Interpelacja w sprawie konieczności wprowadzenia zakazu skupu produktów rolnych poniżej kosztów produkcji na wzór hiszpańskiej ustawy "la ley de la cadena alimentaria"

Szanowny Panie Ministrze,

w 2021 roku Hiszpania znowelizowała ustawę o łańcuchu dostaw żywności (la ley de la cadena alimentaria), podejmując odważną i przełomową decyzję o wprowadzeniu ustawowego zakazu skupu produktów rolnych po cenie niższej niż koszty ich produkcji. Była to reakcja na narastający kryzys dochodowości w rolnictwie i postępującą dominację dużych podmiotów przetwórczych oraz handlowych nad producentami żywności.

Rozwiązanie to zasługuje na szczególną uwagę z kilku powodów:

Co istotne, mimo pewnych zastrzeżeń Komisji Europejskiej dotyczących wdrożenia unijnej dyrektywy 2019/633 w Hiszpanii, sam zakaz skupu poniżej kosztów nie został przez KE zakwestionowany jako sprzeczny z prawem UE. Wręcz przeciwnie – wpisuje się on w unijne cele ograniczania nieuczciwych praktyk w handlu rolno-spożywczym.

Tymczasem w Polsce brak jest jakichkolwiek działań ustawodawczych w tym kierunku, mimo że pozycja rolnika w naszym kraju jest znacznie słabsza niż w Hiszpanii. Polski sektor przetwórczy i handlowy jest w dominującym stopniu kontrolowany przez kapitał zagraniczny, a rolnik bardzo często nie ma ani siły negocjacyjnej, ani organizacyjnego zaplecza, by bronić opłacalności swojej produkcji. Dochodzi do sytuacji, w których polski rolnik sprzedaje żywiec, zboże lub warzywa za stawki niepokrywające nawet kosztów nawozów, energii i pracy własnej – podczas gdy konsumenci płacą w sklepach ceny detaliczne wielokrotnie wyższe. Ta rażąca asymetria marżowa prowadzi do zadłużania się gospodarstw, ograniczania skali produkcji, a w perspektywie kilku lat – do zagrożenia ciągłości dostaw żywności w kraju i postępującego uzależnienia od importu. Dlatego wzywam Pana Ministra do natychmiastowego podjęcia prac nad odpowiednikiem hiszpańskiej ustawy, który ustanowiłby w Polsce realne mechanizmy ochrony minimalnego poziomu opłacalności rolnictwa.

Zaniechanie w tej sprawie prowadzi do systemowego wyzysku polskiego rolnika i oznacza przyzwolenie państwa na jego marginalizację w łańcuchu dostaw żywności. Hiszpania podjęła próbę przywrócenia równowagi. Dlaczego Polska tego nie robi?

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: