Interpelacja w sprawie Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie to placówka kulturalna działająca w Wielkiej Brytanii (de iure angielska fundacja podległa The Charity Commission), która została założona 2 maja 1945 roku – oryginalnie jako Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego (IHGS). Od początku istnienia celem Instytutu jest gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie archiwów rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Dzięki jego działalności udało się uchronić wiele bezcennych zbiorów przed zagarnięciem przez komunistyczne władze na terenie Polski. Przykładowo archiwum zajmuje aż 700 metrów półek, a kolekcja fotografii liczy ponad 200 tys. pozycji. W 1988 roku do Instytutu włączono także Studium Polski Podziemnej (instytut o charakterze archiwalno-naukowym), z zachowaniem jego autonomii jako samodzielnego oddziału. Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL), czyli państwo zależne od Związku Sowieckiego, istniała do 1989 roku. W latach 1989–1991 w wyniku reform politycznych została przekształcona w demokratyczną Rzeczpospolitą Polską, określaną jako III Rzeczpospolita. Odzyskanie przez nasz kraj niepodległości de facto sprawiło, że dalsze funkcjonowanie Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie w dotychczasowej formule straciło faktyczne uzasadnienie. Mimo to zbiory tej instytucji wciąż pozostają za granicą, a więc poza kontrolą polskich władz. Co więcej, dostęp do archiwaliów wiąże się z opłatami finansowymi, a możliwość zwiedzania muzeum jest mocno ograniczona czasowo. Obawy musi również budzić fakt, że eksponaty i dokumenty są przechowywane w budynkach niedostosowanych technicznie do tego celu, tj. w zakresie zabezpieczenia przed kradzieżą czy pożarem.

Mając na uwadze fakty dotyczące sposobu inwentaryzacji, zabezpieczenia i udostępnienia kolekcji Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, trudno nie odnieść wrażenia, że przyszłość tych drogocennych zbiorów stoi pod znakiem zapytania. Eksponaty, fotografie i dokumenty powinny służyć rozwojowi badań nad historią Polski w XX wieku oraz wspierać promocję naszego dziedzictwa wśród zagranicznej opinii publicznej.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.

Grzegorz Płaczek Poseł na Sejm RP