Interpelacja w sprawie zasad kwalifikacji gmin do programu "Aktywne Place Zabaw 2026" oraz wykluczenia z możliwości aplikowania jednostek samorządu terytorialnego zlecających organizację opieki w formie żłobka na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3

Szanowna Pani Minister,

w związku z ogłoszonym naborem do resortowego programu „Aktywne Place Zabaw 2026”, zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad kwalifikacji gmin do udziału w programie oraz wątpliwości interpretacyjnych, które – w świetle obowiązujących przepisów prawa – prowadzą do wykluczenia z konkursu części jednostek samorządu terytorialnego, pomimo spełniania przez nie warunków faktycznych i funkcjonalnych.

Zgodnie z pkt 2.1 ppkt 1 wytycznych programu, gminy mogą ubiegać się o środki w przypadku prowadzenia instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, w tym również wtedy, gdy organizację opieki zleciły innym podmiotom w trybie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.

Jednakże ministerialna interpretacja do programu wskazuje, iż w przypadku zlecenia opieki gmina powinna pozostać podmiotem prowadzącym żłobek i jako taka widnieć w rejestrze żłobków i klubów dziecięcych. W praktyce oznacza to, że:

Sytuacja ta dotyczy m.in. gminy Toszek, ale również wielu innych samorządów praktykujących powierzanie realizacji zadania podmiotom, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.

W świetle przepisów – w szczególności art. 61 ustawy – zlecenie zadania publicznego jest w pełni legalną formą organizacji opieki nad dziećmi do lat 3, a operator prowadzący żłobek ponosi odpowiedzialność za realizację zadania, zatrudnia personel i prowadzi działalność regulowaną. Gmina pozostaje właścicielem obiektów, w tym placów zabaw, które w programie są przedmiotem finansowania, a modernizacja infrastruktury służy społeczności lokalnej niezależnie od tego, kto jest aktualnym operatorem placówki.

Mimo wcześniejszych konsultacji samorządów z urzędami wojewódzkimi, a także prawnikami oraz sygnalizowanych już w roku bieżącym wątpliwości, program ogłoszono ponownie z zapisem dyskwalifikującym gminy realizujące zadanie w trybie art. 61 ust. 1.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

Czy resort zamierza dokonać zmiany regulaminu programu poprzez usunięcie przypisu ograniczającego możliwość udziału gmin, które zlecają organizację opieki w żłobku na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy?

Czy ministerstwo planuje dostosowanie systemu rejestru żłobków i klubów dziecięcych tak, aby umożliwić uwidocznienie faktu zlecenia realizacji zadania przez gminę innemu podmiotowi?

Czy obecne brzmienie wytycznych, w świetle obowiązującego prawa dotyczącego działalności regulowanej, nie prowadzi do naruszenia zasady równego dostępu do środków publicznych?

Czy ministerstwo rozważy pilną korektę zasad programu, umożliwiającą udział gminom takich jak gmina Toszek, które pozostają właścicielem obiektów i infrastruktury, a jedynie powierzają zadanie publiczne zgodnie z ustawą?

Mając na uwadze krótki termin składania wniosków – do 19 grudnia 2025 r. – proszę o udzielenie odpowiedzi w możliwie najpilniejszym trybie.

Z wyrazami szacunku

Tomasz Głogowski Poseł na Sejm RP