Interpelacja w sprawie nieproporcjonalnego terminu zapłaty "exit tax" w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych jako przejawu nadregulacji

Interpelacja dotyczy kolejnego przypadku nadregulacji zidentyfikowanego przez Zespół SprawdzaMY Rafała Brzoski – tym razem w zakresie art. 30da ust. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163, 340 i 348), implementującego dyrektywę Rady (UE) 2016/1164.

W przepisach tych przyjęto zasadę, że obowiązek zapłaty podatku od niezrealizowanych zysków („exit tax”) powstaje w ciągu zaledwie 7 dni od zakończenia miesiąca , w którym doszło do powstania tego dochodu. Choć ustawa przewiduje możliwość rozłożenia płatności na raty bądź jej zwrotu przy spełnieniu ściśle określonych warunków, sama brak podstawowego mechanizmu odroczenia płatności podatku stanowi przykład nadmiarowego obciążenia, które nie wynika z dyrektywy i może być niezgodne z prawem UE.

Dyrektywa 2016/1164 w ogóle nie reguluje szczegółowo terminu zapłaty, pozostawiając państwom członkowskim swobodę jego określenia – jednak przy poszanowaniu zasad proporcjonalności i swobody przedsiębiorczości.

W wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 26 lutego 2019 r. w sprawie C-581/17 TSUE uznał, że natychmiastowa zapłata podatku od niezrealizowanych zysków narusza zasadę proporcjonalności , może nadmiernie uderzać w płynność finansową podatnika i ograniczać swobodę prowadzenia działalności gospodarczej oraz swobodę przemieszczania się w ramach UE.

Mimo to Polska przyjęła jeden z najbardziej rygorystycznych reżimów płatniczych w całej unii, który może zniechęcać zarówno inwestorów krajowych, jak i zagranicznych, a także prowadzić do negatywnych konsekwencji finansowych dla osób przenoszących swoją rezydencję podatkową.

W związku z deklaracją Donalda Tuska z dnia 22 maja 2025 r. o przygotowaniu ponad 100 ustaw deregulacyjnych, konieczne jest uzyskanie odpowiedzi:

Czy rząd planuje nowelizację art. 30da ust. 14 ustawy o PIT, w szczególności poprzez wprowadzenie ustawowego mechanizmu odroczenia zapłaty „exit tax” na czas rzeczywistej realizacji zysków?

Czy rząd przeanalizował zgodność obecnego brzmienia przepisu z wyrokiem TSUE z 26 lutego 2019 r. w sprawie C-581/17?

Czy obowiązujący termin 7 dni od zakończenia miesiąca powstania dochodu nie narusza zasady proporcjonalności i nie stanowi przeszkody w korzystaniu z unijnych swobód gospodarczych?

Czy rząd uznał ten przepis za przykład nadregulacji i objął go planowanymi zmianami w ramach pakietu deregulacyjnego?

Brak możliwości odroczenia płatności podatku od zysków, które nie zostały jeszcze zrealizowane, jest sprzeczny z elementarnymi zasadami logiki gospodarczej i sprawiedliwości podatkowej. Wprowadzenie racjonalnych terminów płatności powinno być jednym z priorytetów w zapowiadanym procesie legislacyjnym.