Interpelacja w sprawie sytuacji w terminalach zbożowych

Szanowny Panie Ministrze,

w 2023 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o bezpieczeństwie morskim, w tym ustawy o portach i przystaniach morskich, w której przyznano Skarbowi Państwa prawo pierwokupu udziałów albo akcji w spółce handlowej, która dysponuje prawami do nieruchomości położonej w granicach portu o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Szczecin-Świnoujście, Gdynia i Gdańsk), a także spółce, która jest użytkownikiem wieczystym lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w granicach portu, przyznającej Skarbowi Państwa prawa pierwokupu udziałów albo akcji w spółce handlowej, która dysponuje prawami do nieruchomości położonej w granicach wymienionych portów. Ustawa przyznała Radzie Ministrów (w przypadku uzasadnionego wniosku ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej) prawo do upoważnienia innego podmiotu, w tym spółki handlowej z większościowym udziałem Skarbu Państwa, do wykonywania prawa pierwokupu.

Celem wprowadzanych zmian była aktualna sytuacja geopolityczna, w tym kryzys energetyczny oraz trwający konflikt zbrojny na terenie Ukrainy w wyniku rosyjskiej agresji militarnej. Rząd Zjednoczonej Prawicy chciał zabezpieczyć dostawy strategicznych surowców energetycznych w portach morskich, w których prywatne firmy posiadają udziały i mają dostęp do infrastruktury przygotowanej do przeładunku surowców. Skarb Państwa nie posiadał dotychczas instrumentów prawnych pozwalających na skuteczną ingerencję w procesy własnościowe w spółkach handlowych, w których władaniu pozostają nieruchomości położone w granicach portu o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, jeżeli nie dysponuje większościowym pakietem udziałów albo akcji tych spółek. Tymczasem owe procesy mają istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa. Nie można bowiem wykluczyć, że w ich następstwie dojdzie do prób przejęcia kontroli nad infrastrukturą krytyczną przez podmioty lub państwa, które nie będą zainteresowane zapewnieniem efektywnego przeładunku surowców strategicznych zgodnie z interesem Rzeczypospolitej Polskiej.

W wyniku konfliktu zbrojnego infrastruktura portowa jest niezbędna w eksporcie m.in. zboża. Za czasów rządów Prawa i Sprawiedliwości, w 2023 r., Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście oraz Rolno-Spożywcza Spółka Inwestycyjna należąca do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa podpisały list intencyjny w sprawie utworzenia Terminalu Agro Port w OT Port Świnoujście, a Rolno-Spożywcza Spółka Inwestycyjna podpisała z Zarządem Morskiego Portu Gdańsk umowę na zbudowanie infrastruktury portu zbożowego w celu usprawnienia transportu.

3 czerwca br. media obiegła informacja o likwidacji terminala zbożowego firmy Andreas w Szczecinie, który dla rolników z województwa zachodniopomorskiego, lubuskiego czy wielkopolskiego był kluczowym punktem przeładunkowym, obsługującym transport zbóż i pasz zarówno drogą lądową, jak i kolejową. W skali roku terminal przeładowywał nawet 650 tys. ton produktów rolnych, co stanowiło około 6 proc. całego polskiego eksportu w tym segmencie.

Dodatkowo informacja o odwołaniu przetargów na terminale zbożowe w Gdańsku i Gdyni wobec nadchodzących żniw może spowodować problemy polskich rolników w eksporcie zboża. Ponadto mniejsza liczba terminali zbożowych zagraża utratą konkurencyjności polskich portów na rzecz niemieckich terminali m.in. w porcie Mukran.

Wobec powyższego zadaję pytania:

1. W jaki sposób zamierza Pan zwiększyć moce przeładunkowe zboża w polskich portach oraz powiększyć powierzchnie magazynowe silosów zbożowych?

2. Czy zamierza Pan skorzystać z prawa pierwokupu udziałów spółki prawa handlowego firmy Andreas sp. z o.o., która dysponuje prawami do nieruchomości położonej w granicach portu o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, i tym samym zwiększyć zdolności przeładunkowe zboża w Porcie Szczecin-Świnoujście, zabezpieczając interesy rolników oraz państwa polskiego?

3. Kiedy ogłoszone zostaną nowe przetargi na budowę terminali zbożowych w portach w Gdyni i Gdańsku?