Interpelacja w sprawie problemów prawnych związanych z weryfikacją tożsamości osób biorących udział w konsultacjach społecznych, w tym w szczególności w głosowaniach nad budżetami obywatelskimi
Data wpływu: 2025-11-24
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Lidia Czechak zwraca uwagę na brak podstaw prawnych do weryfikacji tożsamości uczestników konsultacji społecznych, zwłaszcza w budżetach obywatelskich, co prowadzi do nadużyć i problemów prawnych dla samorządów. Pyta ministra o plany legislacyjne mające na celu uregulowanie tej kwestii i zapewnienie samorządom jasnych wytycznych.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie problemów prawnych związanych z weryfikacją tożsamości osób biorących udział w konsultacjach społecznych, w tym w szczególności w głosowaniach nad budżetami obywatelskimi Interpelacja nr 13730 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie problemów prawnych związanych z weryfikacją tożsamości osób biorących udział w konsultacjach społecznych, w tym w szczególności w głosowaniach nad budżetami obywatelskimi Zgłaszający: Lidia Czechak Data wpływu: 24-11-2025 Szanowny Panie Ministrze!
Instytucja konsultacji społecznych oraz budżetu obywatelskiego stała się jednym z najważniejszych narzędzi partycypacji społecznej w Polsce. W dobie postępującej cyfryzacji standardem stało się przeprowadzanie tych procesów drogą elektroniczną – z wykorzystaniem dedykowanych platform internetowych czy aplikacji mobilnych. Niestety, obecny stan prawny nie nadąża za zmianami technologicznymi, co stawia jednostki samorządu terytorialnego w sytuacji braku pewności prawa. Zgodnie z art. 51 ust. 1 Konstytucji RP: „Nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby".
Przepis ten stanowi fundament ochrony prywatności, jednak w zderzeniu z lukami w ustawach samorządowych paraliżuje możliwość rzetelnego przeprowadzania głosowań. Obecnie obowiązujące przepisy, w tym ustawa o samorządzie gminnym, nie zawierają wyraźnej podstawy prawnej upoważniającej gminy do żądania od mieszkańców numeru PESEL w celu weryfikacji ich uprawnień do głosowania w konsultacjach społecznych.
W konsekwencji sądy administracyjne (WSA i NSA) wielokrotnie uchylały uchwały rad gmin, uznając, że żądanie numeru PESEL narusza zasadę legalizmu oraz przepisy o ochronie danych osobowych (RODO), gdyż brakuje ku temu rangi ustawowej (wyraźnego przepisu upoważniającego). Brak możliwości skutecznej weryfikacji tożsamości (np. poprzez numer PESEL) prowadzi do szeregu patologii, takich jak: 1. Fikcyjność weryfikacji: Samorządy zmuszone są do stosowania półśrodków, takich jak weryfikacja poprzez adres e-mail, numer telefonu czy adres IP.
Metody te są wysoce nieskuteczne – jedna osoba może bez trudu wygenerować wiele adresów e-mail lub zmienić adres IP, co umożliwia oddawanie wielokrotnych głosów. 2. Naruszenie zasady równości i powszechności: Brak skutecznej weryfikacji, czy głosujący jest faktycznie mieszkańcem danej gminy, podważa legitymację wyników budżetu obywatelskiego. 3. Ryzyko prawne dla samorządów: Gminy próbujące weryfikować mieszkańców (np. żądając numeru PESEL w dobrej wierze, by uniknąć oszustw) narażają się na zarzuty naruszenia RODO i art.
51 Konstytucji RP, natomiast gminy, które nie weryfikują ich wcale – na zarzuty niegospodarności i dopuszczenia do fałszerstw. Wydaje się, że jedynym rozwiązaniem tego impasu jest interwencja ustawodawcy. Niezbędne jest wprowadzenie do ustaw ustrojowych (ustawy o samorządzie gminnym, powiatowym i województwa) przepisów wprost upoważniających organy samorządu do przetwarzania danych osobowych mieszkańców, w tym numeru PESEL, w zakresie niezbędnym do weryfikacji uprawnienia do udziału w konsultacjach społecznych. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: 1.
Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostrzega problem braku wystarczających podstaw ustawowych do weryfikacji tożsamości mieszkańców (np. poprzez numer PESEL) w trakcie elektronicznych konsultacji społecznych i głosowań w ramach budżetu obywatelskiego? 2. Czy w resorcie prowadzone są lub planowane są prace legislacyjne mające na celu nowelizację ustaw samorządowych, która zapewniłaby gminom, powiatom i województwom wyraźną podstawę prawną do żądania danych niezbędnych do jednoznacznej weryfikacji tożsamości głosującego (zgodnie z wymogiem art. 51 ust. 1 Konstytucji RP)? 3.
W jaki sposób, w ocenie Pana Ministra, samorządy powinny weryfikować fakt bycia mieszkańcem danej jednostki w świetle obecnego orzecznictwa sądów administracyjnych, aby uniknąć naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, a jednocześnie zapewnić uczciwość procesu głosowania? 4. Czy ministerstwo rozważa stworzenie centralnych wytycznych lub rekomendacji dla samorządów w tym zakresie do czasu ewentualnej zmiany przepisów? Z poważaniem Lidia Czechak Poseł na Sejm RP
Interpelacja dotyczy planowanych zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności wprowadzenia dwuczęściowej opłaty za odpady. Autorzy pytają, czy ministerstwo utrzyma te przepisy jako fakultatywne narzędzie dla gmin i jakie stanowiska zajęły samorządy.
Interpelacja dotyczy działań rządu w latach 2024-2026 mających na celu odzyskanie polskich dóbr kultury ze Szwecji, szczególnie tych zagrabionych podczas potopu szwedzkiego. Posłowie pytają o podjęte kroki i proponują intensyfikację współpracy między instytucjami oraz zwiększenie wsparcia dla Wydziału ds. Restytucji Dóbr Kultury.
Posłowie pytają o wpływy do budżetu państwa z podatku od sprzedaży detalicznej w latach 2021-2026, liczbę podatników składających deklaracje oraz o planowane zmiany w tym podatku, w tym potencjalne modyfikacje progów kwotowych i stawek. Wyrażają zaniepokojenie brakiem jasności co do przyszłości tego podatku.
Przedstawiony fragment dotyczy sprawozdania Komisji Edukacji i Nauki oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o uchwale Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Komisje te rozpatrzyły uchwałę Senatu i wnoszą do Sejmu o przyjęcie poprawek Senatu. Dokument ten jest procesem legislacyjnym dotyczącym zmian w prawie oświatowym i regulacjach dotyczących samorządu terytorialnego w kontekście edukacji. Nie zawiera szczegółów co do treści poprawek, a jedynie informację o rekomendacji ich przyjęcia przez Sejm.
Przedstawiony dokument to zbiór uchwał Senatu dotyczących zmian w różnych ustawach. Obejmują one m.in. niekaranie obywateli walczących na Ukrainie, zmiany w obrocie towarami strategicznymi, zmiany w CEIDG, ochronie zabytków, prawie oświatowym, inwestycjach przeciwpowodziowych, prawie energetycznym oraz wykonywaniu mandatu posła i senatora. Uzasadnienie szczegółowo opisuje poprawkę Senatu do ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, mającą na celu doprecyzowanie zasad tworzenia zespołów parlamentarnych, by uniknąć wątpliwości interpretacyjnych i naruszenia autonomii regulaminowej Sejmu i Senatu.
Dokument przedstawia listę ustaw przekazanych przez Senat do Sejmu po 53. posiedzeniu. Ustawy te obejmują zmiany w różnych obszarach prawa, m.in. niekaralności obywateli walczących na Ukrainie, obrotu towarami strategicznymi, ewidencji działalności gospodarczej, ochrony zabytków, prawa oświatowego, inwestycji przeciwpowodziowych, prawa energetycznego oraz wykonywania mandatu posła i senatora. Przyjęcie poprawek Senatu może wiązać się z koniecznością korekt redakcyjnych i numeracyjnych w ustawach.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Przedstawiony dokument to pismo Marszałka Senatu do Marszałka Sejmu informujące o uchwałach podjętych przez Senat. Uchwały te dotyczą dwóch ustaw: zmiany Prawa o ruchu drogowym oraz innych ustaw, a także ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów. Pismo sygnalizuje możliwość konieczności dokonania zmian redakcyjnych i systematyzacyjnych w tekście ustaw w związku z przyjęciem poprawek Senatu, w celu zachowania spójności numeracji i odniesień.