Interpelacja w sprawie implementacji dyrektyw unijnych dotyczących praw kobiet

Jedną z wartości, które od początku przyświecały Koalicji Obywatelskiej, a później koalicji 15 października, było wykonywanie zobowiązań wynikających z członkostwa w Unii Europejskiej. Ta pozornie oczywista kwestia odróżnia nasze ugrupowanie od poprzedniego rządu. Prawa UE są podstawą Wspólnoty, a przy tym dodatkową ochroną dla obywatelek i obywateli. Dlatego tak ważne jest, abyśmy dokonywali transpozycji dyrektyw unijnych poszerzających zakres tej ochrony.

W ostatnich latach Unia Europejska podjęła wiele działań mających na celu poprawę ochrony praw kobiet w ramach Wspólnoty i zapewnienie możliwie jednolitego poziomu ich zabezpieczenia w państwach członkowskich. W tym celu 1 czerwca 2023 r. UE przystąpiła do Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej z 2011 r. (tzw. konwencji stambulskiej). Ten ruch był reakcją na nierówny standard działań antyprzemocowych w poszczególnych krajach, brak ratyfikacji konwencji przez Bułgarię, Czechy, Węgry, Litwę i Słowację, oraz zapowiedzi ówczesnego polskiego rządu o chęci jej wypowiedzenia. Ta umowa międzynarodowa nakłada na strony konkretne obowiązki w zakresie ochrony ofiar, ścigania sprawców oraz profilaktyki przemocy.

Konsekwencją przystąpienia przez UE do konwencji stambulskiej jest zobowiązanie całej Wspólnoty do wprowadzenia przepisów realizujących jej postanowienia. W tym celu przyjęta została dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (dalej: dyrektywa antyprzemocowa), która weszła w życie 13 czerwca 2024 r. Nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek ochrony, reagowania i wsparcia dla ofiar. Wprowadza przepisy w zakresie dostępu do pomocy medycznej, psychologicznej i prawnej, a także zobowiązuje do uregulowania kwestii związanych z cyberprzemocą. Czas na transpozycję dyrektywy upłynie za nieco ponad rok, tj. w czerwcu 2027 r.

Jeszcze bliższy termin transpozycji ma z kolei dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania (dalej: dyrektywa w sprawie przejrzystości wynagrodzeń). Weszła ona w życie 6 czerwca 2023 r., a termin na jej implementację mija 7 czerwca 2026 r., a więc już za dwa miesiące. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w czerwcu 2025 r. informowało o powołaniu specjalnego zespołu, trwających pracach międzyresortowych i założeniach zmian w polskich przepisach.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Na jakim etapie są obecnie prace nad implementacją dyrektywy antyprzemocowej i dyrektywy w sprawie przejrzystości wynagrodzeń?

2. Jakie są założenia zmian w przepisach krajowych w związku z transpozycją ww. dyrektyw?

3. Czy dyrektywa w sprawie przejrzystości wynagrodzeń zostanie implementowana w terminie? Jeśli nie – dlaczego?

4. Czy dyrektywa antyprzemocowa zostanie implementowana przed czerwcem 2027 r.? Jeśli tak – kiedy? Jeśli nie – dlaczego?

Z poważaniem

Franciszek Sterczewski