Interpelacja w sprawie finansowania Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk
Data wpływu: 2025-11-18
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł pyta o zapewnienie finansowania dla Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w 2026 roku i latach następnych, podkreślając jej kluczową rolę w badaniach ornitologicznych i ochronie środowiska. Wyraża zaniepokojenie brakiem finansowania i jego negatywnym wpływem na polską naukę oraz międzynarodową współpracę badawczą.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie finansowania Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk Interpelacja nr 13622 do ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie finansowania Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk Zgłaszający: Piotr Kandyba Data wpływu: 18-11-2025 W ramach wsparcia Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk, proszę o pochylenie się nad finansowaniem stacji ornitologicznej w 2026 roku oraz latach kolejnych.
W Polsce ptaki obrączkowane są regularnie od 1931 roku, co wspomaga badania naukowe, a tym samym wspiera ochronę środowiska naturalnego. Baza danych stacji ornitologicznej zawiera obecnie informacje o ponad 4,2 mln osobników. Corocznie w Polsce znakowanych jest około 150 tys. ptaków, a liczba informacji powrotnych przekracza 120 tysięcy. Większość danych jest skomputeryzowana, a w stacji pracują obecnie trzy osoby. Do jej zadań należy między innymi prowadzenie kursów obrączkarskich (dla współpracowników stacji), których w Polsce jest niespełna pięciuset.
Należą do nich naukowcy, przyrodnicy oraz osoby związane ze środowiskiem ornitologicznym, które nierzadko poświęcając swój cenny czas, energię oraz środki finansowe aktywnie angażują się, aby chronić przyrodę. Działania związane ze znakowaniem wspierają także kolejne osoby, które korzystając ze sprzętu optycznego i fotograficznego odczytują z bezpiecznej odległości znaczniki ptaków. Jest to zatem współpraca ogromnej części środowiska ornitologicznego, aby wspierać naukę oraz środowisko naturalne.
Polska, z racji strategicznego położenia związanego z migracją ptaków (wschód-zachód oraz północ-południe), wielkości powierzchni oraz lokalizacją cennych przyrodniczo obszarów, jest bardzo ważnym krajem do prowadzenia badań ornitologicznych. Obecnie na terenie Polski funkcjonuje co najmniej kilkanaście obozów ornitologicznych, które regularnie znakując ptaki prowadzą badania ornitologiczne. Obchodząca w tym roku 65-lecie funkcjonowania Akcja Bałtycka corocznie organizuje trzy terenowe stacje znakujące ptaki. Tylko w jednej z nich (na Mierzei) w 2024 roku zaobrączkowano ponad 10 000 osobników.
Podczas Akcji Siemianówka w 2025 roku zostało oznakowanych ponad 4000 ptaków. Z kolei Stacja Obrączkowania Ptaków „Rakutowskie” w tym roku oznaczyła ponad 6000 osobników. Natomiast w pracach Obozu Wisła corocznie uczestniczy ponad 300 osób. Są to tylko wybrane przykłady, które obrazują ogrom pracy związanej z pozyskiwaniem danych do badań ornitologicznych, wspomagających tak cenną przyrodę. Obieg danych pomiędzy ośrodkami badawczymi, a także wydawanie obrączek ornitologicznych zapewnia stacja ornitologiczna, ponieważ informacje o wszystkich znakowanych ptakach w Polsce trafiają do centrali w Gdańsku.
Regularnie podczas badań terenowych odczytywane są znaczniki ptaków znakowanych za granicą. Jednocześnie zagraniczne centrale ornitologiczne wymieniają bazy danych ze Stacją Ornitologiczną w Gdańsku, zapewniając ciągłość badań niezależnie od kraju obrączkowania i stwierdzeń powrotnych. Jest to szczególnie ważne podczas przelotów na zimowiska, lęgowiska oraz pierzowiska, zwłaszcza w przypadku badań migrantów średnio i długodystansowych. Badania ornitologiczne, z racji specyfiki związanej np. z uzyskaniem uprawnień do znakowania ptaków, zbieraniem danych pierwotnych oraz informacji powrotnych prowadzone są w programach wieloletnich.
Niestety także i w tym roku Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk poinformował, że otrzymał decyzje odmowne dla swoich wniosków SPUB, o finansowanie dwóch jednostek badawczych: Centrali Obrączkowania Ptaków i Naukowych Kolekcji Zoologicznych oraz unikalnej aparatury służącej badaniom genetycznym, w tym tzw. starożytnego DNA. Jak informuje instytut, od wielu lat specjalna infrastruktura badawcza i długoterminowe projekty znajdowały uznanie w oczach komisji oceniających i były finansowane przez ministerstwo.
W związku z powyższym brak finansowania stacji ornitologicznej w 2026 roku i w latach kolejnych przyczyni się do osłabienia badań ornitologicznych nie tylko na terenie Polski, ale także w krajach z których i do których migrują znakowane w Polsce i za granicą ptaki. Brak finansowania tak ważnej centrali jest swoistym ewenementem w skali światowej, co podważa zaufanie do Polski, jako wiarygodnego partnera podczas prowadzenia badań naukowych. Jest to tym bardziej trudne do zaakceptowania, ponieważ aż do 2022 roku finansowanie stacji nie było realnie zagrożone. Tego typu sytuacja występuje po raz pierwszy od II wojny światowej.
Posłowie interweniują w sprawie restrykcyjnej interpretacji przepisów dotyczących planów nawozowych przez ARiMR w ramach PROW 2014-2020, która prowadzi do nakładania dotkliwych sankcji na młodych rolników. Domagają się wyjaśnień, działań kompensacyjnych i zmiany interpretacji przepisów na korzyść rolników.
Poseł pyta o planowane przesunięcia środków do regionu warszawskiego stołecznego w Planie Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, analogicznie jak w perspektywie 2021-2027, oraz o sposób zarządzania tymi środkami i współfinansowanie z budżetu państwa dla biedniejszych JST z RWS. Interpelacja wyraża troskę o potrzeby inwestycyjne regionu stołecznego.
Poseł Piotr Kandyba pyta ministrów o plany dotyczące przeciwdziałania bezdomności zwierząt poprzez sterylizację, ujednolicenia standardów funkcjonowania schronisk oraz wykorzystania systemu KROPiK do stworzenia aplikacji mFutrzak dla właścicieli zwierząt. Interpelacja skupia się na potrzebie centralnego, skoordynowanego programu dofinansowania sterylizacji oraz efektywnej ewidencji zwierząt.
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr 2291). Komisja po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniu wnioskuje o uchwalenie projektu ustawy przez Sejm bez poprawek. Projekt ten ma na celu deregulację w obszarze szkolnictwa wyższego i nauki, jednak szczegółowe zmiany nie są w tym sprawozdaniu wymienione.
Projekt ustawy ma na celu uproszczenie procedur administracyjnych poprzez wprowadzenie mechanizmu milczącej zgody w różnych obszarach prawa. Wprowadza się terminy, po których upływie brak decyzji administracyjnej będzie traktowany jako zgoda na wniosek. Dotyczy to m.in. opinii gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, ulg w podatku rolnym, umorzeń zaległości podatkowych, wpisów do rejestrów działalności gospodarczej, pozwoleń na imprezy masowe oraz przedłużania zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów. Ma to przyspieszyć procesy decyzyjne i zmniejszyć obciążenie administracyjne dla obywateli i przedsiębiorców.
Projekt ustawy ma na celu implementację prawa Unii Europejskiej dotyczącego zapobiegania zanieczyszczaniu morza przez statki, ze szczególnym uwzględnieniem rozporządzenia 2023/1805 w sprawie stosowania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w transporcie morskim. Wprowadza zmiany w ustawie o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz w ustawie Prawo ochrony środowiska. Nowelizacja dotyczy m.in. definicji, obowiązków armatorów i dyrektorów urzędów morskich, monitorowania emisji gazów cieplarnianych, kar pieniężnych za niezgodność z przepisami oraz zasilania statków energią elektryczną z lądu. Celem jest zmniejszenie wpływu transportu morskiego na środowisko poprzez promowanie stosowania paliw alternatywnych i ograniczenie emisji.
Projekt ustawy ma na celu wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2405 (ReFuelEU Aviation) dotyczącego zrównoważonego transportu lotniczego. Wprowadza zmiany w ustawie Prawo lotnicze oraz innych ustawach (Prawo energetyczne, Prawo ochrony środowiska, ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych), aby zapewnić nadzór nad stosowaniem zharmonizowanych przepisów dotyczących upowszechniania i dostaw zrównoważonych paliw lotniczych (SAF). Określa obowiązki i kary dla operatorów statków powietrznych, zarządzających lotniskami i dostawców paliw lotniczych w zakresie SAF oraz tworzy mechanizmy wsparcia finansowego dla produkcji i rozwoju SAF.
Ustawa o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE ustanawia ramy prawne dla działania tego instrumentu, mającego na celu finansowanie inwestycji w europejskim przemyśle obronnym. Określa zasady kontroli i audytu wykorzystania środków z pożyczki SAFE, udzielanej na podstawie rozporządzenia UE. Tworzy FIZB w Banku Gospodarstwa Krajowego, precyzuje źródła finansowania i przeznaczenie środków, a także zasady współpracy między ministrem obrony, innymi ministrami i BGK. Ustawa wprowadza zmiany w Prawie bankowym, ustawie o finansach publicznych i ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, dostosowując je do funkcjonowania FIZB.