Interpelacja w sprawie ewidencji preferencji podatkowych
Data wpływu: 2026-03-28
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski pyta o ewidencję i transparentność preferencji podatkowych w Polsce po 2011 roku, wyrażając zaniepokojenie brakiem aktualnych danych i ocen ich wpływu na finanse publiczne. Domaga się szczegółowych informacji na temat metodologii, klasyfikacji, wartości i ewaluacji preferencji podatkowych stosowanych przez Ministerstwo Finansów.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie ewidencji preferencji podatkowych Interpelacja nr 16230 do ministra finansów i gospodarki w sprawie ewidencji preferencji podatkowych Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 28-03-2026 Współczesne systemy finansów publicznych w coraz większym stopniu wykorzystują tzw. wydatki podatkowe (tax expenditures), takie jak ulgi, zwolnienia, odliczenia czy preferencyjne stawki podatkowe, jako instrument realizacji polityk publicznych. Instrumenty te – mimo że wywołują skutki ekonomiczne tożsame z bezpośrednimi wydatkami budżetowymi – funkcjonują w ramach systemu podatkowego, a nie budżetowego.
Ostatni kompleksowy raport dotyczący wydatków podatkowych w Polsce został opublikowany w 2011 r., co rodzi poważne wątpliwości co do aktualnego poziomu transparentności fiskalnej oraz zakresu wiedzy parlamentu na temat rzeczywistych kosztów polityki państwa realizowanej poprzez system podatkowy. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Jaką formalną definicję wydatków podatkowych (tax expenditures) stosuje Ministerstwo Finansów? Czy jest to definicja zbliżona do tej przyjmowanej w Stanach Zjednoczonych? Jeśli tak, jaka jest jej treść oraz w jakiej podstawie prawnej albo w jakim dokumencie została przyjęta?
W jaki sposób Ministerstwo Finansów ewidencjonuje wszelkiego rodzaju preferencje podatkowe funkcjonujące w obowiązującym prawie, jeżeli nie stosuje formalnej definicji wydatków podatkowych? Czy i w jaki sposób bada ich skutki fiskalne? Czy Ministerstwo Finansów prowadzi po 2011 r. systematyczną, pełną i aktualizowaną ewidencję preferencji podatkowych funkcjonujących w polskim systemie podatkowym? Jeżeli tak, w jakiej formie jest ona prowadzona i od kiedy? Jaką koncepcję benchmarku stosuje obecnie Ministerstwo Finansów przy identyfikacji preferencji podatkowych? Czy stosowany jest model podatku standardowego?
Jeżeli tak, jaki model przyjmowany jest odrębnie dla podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych, podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego oraz poszczególnych podatków lokalnych? Jakie kryteria materialne, funkcjonalne i techniczne decydują o uznaniu danego rozwiązania za preferencję podatkową? Jakie kryteria przesądzają natomiast o zakwalifikowaniu danego rozwiązania jako elementu konstrukcyjnego podatku, a nie odstępstwa od standardu podatkowego?
Czy metodologia identyfikacji preferencji podatkowych stosowana obecnie przez Ministerstwo Finansów jest tożsama z metodologią zastosowaną w raportach „Preferencje podatkowe w Polsce” z lat 2010–2011? Jeżeli nie, jakie zmiany metodologiczne zostały wprowadzone po 2011 r., kiedy zostały wprowadzone i czym były uzasadnione? Jaka jest pełna lista wszystkich preferencji podatkowych obowiązujących w Polsce według stanu na koniec każdego roku w okresie od 2011 r. do 2025 r.?
Jaka jest dla każdej z tych preferencji: a) podstawa prawna, b) data wejścia w życie, c) podatek, którego dotyczy, d) rodzaj preferencji, e) grupa beneficjentów, f) cel publiczny lub obszar wsparcia, do którego została przypisana? Jak Ministerstwo Finansów klasyfikuje preferencje podatkowe według obszarów wsparcia publicznego? Czy klasyfikacja ta jest analogiczna do tej zastosowanej w raporcie z 2011 r., w którym wyróżniono dziewięć obszarów wsparcia?
Jeżeli tak, jaki jest obecnie stosowany katalog obszarów wsparcia, jakie są definicje poszczególnych kategorii i jakie kryteria decydują o przypisaniu danej preferencji do konkretnego obszaru? Czy Ministerstwo Finansów prowadzi ewidencję preferencji podatkowych również w odniesieniu do podatków lokalnych, w tym podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego? Jeżeli tak, w jaki sposób pozyskiwane są dane niezbędne do oszacowania skutków fiskalnych tych preferencji dla dochodów jednostek samorządu terytorialnego? Jaką metodę szacowania skutków fiskalnych preferencji podatkowych stosuje obecnie Ministerstwo Finansów?
Czy jest to metoda utraconych dochodów, metoda przyrostu dochodów po likwidacji preferencji, metoda uwzględniająca reakcje behawioralne podatników, czy też inna metoda albo zestaw metod? Jaka była łączna roczna wartość wszystkich preferencji podatkowych w Polsce dla każdego roku od 2012 r. do 2025 r.? Jaką wartość miały one: a) nominalnie, w złotych, b) jako odsetek PKB, c) jako odsetek łącznych dochodów podatkowych sektora instytucji rządowych i samorządowych, d) jako odsetek dochodów z danego podatku, którego dana preferencja dotyczy? Jaka była dla każdego roku od 2012 r. do 2025 r.
Poseł Janusz Kowalski wyraża obawy dotyczące praktycznych skutków wdrożenia KSeF dla rolników ryczałtowych, zwłaszcza w kontekście konieczności posiadania NIP i dostępu do narzędzi cyfrowych. Pyta o rozwiązania wspierające rolników w dostosowaniu się do systemu oraz ocenę wpływu KSeF na funkcjonowanie gospodarstw.
Posłowie pytają Ministra Infrastruktury o aktualny harmonogram realizacji inwestycji kolejowych w woj. lubelskim w ramach programu Kolej+, wyrażając zaniepokojenie opóźnieniami i zmianami w przebiegu planowanych linii. Interpelacja kwestionuje także niektóre decyzje projektowe, m.in. w rejonie Zamościa i w kontekście obszarów Natura 2000.
Poseł Janusz Kowalski pyta o szczegółowe dane dotyczące dochodów, wydatków i deficytu budżetu państwa oraz całego sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2011-2025, włączając w to operacje pozabudżetowe i gwarancje Skarbu Państwa. Poseł kwestionuje przejrzystość finansów publicznych i domaga się ujawnienia informacji o wydatkach realizowanych poza budżetem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o szczegóły emisji zielonych obligacji Skarbu Państwa i innych podmiotów publicznych w Polsce w latach 2016-2025, w tym o ich wpływ na dług publiczny i koszty finansowania. Kwestionuje on przejrzystość i efektywność finansowania zielonych inwestycji poprzez obligacje.
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje efektywność systemu podatkowego w Polsce w latach 2011-2025, wskazując na rozbieżności między prognozowanymi a faktycznymi dochodami podatkowymi oraz brakiem danych o lukach podatkowych. Pyta o przyczyny tych rozbieżności, stosowane metody prognozowania, wielkość luk podatkowych (VAT, CIT) i efektywność działań uszczelniających system podatkowy.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie dobrowolności stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Nowelizacja ma na celu odciążenie tych podmiotów od kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem obowiązkowego KSeF, który według wnioskodawców stanowi dodatkowe obciążenie i ryzyko dla najmniejszych firm. Autorzy argumentują, że KSeF jest niedopracowany, zagraża stabilności gospodarki i narusza zasadę zaufania do przedsiębiorcy. Zmiana ta ma być trwała i niezależna od czasowych zwolnień, przywracając stan zgodny z prawem UE, które chroni dobrowolność wyboru formy faktury.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz ustawy o obrocie instrumentami finansowymi został skierowany do ponownego rozpatrzenia przez Komisję do Spraw Deregulacji oraz Komisję Finansów Publicznych. Po rozpatrzeniu wniosku zgłoszonego w drugim czytaniu, komisje wnoszą o odrzucenie projektu ustawy. Wniosek o odrzucenie został złożony przez KP PiS.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie Ordynacja Podatkowa oraz w szeregu innych ustaw podatkowych, mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, usprawnienie kontroli podatkowych i postępowań podatkowych oraz dostosowanie przepisów do aktualnych potrzeb i praktyki. Kluczowe zmiany obejmują m.in. modyfikacje zasad dotyczących nadpłat podatkowych, terminy zwrotów, procedury zaliczania wpłat, a także definicje i obowiązki związane ze schematami podatkowymi (MDR). Celem zmian jest m.in. zwiększenie efektywności poboru podatków, ograniczenie możliwości unikania opodatkowania oraz zapewnienie większej jasności i spójności przepisów podatkowych. Nowelizacja ma także na celu dostosowanie polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej w zakresie raportowania schematów podatkowych.
Projekt ustawy zmienia ustawę o finansach publicznych oraz inne ustawy, wprowadzając poprawki zgłoszone w drugim czytaniu. Poprawki dotyczą m.in. definicji zasobów własnych Unii Europejskiej, zasad realizacji inwestycji o wysokiej wartości kosztorysowej, przenoszenia wydatków majątkowych, upoważnień do zmian limitów zobowiązań oraz terminów przekazywania dochodów budżetowych przez jednostki samorządu terytorialnego. Celem zmian jest doprecyzowanie i uelastycznienie przepisów dotyczących finansów publicznych w kontekście realizacji inwestycji i współpracy z Unią Europejską. Dodatkowo doprecyzowuje kwestie związane z darowiznami na rzecz JST.
Projekt ustawy wprowadza obowiązek stosowania kas rejestrujących przez przewoźników i operatorów publicznego transportu zbiorowego wykonujących przewozy w transporcie kolejowym od 1 kwietnia 2027 roku. Dodatkowo, warunek otrzymania dopłaty (z art. 55 ust. 11 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym) będzie stosowany wobec tych podmiotów również od 1 kwietnia 2027 roku. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po ogłoszeniu, ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2026 r. Ma to na celu uszczelnienie systemu rozliczeń i ewidencji w transporcie kolejowym.