Interpelacja w sprawie dyskryminacji osób niepełnosprawnych ruchowo w stopniu umiarkowanym oraz potrzeby zmian w systemie wsparcia

Szanowna Pani Minister,

w związku z opublikowanym 9 maja 2024 r. sprawozdaniem podkomisji dotyczącym realizacji Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, pragnę zwrócić uwagę na alarmujące zjawisko wykluczenia i dyskryminacji osób niepełnosprawnych ruchowo w stopniu umiarkowanym w Polsce.

W szczególności problem ten dotyczy nowelizacji ustawy o rencie socjalnej, w której wbrew wcześniejszym zapowiedziom pierwotny projekt zakładający podniesienie świadczenia do poziomu najniższego wynagrodzenia został zmieniony w sposób krzywdzący dla wielu osób niepełnosprawnych od urodzenia. Pominięcie tej grupy w podwyżce renty socjalnej jest sprzeczne z obietnicami składanymi przez premiera RP oraz stanowi zagrożenie dla egzystencji osób niepełnosprawnych, które nie są w stanie pokryć kosztów rehabilitacji, zakupu sprzętu ortopedycznego czy podstawowych wydatków związanych z codziennym życiem.

Dodatkowym problemem jest niewystarczające dofinansowanie do wynagrodzenia osób niepełnosprawnych przez PFRON. Aktualna kwota wsparcia (1350 zł, a od czerwca 1550 zł) nie pokrywa nawet połowy minimalnego wynagrodzenia, co oznacza, że ciężar zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami spoczywa głównie na pracodawcach. To powstrzymuje ich przed zatrudnianiem osób niepełnosprawnych, co w efekcie prowadzi do niskiego poziomu aktywizacji zawodowej tej grupy.

Ponadto, istniejące programy rządowe, takie jak „Samodzielność – Aktywność – Mobilność”, dyskryminują osoby z umiarkowaną niepełnosprawnością ruchową, które choć nie poruszają się na wózku, również potrzebują dostosowanego transportu do codziennego funkcjonowania. W przeszłości możliwe było uzyskanie wsparcia na zakup samochodu przez osoby aktywne zawodowo – dziś ta możliwość została ograniczona bez merytorycznego uzasadnienia.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje ponowne rozpatrzenie kwestii podniesienia renty socjalnej również dla osób z umiarkowaną niepełnosprawnością ruchową?

2. Czy zostaną podjęte działania w celu zwiększenia dofinansowania PFRON do zatrudnienia osób niepełnosprawnych, tak aby pokrywało ono realne koszty pracy?

3. Czy ministerstwo rozważy zmianę kryteriów programów wsparcia, takich jak „Samodzielność – Aktywność – Mobilność”, aby obejmowały one również osoby z umiarkowaną niepełnosprawnością ruchową, które potrzebują samochodu do codziennego funkcjonowania?

4. Czy ministerstwo podejmie działania w celu dostosowania systemu rehabilitacji refundowanej przez NFZ do realnych potrzeb osób niepełnosprawnych, aby wyeliminować konieczność korzystania z kosztownych prywatnych zabiegów?

5. Czy rząd RP planuje przeprowadzenie całościowego przeglądu polityki zatrudnienia i wsparcia osób niepełnosprawnych, aby dostosować ją do standardów obowiązujących w krajach Europy Zachodniej?

Brak systemowych rozwiązań i nierówne traktowanie osób niepełnosprawnych w zależności od stopnia ich niepełnosprawności jest niezgodne z Konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz europejskimi standardami wsparcia. Apeluję o podjęcie pilnych działań legislacyjnych i organizacyjnych w celu poprawy sytuacji tej grupy obywateli.