Interpelacja w sprawie prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności
Data wpływu: 2025-10-13
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Piotr Gliński kwestionuje zasadność i podstawę prawną odmowy podpisania umów o dofinansowanie przez Narodowy Instytut Wolności z powodu "plagiatu" we wnioskach, argumentując, że wnioski organizacji pozarządowych nie są z natury utworami autorskimi. Pyta o koszty, procedury i przypadki odmów podpisania umów z powodu plagiatu, wyrażając wątpliwości co do zgodności tych praktyk z prawem.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności Interpelacja nr 12873 do ministra - członka Rady Ministrów, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w sprawie prawdopodobnych nadużyć w realizacji konkursów w Narodowym Instytucie Wolności Zgłaszający: Piotr Gliński Data wpływu: 13-10-2025 Warszawa, 13.10.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze, w regulaminach konkursów rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego realizowanych przez Narodowy Instytut Wolności, w szczególności: Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich, Edycja 2025, Rządowego Programu Rozwoju Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO, Edycja 2025, wprowadzony został zapis, że umowa z wybranym w drodze otwartego konkursu podmiotem może nie zostać zawarta, jeśli „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty) okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu“.
Narodowy Instytut Wolności zapowiada, że w konkursach programów rządowych w edycji na 2026 rok wspomniany wyżej zapis będzie kontynuowany. Plagiat polega na przejęciu całości lub fragmentu cudzego utworu i opatrzeniu go własnym nazwiskiem. Może mieć także charakter przejęcia fragmentów czyjegoś utworu i wplecenia go do własnych wywodów, czyli dokonanie zapożyczeń, bez wskazania autora utworu.
Plagiat stanowi naruszenie autorskich praw osobistych przynależnych w sposób niezbywalny autorowi, czyli osobie fizycznej, a nie musi stanowić naruszenia praw majątkowych, które mogą być przedmiotem obrotu i w wyniku umowy trafić do podmiotu innego niż autor utworu. Wniosek o dofinansowanie lub oferta na realizację zadania publicznego w rządowych programach wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego jest składany przez organizację pozarządową. Nie jest z natury dziełem autorskim , choć może zawierać elementy objęte ochroną prawnoautorską, jeśli są przejawem twórczości o indywidualnym charakterze.
Ustawa o prawie autorskim wyłącza z zakresu ochrony np. urzędowe dokumenty, co sprawia, że sam formalny wniosek o dofinansowanie lub oferta nie może być uznany za utwór. Ponadto należy zwrócić uwagę, że wniosek o dofinansowanie lub oferta po otrzymaniu dofinansowania staje się informacją publiczną podlegającą udostępnieniu. Regulaminy konkursów w ramach rządowych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego zawierają katalog przesłanek uzależniających podpisane umowy na realizację dotacji od spełnienia określonych wymogów.
Jednak w dotychczasowej praktyce przesłanki te były określone w sposób jednoznaczny i zmierzały do ochrony interesu publicznego np. przez niepodpisanie umowy z organizacją, która nie rozliczyła wcześniej uzyskanych dotacji albo nie spełniła określonych prawem wymogów sprawozdawczych. Zapis w regulaminie uzależniający podpisanie umowy od pozytywnej weryfikacji antyplagiatowej jest niejednoznaczny i budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z prawem. W gruncie rzeczy jest po prostu absurdem prawnym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz.
907) oraz z uwagi na nadzór przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego nad Narodowym Instytutem Wolności uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jaka jest podstawa prawna odmowy podpisania umowy o dofinansowanie z podmiotem wybranym w drodze otwartego konkursu w ramach programu wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego z tego powodu, że „treść przeznaczonego do dofinansowania wniosku (lub oferty) okaże się być plagiatem innego wniosku (lub oferty) złożonego w ramach konkursu“, skoro autorem wniosku jest organizacja pozarządowa, a plagiat może dotyczyć wyłącznie autorskich praw osobistych?
Jakie jest uzasadnienie faktyczne badania wniosków o dofinansowanie pod względem tzw. „plagiatu“, skoro zgodnie z prawem i przyjętym orzecznictwem wniosek o dofinansowanie lub oferta po otrzymaniu dofinansowania należy do domeny publicznej i każdy może z niej skorzystać zgodnie z własną wolą i uznaniem? Kto i w jaki sposób w Narodowym Instytucie Wolności podejmuje decyzję odmowy podpisania umowy na podstawie występowania tzw. „plagiatu“? W szczególności, jakie środki techniczne są do takiego badania wykorzystywane oraz dlaczego nie określono w dokumencie rangi regulaminu w jakiej wielkości zbieżność tekstów jest określona tzw. „plagiatem“?
Poseł Piotr Gliński pyta ministra kultury o przyczyny opóźnień w otwarciu wystawy stałej Muzeum Historii Polski, wskazując na możliwe nieprawidłowości i zwolnienia dyrektorów jako potencjalne powody. Wyraża zaniepokojenie sytuacją i domaga się wyjaśnień oraz wskazania osób odpowiedzialnych za opóźnienia i kosztów z tym związanych.
Poseł Piotr Gliński pyta o szczegóły dotyczące weryfikacji sprawozdań z realizacji zadań publicznych przez organizacje pozarządowe, w tym o terminy składania i weryfikacji oraz o wyniki weryfikacji. Poseł domaga się konkretnych danych i listy sprawozdań zweryfikowanych po terminie.
Poseł Piotr Gliński pyta o transparentność spotkań Rady Narodowego Instytutu Wolności z organizacjami pozarządowymi, w szczególności o styczniowe spotkanie, którego przebieg nie został w pełni ujawniony. Żąda informacji o uczestnikach, poruszanych sprawach oraz kwestionuje ukrywanie trudnych pytań zadawanych podczas tych spotkań.
Poseł Piotr Gliński wyraża zaniepokojenie sytuacją w Muzeum Getta Warszawskiego, w szczególności powołaniem nowej dyrektor, zerwaniem współpracy z historykiem oraz zmianami w scenariuszu wystawy. Pyta o powody tych decyzji i potencjalne konsekwencje dla integralności wystawy i reputacji Polski.
Poseł Piotr Gliński pyta o działalność, efekty, budżet oraz powody odwołania dyrektora Instytutu Różnorodności Językowej, wyrażając zaniepokojenie brakiem informacji o jego statutowej aktywności. Poseł domaga się szczegółowych informacji na temat funkcjonowania i planów instytutu.
Senat RP wprowadza poprawki do ustawy mającej na celu usprawnienie procesu zakładania i rejestracji stowarzyszeń poprzez wykorzystanie narzędzi teleinformatycznych. Poprawki doprecyzowują przepisy dotyczące uproszczonego trybu rejestracji, wprowadzając ograniczenia podmiotowe, aby zapewnić bezpieczeństwo obrotu prawnego. Umożliwiono dokonywanie niektórych czynności (zmiana adresu, składu władz, zatwierdzenie dokumentów finansowych, likwidacja) w systemie teleinformatycznym po spełnieniu określonych warunków. Zniesiono także opłatę za rejestrację stowarzyszenia nieprowadzącego działalności gospodarczej, którego statut uchwalono przy wykorzystaniu wzorca, korygując pierwotne założenia ustawy.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w prawie o stowarzyszeniach, ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Głównym celem jest uproszczenie i przyspieszenie procesu zakładania i rejestracji stowarzyszeń poprzez wprowadzenie możliwości wykorzystania wzorca statutu dostępnego w systemie teleinformatycznym. Nowe przepisy mają również na celu obniżenie kosztów sądowych związanych z rejestracją stowarzyszeń zakładanych za pomocą wzorca. Umożliwi to sprawniejsze funkcjonowanie organizacji pozarządowych.
Projekt ustawy o klubach seniora reguluje zasady tworzenia, funkcjonowania i likwidacji klubów seniora w Polsce. Definiuje klub seniora jako dobrowolną organizację społeczną dla osób powyżej 60. roku życia, niezależną od administracji rządowej i samorządowej. Określa cele klubów seniora, takie jak integracja, aktywizacja, wsparcie seniorów oraz propagowanie aktywnego stylu życia. Ustawa wprowadza również zasady rejestracji klubów, finansowania ich działalności (w tym dotacje z budżetu państwa) oraz nadzoru nad nimi.
Projekt ustawy zakłada usunięcie ograniczeń dotyczących wykorzystywania środków komunikacji elektronicznej w fundacjach i stowarzyszeniach. Obecnie przepisy ograniczają możliwość głosowania i odbywania posiedzeń online do okresu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Celem jest umożliwienie fundacjom i stowarzyszeniom korzystania z tych narzędzi niezależnie od sytuacji epidemicznej, co ma usprawnić ich funkcjonowanie, zwiększyć reprezentatywność i obniżyć koszty. Statuty organizacji wciąż będą mogły regulować lub wykluczać możliwość wykorzystania komunikacji elektronicznej.