Interpelacja w sprawie problemów z przyłączeniem odnawialnych źródeł energii (OZE) do systemu przesyłowego oraz proponowanych rozwiązań legislacyjnych

Szanowna Pani Minister,

dyrektor Departamentu Rozwoju Systemu Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE), Marek Duk, wskazał, że potencjał OZE w Polsce już teraz czterokrotnie przekracza chłonność systemu przesyłowego. W 2024 r. zgłoszono 783 wnioski o przyłączenie OZE do sieci oraz 469 wniosków o uzupełnienie. PSE wydały warunki przyłączenia dla 25 GW energii z fotowoltaiki i farm wiatrowych (morskich i lądowych) oraz 27 GW dla magazynów energii, przy szczytowym zapotrzebowaniu systemu na poziomie 25-26 GW (brutto ok. 28 GW). Łącznie, uwzględniając wydane warunki przyłączenia, podpisane umowy i istniejące instalacje, potencjał OZE i magazynów energii wynosi aż 150 GW, podczas gdy za 10 lat system przesyłowy ma osiągnąć maksymalną zdolność na poziomie 35 GW.

Eksperci wskazują, że obecny system przyznawania warunków przyłączenia generuje nadmiar nierealnych projektów, co prowadzi do blokady możliwości przyłączeniowych. Jako rozwiązanie zaproponowano m.in. wprowadzenie aukcyjnego systemu przyznawania warunków przyłączenia, wygaszanie niewykorzystanych warunków z mocy prawa oraz ich ponowne wystawianie w aukcjach. Problem dotyczy również centrów przetwarzania danych, gdzie wnioski o przyłączenie na poziomie 500-1000 MW są składane spekulacyjnie, z myślą o odsprzedaży inwestorom.

Z kolei przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) poinformowali o rozpoczęciu prac nad projektem ustawy, który ma uprościć procedury przyłączeniowe, wprowadzić elastyczne umowy przyłączeniowe, ograniczyć wymagane dokumenty oraz stworzyć platformy informatyczne do zarządzania procesem przyłączeń. Resort planuje również obowiązek przedstawiania harmonogramów inwestycji oraz rozszerzenie metody „cable pooling“ na różne instalacje. Projekt ma trafić do uzgodnień i konsultacji publicznych na początku marca 2025 r. Ministerstwo Aktywów Państwowych z kolei proponuje m.in. wprowadzenie opłat za rozpatrywanie wniosków, waloryzację opłat przyłączeniowych oraz limity czasowe na wydanie umów.

W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:

Jakie kroki rząd planuje podjąć w celu rozwiązania problemu czterokrotnego przekroczenia chłonności systemu przesyłowego przez potencjał OZE i magazynów energii?

Czy ministerstwo popiera wprowadzenie aukcyjnego systemu przyłączania do sieci jako głównego narzędzia regulacji? Jeśli tak, w jakim harmonogramie planowane jest wdrożenie tego rozwiązania?

Jakie działania zostaną podjęte, aby zapobiec spekulacyjnemu blokowaniu mocy przyłączeniowych zarówno w przypadku OZE, jak i centrów przetwarzania danych?

Czy planowane zmiany legislacyjne, w tym projekt ustawy MKiŚ, uwzględnią potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw oraz indywidualnych inwestorów, czy skoncentrują się głównie na dużych podmiotach?

W jaki sposób rząd zamierza sfinansować rozwój infrastruktury sieciowej, której koszt według PSE wynosi 64 mld zł w perspektywie 10 lat, aby dostosować ją do rosnącego zapotrzebowania na energię?

Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zachęt dla inwestorów realizujących projekty zgodne z harmonogramami, aby przyspieszyć transformację energetyczną?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński