Interpelacja w sprawie źródła finansowania wynagrodzenia dla kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej

Szanowna Pani Minister,

obecnie ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje wypłaty wynagrodzenia dla kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, a jedynie dla opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie.

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym wynagrodzenie kuratora w pierwszej kolejności pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której został on ustanowiony, a jeżeli nie posiada ona odpowiednich dochodów i majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Jednak ustawa o pomocy społecznej reguluje tylko kwestię wynagrodzenia dla opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, a pomija wynagrodzenie kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, gdy kurator powołany jest z urzędu, a objęty kuratelą nie ma majątku i dochodów. Na problem zwróciła już uwagę posłanka Paulina Hennig-Kloska wraz z grupą posłów w interpelacji poselskiej (nr 37161). W odpowiedzi na nią Stanisław Szwed, ówczesny wiceminister rodziny i polityki społecznej, przyznał, że jest luka w prawie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dlatego Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej zwróciło się do Ministerstwa Sprawiedliwości pismem w 2020 r. o dokonanie zmiany przepisów prawa.

Problem polega na tym, z jakiego źródła mają być wypłacane wynagrodzenia dla kuratorów z urzędu osób częściowo ubezwłasnowolnionych. Sąd Najwyższy orzekł (uchwała z 28 marca 2014 r. sygn. III CZP 6/14), że w razie braku podstaw do pokrycia wynagrodzenia kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej na podstawie art. 179 par. 1 K.r.o., wynagrodzenie to jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej - tym samym gminy (ośrodki pomocy społecznej) zostały zobowiązane do wypłaty wynagrodzenia kuratorom osób ubezwłasnowolnionych częściowo. Wobec czego przedstawiane postanowienia sądu o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi uprawniają kuratorów do składania wniosków do ośrodka pomocy społecznej o wypłacenie tego wynagrodzenia.

Istniejące przepisy rodzą wątpliwości w zakresie źródła finansowania wynagrodzeń wypłacanych kuratorom. Część sądów wskazuje wprost w postanowieniach o przyznaniu wynagrodzenia dla kuratora Skarb Państwa jako finansujący ten wydatek, podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny uznał (w wyroku z dnia 16 października 2020 r. sygn. akt I GSK 217/18 i I GSK 280/18, w wyroku z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt I GSK 418/18), że nie ma podstawy prawnej do pokrywania kosztów wypłaty wynagrodzenia dla kuratorów z dotacji budżetu państwa. Podobne stanowisko prezentował resort finansów, według którego zadania finansowane z budżetu państwa w formie dotacji celowych muszą bezwzględnie wynikać z obowiązujących przepisów (odrębnych), wyznaczających zakres przeznaczenia dotacji oraz sposób rozliczenia środków.

Powyższe wzbudza wiele trudności interpretacyjnych wymagających rozwiązania o charakterze legislacyjnym.

Biorąc pod uwagę powyższe zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: