Interpelacja w sprawie odpowiedzialności karnej skarbowej za nieprzesłanie faktury do Krajowego Systemu e-Faktur w przypadku niedostępności systemu

Zgodnie z art. 106ni ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług niewykonanie obowiązku przesłania faktury do Krajowego Systemu e-Faktur stanowi czyn zagrożony odpowiedzialnością na gruncie przepisów prawa karnego skarbowego. Jednocześnie art. 106ni ust. 4 tej ustawy przewiduje szczególne wyłączenie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy niewypełnienie tego obowiązku nastąpiło w związku z awarią Krajowego Systemu e-Faktur ogłoszoną w oficjalnym komunikacie przez ministra finansów.

Konstrukcja ta prowadzi jednak do sytuacji, w której ochrona przed odpowiedzialnością ograniczona jest wyłącznie do przypadków formalnie ogłoszonej awarii systemu. W praktyce funkcjonowania systemów teleinformatycznych mogą jednak występować również inne okoliczności techniczne uniemożliwiające przesłanie faktury do KSeF, takie jak błędy integracyjne, zakłócenia komunikacji systemowej czy czasowe problemy z dostępnością infrastruktury teleinformatycznej. W takich przypadkach podatnik, mimo obiektywnego braku możliwości wykonania obowiązku ustawowego, pozostaje potencjalnie narażony na odpowiedzialność karną skarbową.

Rozwiązanie to rodzi wątpliwości z punktu widzenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wprowadzona regulacja powoduje bowiem, że ryzyko technicznego funkcjonowania systemu teleinformatycznego, którego stosowanie jest dla podatników obowiązkowe, może zostać przeniesione na podmioty zobowiązane do korzystania z tego systemu.

Powstaje również pytanie o relację wskazanej regulacji do zasad odpowiedzialności państwa za wykonywanie władzy publicznej. Zgodnie z art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. W sytuacji gdy system teleinformatyczny stanowi element infrastruktury publicznej warunkującej prawidłowe wykonywanie obowiązków podatkowych, a jednocześnie brak jest mechanizmów wyłączających odpowiedzialność podatnika w przypadku jego niedostępności z przyczyn innych niż formalnie ogłoszona awaria, pojawiają się wątpliwości co do równowagi pomiędzy obowiązkami nakładanymi na podatników a odpowiedzialnością państwa za funkcjonowanie tego systemu.

Z uwagi na planowane powszechne stosowanie Krajowego Systemu e-Faktur oraz znaczenie terminowego przekazywania faktur dla prawidłowego rozliczania podatku od towarów i usług zasadne jest uzyskanie jednoznacznego stanowiska ministra finansów w zakresie praktycznego stosowania wskazanych przepisów oraz ewentualnych działań zmierzających do doprecyzowania obowiązujących regulacji.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: