Interpelacja w sprawie odpowiedzi na narastający kryzys demograficzny w Polsce i planowanych działań naprawczych

Szanowna Pani Minister,

z najnowszych danych i analiz wynika, że Polska zmaga się z bezprecedensowym kryzysem demograficznym. Wskaźnik dzietności spadł do historycznie niskiego poziomu 1,11, znacznie poniżej poziomu 2,1 niezbędnego do zapewnienia zastępowalności pokoleń. Oznacza to, że Polska posiada najniższy współczynnik dzietności w Europie oraz 3. najniższy wśród krajów OECD. Bez skutecznych działań problem ten będzie się jedynie pogarszał. Według prognoz Głównego Urzędu Statystycznego do 2060 roku liczba ludności Polski może spaść do zaledwie 30,9 mln, co oznacza ubytek około 7 mln osób w porównaniu do 2022 roku.

Szczególnie niepokojący jest szybko postępujący proces starzenia się społeczeństwa. Prognozy wskazują, że w 2050 roku 40 proc. Polaków będzie w wieku poprodukcyjnym, a w 2060 roku na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadać będzie aż 64 emerytów. Sytuacja ta stwarza realne zagrożenie dla stabilności systemu emerytalnego oraz przyszłości rynku pracy. W związku z tym konieczne jest pilne wdrożenie kompleksowych i długofalowych rozwiązań.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Jaką diagnozę przyczyn obecnego kryzysu demograficznego przedstawia ministerstwo?

Czy ministerstwo widzi potrzebę systemowego wsparcia rodziców, rodzin i osób starających się o potomstwo?

Czy resort posiada opracowaną, długoterminową strategię przeciwdziałania kryzysowi demograficznemu? Jeśli tak, proszę o przedstawienie jej głównych założeń i harmonogramu wdrażania.

Czy ministerstwo analizowało rozwiązania wprowadzone w innych krajach europejskich, którym udało się podnieść wskaźnik dzietności w ostatnich latach, np. poprzez całkowite zwolnienie z podatku dochodowego matek trojga lub więcej dzieci? Czy rozważane jest wdrożenie podobnych rozwiązań w Polsce?

Jakie działania planuje podjąć ministerstwo w celu zwiększenia dostępności i jakości opieki nad dziećmi do lat 3, co mogłoby ułatwić rodzicom, szczególnie matkom, łączenie obowiązków rodzinnych z zawodowymi?

Czy rozważane są systemowe rozwiązania wspierające elastyczne formy zatrudnienia oraz wspierające równy podział obowiązków rodzicielskich między obojgiem rodziców?

Jakie mechanizmy wsparcia planuje wprowadzić ministerstwo dla osób w wieku produkcyjnym, które opiekują się zarówno dziećmi, jak i starzejącymi się rodzicami?

Czy prowadzone są międzyresortowe prace nad kompleksową reformą systemu podatkowego i świadczeń społecznych, które wspierałyby posiadanie potomstwa?

W jaki sposób ministerstwo planuje rozwiązać problem rosnącego obciążenia systemu emerytalnego w kontekście malejącej liczby osób w wieku produkcyjnym?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński