Interpelacja w sprawie możliwych roszczeń samorządów o zwrot kosztów nauczania religii finansowanych z ich własnych budżetów w związku z ograniczeniami wprowadzonymi przez obecny rząd

Ministerstwo Edukacji Narodowej wprowadziło zmiany ograniczające liczbę godzin lekcji religii finansowanych z budżetu państwa. W efekcie niektóre samorządy zdecydowały się sfinansować z własnych środków brakujące godziny religii, tak aby utrzymać dotychczasowy wymiar nauczania.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność części działań ministerstwa z Konstytucją RP oraz konkordatem, wskazując, że wprowadzono je bez wymaganej podstawy ustawowej i bez przewidzianych w umowie międzynarodowej uzgodnień z Kościołem.

W analogicznej sytuacji – jak w przypadku ograniczeń finansowania nauczania języka niemieckiego jako języka mniejszości – sądy przyznawały gminom odszkodowania, mimo tego, że podstawy prawne do tego były dużo słabsze niż w tym przypadku.

W związku z powyższym istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że jednostki samorządu terytorialnego, które pokryły z własnych środków koszty dodatkowych godzin religii, mogą występować z roszczeniami wobec Skarbu Państwa o zwrot poniesionych wydatków.

W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dysponuje danymi o liczbie samorządów, które w roku szkolnym 2025/2026 sfinansowały z własnych środków brakujące godziny lekcji religii?

Czy w resorcie prowadzone są prace nad przygotowaniem mechanizmu rekompensat lub specjalnego programu umożliwiającego dobrowolny zwrot poniesionych kosztów bez konieczności wchodzenia przez gminy i powiaty na drogę sądową?

Czy w projekcie ustawy budżetowej na 2026 r. lub w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa zostały zabezpieczone środki na ewentualne wypłaty odszkodowań w przypadku przegranych procesów sądowych? Jeśli tak, w jakiej wysokości?

Jakie jest stanowisko rządu RP w odniesieniu do potencjalnych pozwów od samorządów? Czy rząd planuje bronić się w sądach wszystkich instancji? Czy przewiduje możliwość zawierania ugód lub przyspieszonego uznawania roszczeń?

Czy ministerstwo przeprowadziło analizę ryzyka prawnego i finansowego, w tym szacunkową wartość roszczeń mogących powstać na tle niezgodnych z prawem ograniczeń w finansowaniu lekcji religii?