Interpelacja w sprawie ochrony siedlisk chomika europejskiego (Cricetus cricetus) na terenie Górek Czechowskich w Lublinie oraz konieczności zapewnienia właściwego stosowania przepisów dotyczących ochrony gatunków i ocen oddziaływania na środowisko

Szanowna Pani Ministro,

mając na uwadze obowiązek państw członkowskich Unii Europejskiej dotyczący zapewnienia skutecznej ochrony siedlisk gatunków objętych ścisłą ochroną, w tym krytycznie zagrożonego w Europie chomika europejskiego (Cricetus cricetus), zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji tego gatunku na obszarze Górek Czechowskich w Lublinie.

Sprawa ta ma szczególne znaczenie również w świetle faktu, że chomik europejski został wybrany Zwierzęciem Roku 2026 w plebiscycie organizowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Tym ważniejsze wydaje się więc zapewnienie rzeczywistej ochrony siedlisk tego gatunku w miejscach jego udokumentowanego występowania.

Na obszarze Górek Czechowskich od ponad dekady stwierdzano występowanie jednej z ważniejszych miejskich populacji chomika europejskiego w Polsce. Miejskie populacje tego gatunku uznawane są w Europie za szczególnie cenne, ponieważ w wielu regionach kontynentu chomik europejski niemal całkowicie zanikł na terenach rolniczych.

Według danych zawartych w opracowaniach przyrodniczych, sporządzanych na potrzeby dokumentów planistycznych, liczba nor chomika europejskiego na tym obszarze w ostatnich latach uległa bardzo znacznemu zmniejszeniu – w niektórych analizach wskazuje się spadek sięgający nawet około 90%, co budzi poważne obawy o stan lokalnej populacji tego gatunku. Zarazem teren ten od ponad dekady pozostaje przedmiotem intensywnych procesów planistycznych oraz inwestycyjnych związanych z presją na zabudowę części tego obszaru, pierwotnie przeznaczonego w miejskich planach na park krajobrazowy z rezerwatem.

W toku wcześniejszych prac planistycznych generalny dyrektor ochrony środowiska w piśmie z dnia 12 grudnia 2018 r. zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia występowania chomika europejskiego oraz innych gatunków objętych ochroną (jest ich ok. 100) na obszarze Górek Czechowskich w Lublinie przy sporządzaniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W tym kontekście szczególnie istotne wydaje się ustalenie, czy w toku kolejnych procedur planistycznych i inwestycyjnych dotyczących tego obszaru zapewniono pełne uwzględnienie wymogów ochrony siedlisk gatunków objętych ścisłą ochroną, wynikających zarówno z przepisów krajowych, jak i z prawa Unii Europejskiej.

W ostatnim okresie uchwalono dla tego terenu zintegrowany plan inwestycyjny, a następnie złożono liczne wnioski o pozwolenie na budowę dotyczące przedsięwzięć realizowanych w obrębie tego samego obszaru planistycznego. W przestrzeni publicznej pojawiają się pytania, czy sposób procedowania inwestycji oraz jej podział na odrębne postępowania administracyjne nie wymaga szerszej oceny ich łącznego oddziaływania na środowisko. W kontekście utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dotyczącego zakazu dzielenia przedsięwzięć inwestycyjnych w celu uniknięcia pełnej oceny oddziaływania na środowisko (tzw. salami slicing), kwestia ta budzi szczególne zainteresowanie mieszkańców oraz organizacji społecznych.

Warto przytoczyć także wyrok TSUE z dnia 21 października 2021 r. (sprawa c-357/20), zgodnie z którym ochrona miejsc rozrodu i wypoczynku gatunku chronionego ma charakter ciągły i obejmuje również miejsca okresowo przezeń nieużytkowane, jeśli zachowują funkcję ekologiczną i mogą zostać ponownie zasiedlone.

Sprawa Górek Czechowskich była w przeszłości przedmiotem zainteresowania instytucji europejskich w związku z petycją dotyczącą ochrony przyrody na tym obszarze. Dlatego istotne wydaje się wyjaśnienie, czy podejmowane obecnie działania inwestycyjne są w pełni zgodne z przepisami krajowymi oraz prawem Unii Europejskiej dotyczącym ochrony siedlisk gatunków chronionych.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada aktualne informacje dotyczące stanu populacji chomika europejskiego na obszarze Górek Czechowskich w Lublinie?

2. Czy w ostatnich latach prowadzone były analizy lub działania kontrolne dotyczące ochrony siedlisk tego gatunku na wskazanym obszarze?

3. Czy ministerstwo analizowało wpływ planowanych inwestycji na siedliska chomika europejskiego na tym terenie?

4. Czy w ocenie ministerstwa w przypadku licznych przedsięwzięć inwestycyjnych realizowanych na jednym obszarze konieczna może być szersza analiza ich łącznego oddziaływania na środowisko?

5. Czy w związku z wyborem chomika europejskiego Zwierzęciem Roku 2026 Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje działania wspierające ochronę siedlisk tego gatunku w Polsce, w szczególności w obszarach miejskich, a co za tym idzie także w obszarze Górek Czechowskich w Lublinie?

Sprawa Górek Czechowskich od wielu lat budzi duże zainteresowanie mieszkańców Lublina oraz organizacji społecznych. Wygrana akurat chomika we wspomnianym plebiscycie pokazuje, że sprawa ta jest ważna nie tylko lokalnie, lecz ogólnopolsko i budzi powszechne zainteresowanie opinii publicznej. Dlatego szczególnie istotne wydaje się zapewnienie przejrzystości działań administracji publicznej oraz właściwego stosowania przepisów dotyczących ochrony przyrody i ochrony siedlisk gatunków chronionych.

Z wyrazami szacunku