Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa gazowego Polski, zdolności magazynowania oraz zasad utrzymywania zapasów obowiązkowych w kontekście ryzyk geopolitycznych na Bliskim Wschodzie

Szanowny Panie Premierze,

w ostatnich dniach europejski rynek gazu ziemnego zareagował gwałtownie na eskalację napięć na Bliskim Wschodzie. Doniesienia medialne wskazują na istotną zmienność cen oraz materializację ryzyk podażowych (w tym ryzyk dla globalnego łańcucha LNG). Skutkiem wzrostu cen była m.in. decyzja Grupy Azoty o czasowym wstrzymaniu przyjmowania nowych zamówień na nawozy azotowe – co spółka wiązała bezpośrednio z gwałtownym wzrostem cen gazu.

Z kolei operator systemu magazynowania gazu Gas Storage Poland w przyjętej strategii na lata 2026-2030 (z perspektywą dłuższą) sygnalizuje, że w horyzoncie około 2030 r. może pojawić się deficyt pojemności magazynowych w relacji do oczekiwań rynku, zwłaszcza w segmencie elastycznych magazynów kawernowych, istotnych dla bilansowania dobowego.

W tle powyższego pozostają regulacje dotyczące zapasów obowiązkowych gazu. Zgodnie z informacją URE, obowiązek utrzymywania zapasów dotyczy podmiotów przywożących/handlujących gazem, a wielkość zapasu odpowiada co najmniej 30-dniowemu średniemu dziennemu przywozowi (w trybie właściwym dla danego podmiotu). Jednocześnie w debacie publicznej powraca problem fizycznej lokalizacji części zapasów (w tym poza terytorium RP) oraz skuteczności mechanizmów zapewniających ich realną dostępność w warunkach kryzysu.

Dodatkowo należy przypomnieć, że prezydent RP w 2025 r. skorzystał z prawa weta wobec nowelizacji ustawy o zapasach ropy i gazu. W przestrzeni publicznej wskazywano, że sporne zmiany dotyczyły m.in. warunków magazynowania za granicą (wydłużenie maksymalnego czasu dostarczenia zapasów do kraju do 50 dni) oraz konieczności utrzymywania zdolności transgranicznych na wypadek kryzysu.

Powyższe fakty, łącznie z rosnącą rolą gazu w bilansowaniu systemu elektroenergetycznego (OZE) oraz spodziewanym wzrostem zapotrzebowania na usługi elastyczności, uzasadniają konieczność przedstawienia przez rząd spójnej, wdrażalnej i finansowalnej polityki magazynowania oraz jasnego modelu utrzymywania i uruchamiania zapasów w sytuacjach kryzysowych. Na potrzebę rozwoju pojemności (w szczególności kawernowych) wskazuje sama strategia operatora magazynowego.

W związku z powyższym, na podstawie art. 191 Regulaminu Sejmu RP, wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1) Dlaczego nie doszło do rozbudowy krajowych magazynów i zrezygnowano z rozwiązań ustawowych mających zwiększać pojemności magazynowe?

2) Dlaczego zapas obowiązkowy został „wyprowadzony” za granicę i jest przechowywany m.in. w Niemczech przez spółki z udziałem Skarbu Państwa?

3) Dlaczego strategia magazynowania gazu pojawiła się dopiero w 2026 r.?

4) Jak rząd planuje wdrożyć strategię magazynową (cele, finansowanie, harmonogram)?

5) Dlaczego nie ma przyjętej strategii na poziomie rządowym w tym zakresie?

7) Jakie narzędzia wykorzystają premier i rząd, aby – zgodnie z zapowiedziami – poprawić sytuację na krajowych rynkach gazu i paliw?

W kontekście gwałtownych wzrostów cen i ich wpływu na przemysł energochłonny (przykład: ograniczenie aktywności handlowej Grupy Azoty w reakcji na skok cen gazu), proszę wskazać:

8) Jaki rząd ma docelowy model funkcjonowania systemu magazynowego gazu w Polsce?

9) W jaki sposób rząd prowadzi analizę i ocenę wystąpienia ryzyk, z którymi mamy dziś do czynienia?

Wskazane wyżej okoliczności pokazują, że ryzyko nie jest abstrakcyjne – wpływa na decyzje największych odbiorców w Polsce. Jednocześnie, według strategii operatora magazynowego, w nadchodzących latach może ujawnić się ograniczenie pojemności, zwłaszcza w segmencie elastyczności, kluczowym dla nowego profilu zużycia gazu w systemie energetycznym. W tym stanie rzeczy brak jednoznacznej, rządowej strategii wdrożeniowej dla magazynów oraz spójnego modelu zapasów (w tym zasad ich lokalizacji i realnej dostępności) rodzi pytania o zaniechania obecnego rządu w sytuacji konieczności zarządzania ryzykiem w warunkach kryzysu.

Z poważaniem

Maciej Małecki Poseł na Sejm RP

Wojciech Zubowski Poseł na Sejm RP