Interpelacja w sprawie działań w zakresie ograniczania spożycia cukru i wprowadzenia preferencji podatkowych dla zdrowych napojów
Data wpływu: 2025-08-13
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Ścigaj wyraża zaniepokojenie niespójnością polityki państwa w zakresie ograniczania spożycia cukru, wskazując na brak preferencji podatkowych dla wody mineralnej i preferencyjny VAT dla napojów z sokiem. Pyta o analizę skuteczności opłaty cukrowej i planowane działania Ministerstwa Zdrowia w celu promowania zdrowszych wyborów.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie działań w zakresie ograniczania spożycia cukru i wprowadzenia preferencji podatkowych dla zdrowych napojów Interpelacja nr 11749 do ministra zdrowia w sprawie działań w zakresie ograniczania spożycia cukru i wprowadzenia preferencji podatkowych dla zdrowych napojów Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj Data wpływu: 13-08-2025 Szanowna Pani Minister, rosnące spożycie cukru w Polsce stało się jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego. Według NCD Risk Factor Collaboration w 2025 roku w Polsce na otyłość chorować będzie 25,9% kobiet i 30,3% mężczyzn powyżej 20.
roku życia, a obecnie nadwagę ma już około 60% dorosłych Polaków. Skala problemu przekłada się na dramatyczne konsekwencje społeczne i ekonomiczne – od rosnących kosztów leczenia chorób dietozależnych po spadek produktywności i wzrost wydatków państwa na świadczenia związane z niezdolnością do pracy. Najwyższa Izba Kontroli w raporcie „Profilaktyka i leczenie otyłości u osób dorosłych“ z lutego 2024 roku wykazała, że wydatki z powodu otyłości zwiększyły się dwunastokrotnie, z ok. 1,7 mln zł do niemal 21 mln zł. Z kolei OECD szacuje, że w ciągu najbliższych 30 lat choroby związane z otyłością będą kosztować polską gospodarkę ok.
108 mld zł, czyli ponad 4% PKB. Jedną z głównych przyczyn tej sytuacji jest nadmierne spożycie cukru, zwłaszcza w produktach przetworzonych i napojach słodzonych. Według danych przytoczonych w uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej opłatę cukrową przeciętne spożycie cukru w Polsce sięgało ok. 42 kg rocznie na osobę, co znacznie przekracza rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia zalecającej ograniczenie jego dziennego spożycia do maksymalnie 25 g (ok. 6 łyżeczek). Tymczasem badania wskazują, że Polacy spożywają średnio około 23 łyżeczki cukru dziennie – ponad trzykrotnie więcej niż zaleca WHO.
Celem wprowadzenia opłaty cukrowej w 2021 roku było ograniczenie spożycia napojów słodzonych i zachęcenie do zdrowszych wyborów żywieniowych. Jednak mimo tego instrumentu problem nadmiernego spożycia cukru nie został rozwiązany, a polityka państwa w tym zakresie pozostaje niekonsekwentna. Z jednej strony opłata cukrowa ma przeciwdziałać chorobom dietozależnym, a z drugiej – napoje zawierające minimum 20% soku, które naturalnie dostarczają znacznych ilości cukru, objęte są preferencyjną stawką VAT.
Trzeba wyraźnie podkreślić, że cukier zawarty w sokach – mimo że naturalny – w nadmiarze wywołuje te same negatywne skutki zdrowotne, co cukier dodany. Nadmierne spożycie soków sprzyja rozwojowi nadwagi, otyłości, insulinooporności i cukrzycy typu 2, a także zwiększa ryzyko próchnicy. Co więcej, w nowelizacji tzw. rozporządzenia sklepikowego, dotyczącego asortymentu sprzedawanego w szkołach, zabrakło zapisów ograniczających dopuszczalną ilość cukru w gotowych napojach. Na szczególną uwagę zasługuje również całkowity brak wsparcia dla wody mineralnej jako zdrowej alternatywy dla napojów słodzonych.
Woda – podstawowy i rekomendowany przez ekspertów produkt niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu – nie korzysta z żadnych preferencji w polityce zdrowotnej państwa. Nie jest objęta 5% stawką VAT, jak napoje z dodatkiem 20% soku, ani nie znajduje się na liście towarów pierwszej potrzeby, które mogłyby być wspierane niższymi stawkami podatkowymi. Taka sytuacja de facto promuje wybór napojów z naturalną zawartością cukru kosztem najbardziej neutralnego i zdrowego produktu, jakim jest woda.
Dane NFZ wskazują, że w 2023 roku refundacja leczenia chorób powiązanych z otyłością wyniosła 6,6 mld zł, a według OECD w ciągu najbliższych trzech dekad Polska może stracić z powodu chorób związanych z otyłością równowartość ponad 4% PKB. Wobec tak alarmujących prognoz konieczne jest podjęcie spójnych działań – zarówno przez kontynuację instrumentów fiskalnych, jak i wprowadzenie norm ograniczających maksymalną zawartość cukru w produktach spożywczych oraz stworzenie preferencji podatkowych dla napojów niesłodzonych, w tym wody mineralnej. W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1.
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje skutki wprowadzenia opłaty cukrowej w kontekście zdrowia publicznego i zachowań konsumenckich? 2. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje sprzedaż napojów zawierających 20% soku oraz ich wpływ na zdrowie Polaków? 3. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza podjąć działania zmierzające do zmiany polityki zdrowotnej państwa i wprowadzenia niewielkich preferencji podatkowych dla wody mineralnej? 4. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje reformę opłaty cukrowej, opartą na wynikach monitoringu jej skuteczności? 5.
Posłowie pytają o udział polskich firm (szczególnie MŚP) w zamówieniach publicznych w porównaniu do firm zagranicznych w latach 2020-2025. Wyrażają zaniepokojenie, że polskie firmy często pełnią rolę podwykonawców i pytają, czy rząd planuje zmiany w prawie, aby to zmienić.
Interpelacja dotyczy braku wsparcia dla kierowców korzystających z LPG w rządowym pakiecie osłonowym, mimo że jest to popularne paliwo. Poseł pyta, dlaczego LPG nie zostało uwzględnione i czy rząd planuje wprowadzenie analogicznych mechanizmów wsparcia jak dla benzyny i diesla.
Poseł Robert Warwas wyraża zaniepokojenie nieskutecznością nadzoru nad odprowadzaniem ścieków przemysłowych, o czym świadczą liczne przypadki ujawniane dopiero po interwencjach społecznych. Pyta o statystyki kontroli, stwierdzone naruszenia oraz planowane zmiany mające na celu poprawę systemu nadzoru i zaostrzenie kar.
Posłowie wyrażają oburzenie kryzysem finansowania domowej wentylacji mechanicznej, który zmusza placówki do wstrzymania przyjęć pacjentów i zagraża ich życiu. Pytają ministerstwo o działania naprawcze, rozliczenie zaległych świadczeń i przywrócenie wdrożenia gotowego modelu opieki.
Posłanka Ścigaj interweniuje w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów wymagających domowej wentylacji mechanicznej, których finansowanie zostało ograniczone. Pyta Prezesa Rady Ministrów o odpowiedzialność rządu za dehumanizację pacjentów i brak reakcji na problemy w finansowaniu świadczeń ratujących życie.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie dobrowolności stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Nowelizacja ma na celu odciążenie tych podmiotów od kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem obowiązkowego KSeF, który według wnioskodawców stanowi dodatkowe obciążenie i ryzyko dla najmniejszych firm. Autorzy argumentują, że KSeF jest niedopracowany, zagraża stabilności gospodarki i narusza zasadę zaufania do przedsiębiorcy. Zmiana ta ma być trwała i niezależna od czasowych zwolnień, przywracając stan zgodny z prawem UE, które chroni dobrowolność wyboru formy faktury.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie Ordynacja Podatkowa oraz w szeregu innych ustaw podatkowych, mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, usprawnienie kontroli podatkowych i postępowań podatkowych oraz dostosowanie przepisów do aktualnych potrzeb i praktyki. Kluczowe zmiany obejmują m.in. modyfikacje zasad dotyczących nadpłat podatkowych, terminy zwrotów, procedury zaliczania wpłat, a także definicje i obowiązki związane ze schematami podatkowymi (MDR). Celem zmian jest m.in. zwiększenie efektywności poboru podatków, ograniczenie możliwości unikania opodatkowania oraz zapewnienie większej jasności i spójności przepisów podatkowych. Nowelizacja ma także na celu dostosowanie polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej w zakresie raportowania schematów podatkowych.
Projekt ustawy wprowadza obowiązek stosowania kas rejestrujących przez przewoźników i operatorów publicznego transportu zbiorowego wykonujących przewozy w transporcie kolejowym od 1 kwietnia 2027 roku. Dodatkowo, warunek otrzymania dopłaty (z art. 55 ust. 11 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym) będzie stosowany wobec tych podmiotów również od 1 kwietnia 2027 roku. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po ogłoszeniu, ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2026 r. Ma to na celu uszczelnienie systemu rozliczeń i ewidencji w transporcie kolejowym.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektóre inne ustawy. Zmiany dotyczą głównie doprecyzowania procedur z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) w odniesieniu do dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, nakładając na nich obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa finansowego wobec klienta. Dodatkowo, ustawa wprowadza zmiany w odniesieniu do okresów sprawozdawczych, ustalając datę graniczną dla niektórych z nich na 31 grudnia 2027 r. Celem nowelizacji jest uszczelnienie systemu wymiany informacji podatkowych i dostosowanie go do zmieniającego się krajobrazu finansowego, w szczególności w kontekście kryptoaktywów.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektóre inne ustawy. Wprowadza zmiany mające na celu wdrożenie dyrektyw UE dotyczących współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania, automatycznej wymiany informacji o sprzedawcach platform internetowych i użytkownikach kryptoaktywów. Ustawa nakłada nowe obowiązki na operatorów platform internetowych i dostawców usług w zakresie kryptoaktywów w zakresie raportowania informacji podatkowych. Dotyczy to również zasad kontroli wykonywania tych obowiązków. Dodatkowo, reguluje automatyczną wymianę informacji dotyczących opodatkowania wyrównawczego.