Interpelacja w sprawie finansowania świadczeń psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży oraz ciągłości leczenia pacjentów po osiągnięciu pełnoletności

Szanowny Panie Ministrze,

troska o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży stanowi jedno z najważniejszych wyzwań współczesnej polityki zdrowotnej państwa. W ostatnich latach obserwujemy wyraźny i niepokojący wzrost liczby zaburzeń psychicznych wśród osób niepełnoletnich, przy jednoczesnym obniżaniu się wieku pacjentów wymagających specjalistycznej pomocy. Kryzysy zdrowia psychicznego dotykają nie tylko samych dzieci, lecz również ich rodziny, które często wymagają równoległego wsparcia terapeutycznego.

Objęcie kompleksową opieką całego środowiska rodzinnego znacząco zwiększa skuteczność leczenia, pozwala utrwalać właściwe wzorce funkcjonowania oraz ogranicza ryzyko nawrotów choroby. Jest to podejście zgodne z nowoczesnymi standardami psychiatrii środowiskowej.

Zwrócili się do nas przedstawiciele Stowarzyszenia „Nadzieja Rodzinie”, które od ponad 20 lat realizuje świadczenia finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, obejmujące opiekę ambulatoryjną, stacjonarną oraz postrehabilitacyjną. Organizacja ta udziela pomocy osobom w kryzysie psychicznym, osobom uzależnionym oraz członkom ich rodzin.

Z przedstawionych informacji wynika, że jednym z kluczowych problemów jest sposób finansowania świadczeń przez NFZ. Refundacja świadczeń wykonywanych ponad limit umowy następuje z istotnym opóźnieniem, co prowadzi do poważnych problemów z utrzymaniem płynności finansowej przez placówki. W praktyce oznacza to konieczność ograniczania liczby przyjmowanych pacjentów lub ryzyko zadłużania się podmiotów leczniczych.

Szczególnie istotnym problemem jest brak zapewnienia ciągłości leczenia pacjentów, którzy w trakcie terapii osiągają pełnoletność. W wielu przypadkach – zwłaszcza przy długoterminowej psychoterapii – zasadne jest kontynuowanie leczenia w poradni dla dzieci i młodzieży. Jednak decyzja ta ma charakter uznaniowy, co rodzi realne ryzyko odmowy finansowania świadczeń przez NFZ.

Dodatkowo obowiązujące przepisy ograniczają możliwość korzystania z tego typu świadczeń do ukończenia 21. roku życia. Jednocześnie dostępność świadczeń w poradniach zdrowia psychicznego dla dorosłych jest niewystarczająca, a limity finansowe – zbyt niskie w stosunku do rzeczywistych potrzeb. W konsekwencji pacjenci tracą ciągłość terapii, co może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia, a nawet stanowić zagrożenie dla życia.

Obecne limity umów z NFZ w zakresie psychiatrii oraz leczenia uzależnień są zdecydowanie niewystarczające wobec rosnącego zapotrzebowania społecznego. Proponowane zasady rozliczania nadwykonań zmuszają placówki do ograniczania działalności, redukcji zatrudnienia personelu medycznego, a w skrajnych przypadkach – do zamykania poradni. Należy podkreślić, że odbudowa raz zlikwidowanych struktur ochrony zdrowia jest procesem długotrwałym i kosztownym, co dodatkowo pogłębia problem dostępności świadczeń.

W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa włączenie świadczeń z zakresu psychiatrii oraz leczenia uzależnień do katalogu świadczeń nielimitowanych, gwarantujących pełne i terminowe finansowanie?

2. Czy planowane jest istotne zwiększenie limitów umów z NFZ w zakresie opieki psychiatrycznej, w szczególności dla dzieci i młodzieży?

3. Czy resort przewiduje wprowadzenie systemowych rozwiązań zapewniających ciągłość leczenia pacjentów po osiągnięciu pełnoletności, zwłaszcza w przypadku terapii długoterminowych?

4. Jakie konkretne działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu poprawy dostępności świadczeń psychiatrycznych oraz zapobiegania zamykaniu placówek?