Interpelacja w sprawie ograniczenia jawności Centralnego Rejestru Umów poprzez podniesienie progu publikacji umów do 10 000 zł

Szanowny Panie Ministrze,

Centralny Rejestr Umów (CRU), wprowadzony na mocy nowelizacji Kodeksu karnego i niektórych innych ustaw z dnia 14 października 2021 r., miał być przełomowym narzędziem zwiększającym transparentność finansów publicznych w Polsce. Umożliwienie obywatelom wglądu w umowy jednostek sektora finansów publicznych o wartości od 500 zł było odpowiedzią na oczekiwania społeczne dotyczące demokratycznej kontroli nad wydatkami publicznymi. Z głębokim niepokojem odnotowuję, że projekt nowelizacji przepisów przygotowany przez Ministerstwo Finansów (nr proj. UD197) zakłada 20-krotne podniesienie progu publikacji umów do 10 000 zł, co w praktyce wykluczy z CRU nawet 90% umów w niektórych jednostkach publicznych, jak wskazują analizy Instytutu Finansów Publicznych i Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska [1] .

Propozycja ta, określana przez 44 organizacje społeczne w apelu z 23 kwietnia 2025 r. jako „atrapa jawności”, stoi w sprzeczności z potrzebami Polaków, z których 97% oczekuje pełnej jawności umów publicznych, a 94% wierzy, że CRU może odbudować zaufanie do zarządzania finansami publicznymi [1] .

Planowane ograniczenie jawności podważa deklaracje rządu o walce z korupcją i zwiększaniu transparentności, szczególnie w obliczu licznych kontrowersji związanych z wydatkami publicznymi. Uzasadnienie resortu finansów, wskazujące na „problemy organizacyjne” jednostek publicznych, jest nieadekwatne wobec oczekiwań obywateli i nierównego traktowania, skoro przedsiębiorcy są rozliczani z każdej złotówki w Krajowym Systemie e-Faktur. Tego rodzaju decyzje rządu osłabiają zaufanie społeczne i zwiększają ryzyko nadużyć w sektorze publicznym.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Proszę o szczegółowe odpowiedzi na powyższe pytania, które wyjaśnią motywy ograniczenia jawności Centralnego Rejestru Umów oraz plany rządu w tej sprawie. Podniesienie progu publikacji umów do 10 000 zł to skandaliczny krok wstecz, który podważa zaufanie Polaków do instytucji publicznych i sprzyja ryzyku nadużyć. Jako poseł opozycji wzywam rząd do wycofania się z tej propozycji i realizacji CRU w formie spełniającej standardy demokratycznego państwa prawa, zgodnie z oczekiwaniami obywateli.

Źródła: [1] Apel do prezesa Rady Ministrów w sprawie Centralnego Rejestru Umów, Sieć Obywatelska Watchdog Polska, https://siecobywatelska.pl/takdlacru_petycja/ (dostęp: 11.06.2025 r.).