracji resortowej) pojęcie „bezpieczeństwo klimatyczne” bywa przedstawiane jako kategoria bezpieczeństwa. W praktyce bezpieczeństwo państwa obejmuje jednak także bezpieczeństwo energetyczne: stabilność dostaw energii, przewidywalność kosztów oraz odporność infrastruktury krytycznej. Tymczasem dane operatora systemu przesyłowego wskazują, że w 2024 r. produkcja energii elektrycznej z węgla kamiennego i brunatnego stanowiła ok. 63% produkcji ogółem w Polsce (w ujęciu zestawienia PSE), a dane ARP podają, że udział energii elektrycznej z węgla w okresie styczeń–listopad 2025 r. wyniósł 60,7%.

Ponadto rozporządzenie UE dotyczące EFRR i Funduszu Spójności przewiduje wyłączenie z finansowania inwestycji dotyczących produkcji/spalania paliw kopalnych, z ograniczonymi wyjątkami (m.in. dla zastępowania paliw stałych instalacjami gazowymi w określonych warunkach). Oznacza to, że w praktyce programy takie jak FEnIKS mają z góry wyznaczone „tory” wsparcia, które nie odpowiadają na całość problemów systemu elektroenergetycznego opartego jeszcze w dużej części na węglu.

Pytania do Pani Minister

Wnoszę o udzielenie odpowiedzi w ustawowym terminie, w formie pisemnej, z podaniem danych liczbowych, dokumentów lub odnośników do programów i analiz, na których opiera się polityka resortu w zakresie wydatkowania środków FEnIKS oraz używania kategorii „bezpieczeństwa klimatycznego” w kontekście bezpieczeństwa państwa.