Interpelacja w sprawie efektywności systemu podatkowego oraz rozbieżności między prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych w latach 2011-2025
Data wpływu: 2026-03-28
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje efektywność systemu podatkowego w Polsce w latach 2011-2025, wskazując na rozbieżności między prognozowanymi a faktycznymi dochodami podatkowymi oraz brakiem danych o lukach podatkowych. Pyta o przyczyny tych rozbieżności, stosowane metody prognozowania, wielkość luk podatkowych (VAT, CIT) i efektywność działań uszczelniających system podatkowy.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie efektywności systemu podatkowego oraz rozbieżności między prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych w latach 2011-2025 Interpelacja nr 16228 do ministra finansów i gospodarki w sprawie efektywności systemu podatkowego oraz rozbieżności między prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych w latach 2011-2025 Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 28-03-2026 Dochody podatkowe stanowią podstawowe źródło finansowania wydatków publicznych, a ich rzetelne prognozowanie jest kluczowe dla stabilności finansów państwa.
Dane z ostatnich lat wskazują na powtarzające się rozbieżności pomiędzy prognozowanymi a rzeczywistymi dochodami podatkowymi, co może świadczyć o ograniczonej trafności stosowanych metod prognozowania. Jednocześnie brak aktualnych, kompleksowych danych dotyczących luk podatkowych, w szczególności w CIT, utrudnia ocenę efektywności systemu podatkowego.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Jakie były w latach 2011–2025 (dla każdego roku oddzielnie): prognozowane dochody podatkowe ogółem (zgodnie z ustawą budżetową), wykonanie dochodów podatkowych ogółem, różnica między prognozą a wykonaniem (w wartościach nominalnych i procentowych)? Jak kształtowały się w latach 2011–2025 dochody z poszczególnych podatków państwowych (VAT, PIT, CIT, akcyza, podatek od gier itd.), w ujęciu: nominalnym, jako odsetek PKB, jako odsetek dochodów podatkowych ogółem?
Jak kształtowały się w latach 2011–2025 dochody z poszczególnych form opodatkowania dochodów osób fizycznych – ze skali podatkowej, podatku liniowego i ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych? Jakie były w latach 2011–2025 główne przyczyny rozbieżności pomiędzy prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych wskazywane przez Ministerstwo Finansów? Jakie metody prognozowania dochodów podatkowych stosowało Ministerstwo Finansów w latach 2011–2025 oraz jakie zmiany metodologiczne wprowadzono w tym okresie?
Jaka była w latach 2011–2025 wielkość luki VAT: w wartościach nominalnych (mld zł), jako odsetek potencjalnych dochodów (VTTL), jako odsetek PKB? Jaką metodologię szacowania luki VAT stosowało Ministerstwo Finansów w poszczególnych latach 2011–2025? Jakie zmiany metodologiczne zostały wprowadzone w tym okresie oraz kiedy zostały wdrożone? Jak kształtowała się w latach 2011–2025 luka VAT w podziale na: lukę wynikającą z nieprzestrzegania przepisów (compliance gap), lukę wynikającą z przyjętej polityki podatkowej (policy gap)?
Jak kształtowała się luka VAT wynikająca z nieprzestrzegania przepisów (compliance gap) w podziale na główne przyczyny, w szczególności: oszustwa podatkowe (w tym karuzele VAT), unikanie opodatkowania, błędy i nieprawidłowości w rozliczeniach, niewypłacalność podatników, opóźnienia w płatnościach? Jak kształtowała się luka VAT wynikająca z przyjętej polityki podatkowej (policy gap), w szczególności w podziale na: zastosowanie stawek obniżonych, zwolnienia podatkowe, wyłączenia z opodatkowania, inne preferencje systemowe?
Jaka była wartość potencjalnych dochodów z VAT (VTTL) oraz faktycznych dochodów z VAT w latach 2011–2025? Jak kształtowała się luka VAT w podziale na komponent: strukturalny, cykliczny (związany z koniunkturą gospodarczą)? Jakie były szacowane efekty fiskalne działań uszczelniających system VAT w latach 2011–2025, w szczególności: JPK, STIR, split payment, KSeF (jeżeli są dostępne szacunki)? Jaki był wpływ zmian legislacyjnych (w tym tarcz antyinflacyjnych, zmian stawek VAT, preferencji sektorowych) na poziom luki VAT w poszczególnych latach?
Jaka była w latach 2011–2025 wielkość luki w podatku CIT: nominalnie, jako procent potencjalnych dochodów, jako procent PKB? Jaką metodologię szacowania luki CIT stosuje Ministerstwo Finansów? Czy jest ona oparta na podejściu analogicznym do VAT (top-down), czy na analizie mikroekonomicznej (bottom-up), czy też na metodzie mieszanej? Jak kształtowała się luka CIT w podziale na główne komponenty, w szczególności: agresywna optymalizacja podatkowa, transfer zysków (BEPS), wykorzystanie strat podatkowych, ulgi i preferencje podatkowe, błędy i niezgodności w rozliczeniach, niewypłacalność podatników?
Poseł Janusz Kowalski wyraża obawy dotyczące praktycznych skutków wdrożenia KSeF dla rolników ryczałtowych, zwłaszcza w kontekście konieczności posiadania NIP i dostępu do narzędzi cyfrowych. Pyta o rozwiązania wspierające rolników w dostosowaniu się do systemu oraz ocenę wpływu KSeF na funkcjonowanie gospodarstw.
Posłowie pytają Ministra Infrastruktury o aktualny harmonogram realizacji inwestycji kolejowych w woj. lubelskim w ramach programu Kolej+, wyrażając zaniepokojenie opóźnieniami i zmianami w przebiegu planowanych linii. Interpelacja kwestionuje także niektóre decyzje projektowe, m.in. w rejonie Zamościa i w kontekście obszarów Natura 2000.
Poseł Janusz Kowalski pyta o szczegółowe dane dotyczące dochodów, wydatków i deficytu budżetu państwa oraz całego sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2011-2025, włączając w to operacje pozabudżetowe i gwarancje Skarbu Państwa. Poseł kwestionuje przejrzystość finansów publicznych i domaga się ujawnienia informacji o wydatkach realizowanych poza budżetem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o ewidencję i transparentność preferencji podatkowych w Polsce po 2011 roku, wyrażając zaniepokojenie brakiem aktualnych danych i ocen ich wpływu na finanse publiczne. Domaga się szczegółowych informacji na temat metodologii, klasyfikacji, wartości i ewaluacji preferencji podatkowych stosowanych przez Ministerstwo Finansów.
Poseł Janusz Kowalski pyta o szczegóły emisji zielonych obligacji Skarbu Państwa i innych podmiotów publicznych w Polsce w latach 2016-2025, w tym o ich wpływ na dług publiczny i koszty finansowania. Kwestionuje on przejrzystość i efektywność finansowania zielonych inwestycji poprzez obligacje.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie dobrowolności stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Nowelizacja ma na celu odciążenie tych podmiotów od kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem obowiązkowego KSeF, który według wnioskodawców stanowi dodatkowe obciążenie i ryzyko dla najmniejszych firm. Autorzy argumentują, że KSeF jest niedopracowany, zagraża stabilności gospodarki i narusza zasadę zaufania do przedsiębiorcy. Zmiana ta ma być trwała i niezależna od czasowych zwolnień, przywracając stan zgodny z prawem UE, które chroni dobrowolność wyboru formy faktury.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie Ordynacja Podatkowa oraz w szeregu innych ustaw podatkowych, mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, usprawnienie kontroli podatkowych i postępowań podatkowych oraz dostosowanie przepisów do aktualnych potrzeb i praktyki. Kluczowe zmiany obejmują m.in. modyfikacje zasad dotyczących nadpłat podatkowych, terminy zwrotów, procedury zaliczania wpłat, a także definicje i obowiązki związane ze schematami podatkowymi (MDR). Celem zmian jest m.in. zwiększenie efektywności poboru podatków, ograniczenie możliwości unikania opodatkowania oraz zapewnienie większej jasności i spójności przepisów podatkowych. Nowelizacja ma także na celu dostosowanie polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej w zakresie raportowania schematów podatkowych.
Projekt ustawy wprowadza obowiązek stosowania kas rejestrujących przez przewoźników i operatorów publicznego transportu zbiorowego wykonujących przewozy w transporcie kolejowym od 1 kwietnia 2027 roku. Dodatkowo, warunek otrzymania dopłaty (z art. 55 ust. 11 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym) będzie stosowany wobec tych podmiotów również od 1 kwietnia 2027 roku. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po ogłoszeniu, ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2026 r. Ma to na celu uszczelnienie systemu rozliczeń i ewidencji w transporcie kolejowym.
Projekt ustawy zakłada odroczenie obowiązku stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikroprzedsiębiorców o dwa lata, tj. do 31 grudnia 2027 r. Celem jest uniknięcie dodatkowych kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem KSeF dla najmniejszych firm, które często wystawiają faktury ręcznie i nie odnajdują się w transformacji cyfrowej. Wnioskodawcy argumentują, że obowiązkowy KSeF dla mikroprzedsiębiorców może doprowadzić do zamknięcia firm i negatywnie wpłynąć na gospodarkę. Odroczenie ma dać czas na okrzepnięcie systemu i spokojne przygotowanie się mikroprzedsiębiorców.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektóre inne ustawy. Zmiany dotyczą głównie doprecyzowania procedur z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) w odniesieniu do dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, nakładając na nich obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa finansowego wobec klienta. Dodatkowo, ustawa wprowadza zmiany w odniesieniu do okresów sprawozdawczych, ustalając datę graniczną dla niektórych z nich na 31 grudnia 2027 r. Celem nowelizacji jest uszczelnienie systemu wymiany informacji podatkowych i dostosowanie go do zmieniającego się krajobrazu finansowego, w szczególności w kontekście kryptoaktywów.