Interpelacja w sprawie rozszerzonego obowiązku wyjaśniania transakcji podejrzanych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przykładu nadregulacji (gold-platingu)

Interpelacja dotyczy kolejnego punktu wskazanego w raporcie zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski, który ujawnia nadregulacyjne przepisy w polskim prawie.

Chodzi o art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r. poz. 1124, 1285, 1723 i 1843, z 2024 r. poz. 850 i 1222 oraz z 2025 r. poz. 146 i 172). Przepis ten implementuje dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 (tzw. dyrektywę AML), jednak w sposób wykraczający poza jej wymagania.

Dyrektywa AML nakłada na instytucje obowiązane podejmowanie działań mających na celu ustalenie, czy nietypowe lub skomplikowane transakcje o dużej wartości są podejrzane. Tymczasem polski ustawodawca wymaga od instytucji obowiązanych nie tylko oceny podejrzanych transakcji, ale także wyjaśniania okoliczności ich przeprowadzenia. Oznacza to rozszerzenie obowiązków ponad to, co przewiduje prawo unijne.

Taka interpretacja prowadzi do wzrostu kosztów zgodności (compliance costs), obciąża instytucje obowiązane – zwłaszcza międzynarodowe podmioty finansowe – i powoduje konieczność tworzenia osobnych procedur operacyjnych wyłącznie dla rynku polskiego. To z kolei osłabia konkurencyjność Polski jako miejsca prowadzenia działalności finansowej i fragmentaryzuje rynek wewnętrzny UE.

W związku z zapowiedzią z 22 maja 2025 roku o przygotowaniu ponad 100 ustaw deregulacyjnych konieczne jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna uchylająca lub zmieniająca art. 43 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w celu usunięcia nadmiarowego obowiązku wyjaśniania okoliczności przeprowadzenia transakcji?

Czy rząd przeprowadził analizę zgodności tego przepisu z zakresem obowiązków wynikających z dyrektywy AML oraz ocenę skutków finansowych dla podmiotów objętych ustawą?

Czy rząd planuje dostosowanie przepisów ustawy do minimalnych wymogów unijnych, tak aby usunąć niepotrzebne koszty administracyjne i zwiększyć przewidywalność prawa dla instytucji finansowych?

Czy w ramach projektowanych działań deregulacyjnych przeprowadzono konsultacje z przedstawicielami sektora bankowego, ubezpieczeniowego i innych instytucji obowiązanych?

Interpelacja ma na celu uzyskanie jednoznacznych informacji na temat działań rządu w zakresie eliminacji nadregulacji, które szkodzą gospodarce i zwiększają obciążenia podmiotów działających na rynku finansowym.