Interpelacja w sprawie systemu kaucyjnego oraz problemu wyłączenia jednorazowych butelek szklanych

Szanowna Pani Minister,

w związku z kilkumiesięcznym funkcjonowaniem systemu kaucyjnego uprzejmie zwracam się z interpelacją dotyczącą jego funkcjonowania z perspektywy konsumentów oraz wpływu obowiązujących rozwiązań na poziom zaśmiecania przestrzeni publicznej.

Jednym z istotnych problemów zgłaszanych przez obywateli jest wymóg zwrotu niezgniecionych butelek objętych systemem kaucyjnym oraz nienaruszoną, czytelną etykietą. W praktyce oznacza to konieczność magazynowania w gospodarstwach domowych pustych opakowań o dużej objętości, często przez dłuższy czas. Dla mieszkańców bloków, małych mieszkań oraz lokali bez dostępu do piwnic lub komórek lokatorskich stanowi to realny problem organizacyjny i przestrzenny. W ocenie wielu konsumentów ten obowiązek zniechęca do korzystania z systemu kaucyjnego i może ograniczać jego efektywność środowiskową.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, że obowiązująca ustawa nie przewiduje objęcia systemem kaucyjnym jednorazowych butelek szklanych, w tym w szczególności najmniejszych opakowań po napojach alkoholowych, tzw. małpek. Tymczasem, jak wynika z danych Centrum Monitorowania Rynku, w Polsce jest sprzedawanych około 1,3 miliona „małpek“ dziennie, co oznacza blisko 40 milionów szklanych butelek miesięcznie. Opakowania te bardzo często trafiają do przestrzeni publicznej – na chodniki, do parków, skwerów czy terenów zielonych – stając się istotnym źródłem zaśmiecania miast.

Perspektywa odzyskania kaucji mogłaby stanowić istotną zachętę do zwrotu tego rodzaju opakowań. Dotyczyłoby to nie tylko konsumentów, ale również osób, które podejmowałyby się sprzątania przestrzeni publicznych w celu oddania znalezionych butelek i uzyskania zwrotu kaucji. W ocenie ekspertów to właśnie produkty najczęściej wyrzucane w niedozwolonych miejscach powinny w pierwszej kolejności zostać objęte systemem kaucyjnym.

Uprzejmie proszę o rozważenie takich modyfikacji systemu kaucyjnego, które z jednej strony będą realnie przyjazne dla konsumentów, a z drugiej skutecznie przyczynią się do ograniczenia zaśmiecania miast i przestrzeni wspólnych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo analizowało wpływ obowiązku magazynowania niezgniecionych butelek na gospodarstwa domowe, w szczególności w zabudowie wielorodzinnej?

2. Czy są rozważane zmiany przepisów umożliwiające konsumentom zwrot zgniecionych opakowań bez obniżenia skuteczności systemu kaucyjnego?

3. Dlaczego jednorazowe butelki szklane, w tym tzw. małpki, zostały wyłączone z systemu kaucyjnego mimo ich znaczącego udziału w zaśmiecaniu przestrzeni publicznej?

4. Czy ministerstwo planuje objęcie tych opakowań systemem kaucyjnym, mając na uwadze skalę ich sprzedaży oraz potencjalny efekt porządkowy i środowiskowy?