Interpelacja w sprawie planowanego pomnika Paula Puchmüllera w Sopocie i konieczności przeciwdziałania gloryfikacji symboli germanizacji w przestrzeni publicznej
Data wpływu: 2025-09-16
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka wyraża zaniepokojenie planowanym pomnikiem Paula Puchmüllera w Sopocie, pruskiego urzędnika związanego z germanizacją miasta, kwestionując zgodność upamiętniania takiej postaci z polską racją stanu. Pyta o monitoring takich inicjatyw, ocenę ich zgodności z polityką historyczną oraz rozszerzenie ustawy dekomunizacyjnej na okres zaborów.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie planowanego pomnika Paula Puchmüllera w Sopocie i konieczności przeciwdziałania gloryfikacji symboli germanizacji w przestrzeni publicznej Interpelacja nr 12318 do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie planowanego pomnika Paula Puchmüllera w Sopocie i konieczności przeciwdziałania gloryfikacji symboli germanizacji w przestrzeni publicznej Zgłaszający: Dorota Arciszewska-Mielewczyk Data wpływu: 16-09-2025 Szanowna Pani Minister, zwracam się z niniejszą interpelacją w związku z inicjatywą wzniesienia przed Urzędem Miasta Sopotu pomnika Paula Puchmüllera – pruskiego urzędnika i miejskiego architekta w okresie zaboru pruskiego, którego działalność związana była z systematyczną germanizacją miasta.
Sprawa ta wykracza poza wymiar lokalny i dotyczy fundamentalnych kwestii polityki historycznej państwa polskiego, bezpieczeństwa kulturowego oraz ochrony pamięci narodowej przed próbami rehabilitacji symboli zaborczej opresji. Z dostępnych informacji wynika, że pomnik Paula Puchmüllera (1875–1942) został odlany kosztem 350 tys. zł i oczekuje na ustawienie. Planowano go umieścić na skwerze przed Urzędem Miasta, gdzie trzymetrowa postać na dwumetrowym cokole miałaby dominować nad przestrzenią publiczną. Pierwotne odsłonięcie, planowane na 2024 r., zostało wstrzymane po protestach mieszkańców.
Władze miasta tłumaczą opóźnienia planowanym remontem urzędu (na co najmniej 5 lat), przy czym nie wskazują jednoznacznie, gdzie obecnie przechowywany jest monument. To rodzi pytania zarówno o transparentność procesu, jak i o celowość wydatkowania środków publicznych. Kim był Paul Puchmüller? Urodzony w 1875 r. w Słupsku, od 1901 r. pełnił funkcję budowniczego gminy, a następnie architekta miejskiego w Sopocie. Był pruskim urzędnikiem wykonującym politykę państwa zaborczego, podporządkowaną germanizacji ziem polskich. Wznosił m.in.
ratusz, szkoły i obiekty zdrojowe w stylu północnoniemieckim i skandynawskim, zgodnie z zaleceniami cesarza Wilhelma II, traktującego architekturę jako narzędzie polityki imperialnej. Dorobek Puchmüllera nie miał charakteru twórczości artystycznej – jego projekty były kopiami istniejących wzorców z Berlina, Lipska czy Malborka, a ich funkcja miała przede wszystkim wymiar propagandowy i administracyjny. Istnieją świadectwa, że administracja pod jego kierownictwem utrudniała Polakom nabywanie działek, uzyskiwanie pozwoleń budowlanych i dostęp do edukacji, co wpisywało się w antypolską politykę zaborcy.
Okres 1933–1942 w jego biografii pozostaje niewyjaśniony – nie wiadomo, jaka była jego postawa wobec nazistowskich władz. Sopot posiada udokumentowaną polską metrykę od 1283 r. i przez ponad 600 lat znajdował się w orbicie kultury polskiej i kaszubskiej. Dominacja niemiecka trwała niespełna 50 lat – była to epoka intensywnej germanizacji, prowadzonej m.in. przez takich urzędników jak Puchmüller. Upamiętnianie jego osoby stoi w sprzeczności z polską racją stanu i może być odczytywane jako próba relatywizacji historii. Obowiązująca ustawa z 1 kwietnia 2016 r.
o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego nie obejmuje okresu zaborów, mimo że także wtedy Polacy doświadczali systemowej opresji i germanizacji. Brak regulacji umożliwia podejmowanie inicjatyw upamiętniających urzędników państw zaborczych. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami do Pani Minister: Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego monitoruje inicjatywy samorządów polegające na stawianiu pomników postaci związanych z aparatem germanizacyjnym państwa pruskiego i czy konsultowało sprawę z Instytutem Pamięci Narodowej?
Czy w ocenie Pani Minister upamiętnianie pruskiego urzędnika odpowiedzialnego za antypolską politykę germanizacyjną jest zgodne z polską racją stanu i oficjalną polityką historyczną RP? Czy rząd rozważa rozszerzenie przepisów ustawy dekomunizacyjnej również na okres zaborów, tak aby uniemożliwić gloryfikację postaci i symboli jednoznacznie związanych z germanizacją czy rusyfikacją? Czy ministerstwo planuje zainicjować niezależną ekspertyzę historyczną i artystyczną dorobku Paula Puchmüllera, uwzględniającą jego rolę w polityce germanizacyjnej i niejasny okres działalności w latach 1933–1942?
Jakie mechanizmy kontrolne planuje wprowadzić rząd, aby zapobiegać niegospodarności w wydatkowaniu środków publicznych na kontrowersyjne pomniki? Z poważaniem Dorota Arciszewska-Mielewczyk Poseł na Sejm RP
Posłowie pytają o możliwość zmiany przepisów dotyczących utylizacji odpadów medycznych, wskazując na wysokie koszty dla szpitali związane z obecnymi regulacjami, które wymagają termicznego przekształcania odpadów. Interpelujący domagają się rozważenia alternatywnych metod utylizacji i wsparcia finansowego dla szpitali w celu obniżenia kosztów.
Posłanka pyta Ministra Infrastruktury i Ministra Obrony Narodowej o planowane inwestycje dotyczące Estakady Kwiatkowskiego i Drogi Czerwonej w Gdyni, w tym o źródła finansowania, kwoty przeznaczone na realizację, harmonogram i przewidywany czas realizacji. Podkreśla znaczenie tych inwestycji dla mieszkańców Gdyni i Pomorza.
Posłowie pytają o nieprawidłowości w przetargu na dzierżawę Terminala Zbożowego w Porcie Gdynia, które miały doprowadzić do strat Skarbu Państwa, oraz o działania prokuratury w tej sprawie. Kwestionują brak transparentności i efektywności działań organów państwowych w ochronie majątku publicznego.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie kryzysem na rynku pelletu, wzrostem cen i niedoborami, co zagraża bezpieczeństwu energetycznemu gospodarstw domowych, które zainwestowały w ten rodzaj ogrzewania. Pytają o przyczyny kryzysu, strategię rządu w zakresie zabezpieczenia rynku paliw stałych i ewentualne mechanizmy osłonowe dla osób, których nie stać na ogrzewanie.
Posłowie wyrażają obawy dotyczące proponowanych zmian w przepisach o wyglądzie uczniów, szczególnie w kontekście odniesienia do "ogólnie przyjętych norm społecznych", argumentując, że mogą one prowadzić do arbitralnych ograniczeń i przypominają historyczne próby ujednolicania. Pytają ministerstwo o kryteria definiowania tych norm oraz analizę porównawczą z innymi krajami UE.
Projekt uchwały dotyczy upamiętnienia 100. rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy. Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu rozpatrzyła projekt i wnosi o jego podjęcie przez Sejm. Celem uchwały jest uczczenie pamięci wybitnego polskiego reżysera.
Projekt uchwały ma na celu upamiętnienie 100. rocznicy urodzin Tadeusza Konwickiego. Grupa posłów wnosi o przyjęcie tej uchwały przez Sejm. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem został upoważniony poseł Krzysztof Mieszkowski. Projekt ten ma charakter symboliczny i kulturalny, koncentrując się na uhonorowaniu ważnej postaci polskiej kultury.
Projekt uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ma na celu upamiętnienie 120. rocznicy urodzin Romana Brandstaettera, wybitnego literata, dramaturga, tłumacza i patrioty polskiego pochodzenia żydowskiego. Uchwała podkreśla jego wkład w literaturę, zwłaszcza syntezę judaizmu i chrześcijaństwa, oraz jego działalność społeczną. Sejm pragnie w ten sposób oddać hołd jego wszechstronnej działalności i przekraczaniu granic kultur i religii. Upamiętnienie ma na celu przypomnienie jego dorobku i znaczenia dla polskiej kultury.
Projekt uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ma na celu upamiętnienie Marka Grechuty w 80. rocznicę jego urodzin. Sejm oddaje hołd wybitnemu artyście, piosenkarzowi, poecie, kompozytorowi i malarzowi, którego twórczość na trwałe wpisała się w historię polskiej kultury. Uchwała podkreśla jego wkład w polską poezję śpiewaną, współpracę z Piwnicą pod Baranami oraz wpływ na kształtowanie wrażliwości pokoleń Polaków. Celem jest wyrażenie wdzięczności i uznania dla jego twórczości.
Projekt uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ma na celu upamiętnienie Marka Grechuty w 80. rocznicę jego urodzin. Uchwała oddaje hołd wybitnemu artyście, podkreślając jego wkład w polską kulturę i wpływ na kilka pokoleń Polaków.