Interpelacja w sprawie diagnozy i strategii rozwoju kształcenia zawodowego w Polsce
Data wpływu: 2024-07-22
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł pyta o plany Ministerstwa Edukacji Narodowej dotyczące wspierania kształcenia dualnego i zaprzestania jego marginalizacji, a także o diagnozę stanu kształcenia zawodowego w Polsce z perspektywy interesariuszy. Wyraża zaniepokojenie ograniczaniem wpływu sektora gospodarki na kształcenie zawodowe i odrzucaniem kształcenia dualnego przez poprzedni rząd.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie diagnozy i strategii rozwoju kształcenia zawodowego w Polsce Interpelacja nr 3973 do ministra edukacji w sprawie diagnozy i strategii rozwoju kształcenia zawodowego w Polsce Zgłaszający: Jarosław Urbaniak, Krzysztof Gadowski, Maria Małgorzata Janyska, Katarzyna Kierzek-Koperska, Marek Krząkała, Izabela Katarzyna Mrzygłocka, Krystyna Sibińska, Bartosz Zawieja, Karolina Pawliczak, Alicja Łuczak Data wpływu: 22-07-2024 Szanowna Pani Minister, kształcenie zawodowe powinno mieć charakter usługowy wobec potrzeb gospodarki.
W krajach Unii Europejskiej, które uznawane są za wzorcowe pod względem edukacji zawodowej, wskazuje się na dwa podstawowe elementy tych modeli kształcenia: a) instytucjonalne włączenie samorządu gospodarczego do systemu edukacji zawodowej, b) rozwinięte kształcenie dualne - prowadzone przemiennie w wymiarze ok. 50% czasu nauki w szkole i miejscu pracy. W Polsce wyjściowym problemem edukacji zawodowej jest deficyt zarządzania strategicznego.
Od czasu transformacji systemowej, wobec dramatycznego załamania się kształcenia zawodowego w przemyśle, ta sfera edukacji zarządzana jest „intuicyjnie” i stała się wyłączną domeną resortu edukacji, skoncentrowanego na kształceniu ogólnym. Paradoksalnie, to wielkie przedsiębiorstwa w okresie PRL-u miały wpływ na edukację w ramach współpracy międzyresortowej. A obecnie w naszym kraju nadal nie mamy mechanizmów zapewniających partnerskie relacje samorządu gospodarczego z systemem edukacji.
Co więcej, działania w okresie ostatnich 8 lat w obszarze kształcenia zawodowego zmierzały do ograniczania wpływu sektora gospodarki na kształcenie zawodowe, czego wyrazem było publiczne dezawuowanie kształcenia dualnego, prowadzonego przemiennie w szkole oraz miejscu pracy. Poprzedni rząd, głosem resortu edukacji, publicznie zapowiadał, że nie będzie rozwijał kształcenia zawodowego w miejscu pracy, co jest podstawą sukcesu najbardziej rozwiniętych gospodarczo krajów Unii Europejskiej.
Potwierdza to wystąpienie sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki na XV Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach: „ Wiceminister Machałek podkreśliła przy tym, że reforma w żadnym wypadku nie zmierza w kierunku kształcenia dualnego. [....] Nie musimy kopiować Bawarii - dodała ”. Wiązało się to z programowym odejściem od używania samego pojęcia „kształcenie dualne” przez Ministerstwo Edukacji i zastąpienie go określeniem „rzeczywiste warunki pracy”.
Przy czym to pojęcie miało na celu zdaje się rozmywać różnicę między kształceniem dualnym prowadzonym na podstawie umowy o pracę (model krajów niemieckojęzycznych), a miesięczną praktyką ucznia technikum w Polsce. Pojęcie „dualny system kształcenia” oficjalnie pojawiło się w Polsce w 2015 r. z inicjatywy samorządu gospodarczego w nowelizacji rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Jednakże inicjatywa ta została zarzucona następnie przez MEN, czego przejawem było wyrażane publicznie odrzucanie pojęcia „kształcenie dualne” przez przedstawicieli Ministerstwa Edukacji.
Tymczasem o potrzebie rozwijania w Polsce edukacji zawodowej prowadzonej dualnie, inaczej przemiennie, świadczą dane z 2022 i 2023 r. wskazujące, że tylko 16% młodzieży uczęszczało do branżowych szkół I stopnia w ramach szkolnictwa ponadpodstawowego i tylko 10% kształciło się zawodowo w miejscu pracy. A w 1990 r. w Polsce 43% młodzieży uczęszczało do zasadniczych szkół zawodowych, w większości ucząc się w miejscu pracy. Dla porównania obecnie w Niemczech ok. 50% młodzieży w szkołach ponadpodstawowych uczy się dualnie.
Stąd zwracam się z uprzejmym pytaniem: Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje zaprzestać eliminować kształcenie dualne oraz w ramach celów strategicznych będzie tę formę edukacji zawodowej rozwijać? Pytanie dotyczy również tego, czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dysponuje diagnozą, opracowaniem o charakterze audytu, stanu kształcenia zawodowego w Polsce z perspektywy interesariuszy? W Polsce kształcenie dualne na poziomie szkolnictwa ponadpodstawowego realizowane jest w ramach szkoły branżowej I stopnia (w klasach wielozawodowych) w połączeniu z kształceniem w miejscu pracy.
Interpelacja dotyczy braku powiązania tytułu honorowego profesora oświaty z systemem wynagradzania nauczycieli, co zdaniem posła jest demotywujące i nie odzwierciedla wysiłku uhonorowanych. Poseł pyta o analizy i plany włączenia tego tytułu do systemu płac oraz wprowadzenia stałego dodatku finansowego.
Poseł pyta o audyty przeprowadzone w Lubelskim Węglu "Bogdanka" SA po 2023 roku za lata 2016-2022, ich zakres, ewentualne nieprawidłowości oraz podjęte działania naprawcze i zgłoszenia do prokuratury. Celem jest uzyskanie informacji na temat zarządzania i kondycji finansowej kopalni.
Poseł pyta o audyty przeprowadzone w Polskiej Grupie Górniczej SA po 2023 roku za lata 2016-2022, ich zakres, wykryte nieprawidłowości oraz podjęte działania naprawcze i zgłoszenia do prokuratury. Poseł podkreśla znaczenie transparentności PGG SA, zwłaszcza w kontekście restrukturyzacji i ustawy o funkcjonowaniu górnictwa.
Posłowie interpelują w sprawie wyboru lokalizacji polskiego centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i pytają, czy Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) jest brana pod uwagę, argumentując jej potencjałem naukowym i infrastrukturalnym. Wyrażają poparcie dla rozważenia GZM jako lokalizacji centrum ESA.
Posłowie interweniują w sprawie jednostronnego zamknięcia przez Czechy przejścia granicznego w Skrbeńsku dla ruchu samochodowego, co narusza zasady strefy Schengen i powoduje utrudnienia dla mieszkańców. Pytają o reakcję ministerstwa i planowane działania w celu przywrócenia swobodnego przepływu.
Dokument przedstawia sprawozdanie komisji w sprawie rządowej informacji o funkcjonowaniu spółdzielni socjalnych w latach 2022-2024. Nie wprowadza nowych regulacji, lecz służy ocenie stanu sektora ekonomii społecznej i działań publicznych wobec niego. To materiał monitoringowy, który może posłużyć do dalszych decyzji, ale sam ich nie kreuje.
Projekt ustawy wprowadza Wojewódzkie Zespoły Koordynacji do spraw polityki umiejętności (WZK), które mają pełnić funkcje opiniodawczo-doradcze dla zarządów województw w zakresie rozwoju umiejętności mieszkańców i promocji uczenia się przez całe życie. WZK będą monitorować, koordynować i ewaluować działania związane z polityką umiejętności na poziomie regionalnym, a także wydawać rekomendacje dotyczące kształcenia zawodowego i potrzeb rynku pracy. Ustawa określa również skład, zadania, organizację i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, polityce rozwoju oraz rynku pracy.
Projekt ustawy ma na celu powołanie Wojewódzkich Zespołów Koordynacji (WZK) do spraw polityki umiejętności. WZK mają wspierać województwa w realizacji zadań związanych z rozwojem umiejętności mieszkańców i promocją uczenia się przez całe życie, poprzez opiniowanie i rekomendowanie działań w zakresie strategii rozwoju województwa i polityk publicznych. Ustawa określa organizację, zadania, skład i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wprowadzenie ustawy jest wymagane w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO).
Projekt ustawy nowelizuje przepisy dotyczące rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wprowadza możliwość finansowania programów rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych ze środków UE przez Fundusz, także na podstawie umów dłuższych niż rok. Zmienia również zapisy dotyczące minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych stosowanych w publicznych służbach zatrudnienia, w tym standaryzację bezpieczeństwa, wydajności i komunikacji systemów.
Dokument stanowi informację Rady Ministrów dla Sejmu o skutkach obowiązywania ustawy z 2016 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS w latach 2022-2024. Ocenia funkcjonowanie systemu emerytalnego w kontekście reformy z 1999 roku, której celem było zapewnienie wypłat emerytur w obliczu zmian demograficznych. Analiza obejmuje liczbę emerytur, wiek przechodzenia na emeryturę oraz sytuację finansową Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS). Podkreśla się stabilną sytuację FUS w analizowanym okresie dzięki dobrej sytuacji na rynku pracy i wpływom ze składek.