Interpelacja w sprawie luki prawnej w zakresie przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta, burmistrza, prezydenta miasta wykonującemu zadania włodarza w czasie jego przejściowej nieobecności

Szanowny Panie Ministrze!

Zgodnie z art. 28g ustawy o samorządzie gminnym w przypadku przemijającej przeszkody w wykonywaniu zadań i kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) spowodowanej m.in. niezdolnością do pracy jego obowiązki przejmuje zastępca. W praktyce samorządowej dochodzi wówczas do sytuacji, w której zastępca obciążony zostaje podwójnym zakresem obowiązków – własnych oraz wynikających z zastępstwa włodarza.

Orzecznictwo sądów administracyjnych (m.in. w kontekście niedawnych rozstrzygnięć nadzorczych i wyroków WSA) wskazuje na istotny problem ustrojowy. Rady gmin, kierując się słusznością i zasadami współżycia społecznego (aksjologią), podejmują uchwały o przyznaniu zastępcom dodatków specjalnych za zwiększony nakład pracy. Jednakże sądy konsekwentnie stwierdzają nieważność takich uchwał.

Sądy argumentują, że mimo istnienia oczywistej potrzeby docenienia finansowego pracownika, rada gminy nie posiada kompetencji do ustalania składników wynagrodzenia zastępcy wójta. Zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy o pracownikach samorządowych czynności z zakresu prawa pracy wobec zastępcy wykonuje wójt (jako kierownik urzędu).

Powstaje sytuacja patowa:

1) rada gminy nie może podjąć uchwały, gdyż narusza to zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) i zakaz domniemywania kompetencji;

2) nieobecny wójt nie może przyznać dodatku, ponieważ to właśnie jego nieobecność (np. choroba) jest przyczyną powstania zwiększonego nakładu pracy u zastępcy;

3) przewodniczący rady, choć wykonuje czynności z zakresu prawa pracy wobec wójta, nie posiada wyraźnego umocowania ustawowego do jednostronnego kształtowania wynagrodzenia zastępcy w drodze aktu o charakterze generalnym lub indywidualnym zastępującym decyzję kierownika urzędu w tym specyficznym zakresie.

Prowadzi to do niesprawiedliwości systemowej – osoba biorąca pełną odpowiedzialność za zarządzanie gminą w sytuacjach kryzysowych nie może otrzymać należnej gratyfikacji z powodu wskazanej wyżej luki.

Pytania do ministra

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy planowane są prace legislacyjne mające na celu doprecyzowanie przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o pracownikach samorządowych, aby jednoznacznie wskazać podmiot uprawniony do przyznania dodatku specjalnego zastępcy wójta w czasie „przemijającej przeszkody” w sprawowaniu urzędu przez włodarza?

2. Jakie rozwiązanie sugeruje resort w obecnym stanie prawnym, aby uniknąć zarzutu „chaosu prawnego” przy jednoczesnym zachowaniu elementarnej sprawiedliwości płacowej wobec osób pełniących kluczowe funkcje w administracji lokalnej?

Z poważaniem

Lidia Czechak Poseł na Sejm RP