Interpelacja nr 14884

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie wieloletnich naruszeń prawa przez m.st. Warszawę w zakresie realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną i autyzmem (SUO-ZP), zaniechań nadzorczych wojewody mazowieckiego oraz braku skutecznej reakcji ministerstwa mimo udokumentowanej wiedzy o naruszeniach Interpelacja nr 14884 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie wieloletnich naruszeń prawa przez m.st.

Warszawę w zakresie realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną i autyzmem (SUO-ZP), zaniechań nadzorczych wojewody mazowieckiego oraz braku skutecznej reakcji ministerstwa mimo udokumentowanej wiedzy o naruszeniach Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 27-01-2026 Szanowna Pani Ministro, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych stanowi obowiązkowe zadanie własne gminy finansowane ze środków centralnych. Jednocześnie art. 50 ust.

1 i 4 tej ustawy nakłada na gminę obowiązek dostosowania tych usług do szczególnych potrzeb osoby uprawnionej. Pomimo jednoznacznych przepisów prawa Centrum Usług Społecznych m.st. Warszawy od co najmniej czterech lat nie zapewnia SUO-ZP osobom niemówiącym, w tym osobom posługującym się komunikacją alternatywną i wspomagającą (AAC), systemem Makaton oraz Polskim Językiem Migowym (PJM). W praktyce oznacza to całkowite pozbawienie tej grupy mieszkańców dostępu do usług finansowanych ze środków publicznych.

Co szczególnie istotne, brak dostępności dotyczy również dzieci posiadających zaświadczenia, o których mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem“, których potrzeby – zgodnie z celem tej ustawy oraz zasadami systemu pomocy społecznej – powinny być traktowane priorytetowo. Tymczasem te dzieci zostały faktycznie wykluczone z dostępu do specjalistycznych usług opiekuńczych wyłącznie z powodu braku zapewnienia dostępności komunikacyjnej. Zgodnie z § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r.

w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych usługi te muszą być dostosowane do rodzaju niepełnosprawności i indywidualnych potrzeb osoby korzystającej z usług. Brak możliwości komunikacji z dzieckiem lub osobą zależną oznacza, że usługi te nie spełniają kryterium „specjalistyczności“ w rozumieniu prawa. CUS m.st. Warszawy, jako podmiot publiczny realizujący zadania publiczne, jest ponadto zobowiązany do zapewnienia dostępności informacyjno-komunikacyjnej na podstawie art. 6 pkt 3 lit. a i b oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.

o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w tym do zapewnienia komunikacji z wykorzystaniem alternatywnych i wspomagających metod komunikacji. Obowiązek ten obejmuje realne świadczenie usług, a nie jedynie formalną możliwość kontaktu z urzędem. Niezależnie od powyższego art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się gwarantują osobom uprawnionym prawo do korzystania z wybranego środka komunikowania się oraz nakładają na podmioty realizujące zadania publiczne obowiązek zapewnienia dostępu do świadczeń z jego wykorzystaniem.

Szczególne wątpliwości budzi postawa wojewody mazowieckiego. Mimo że w kierowanym do zgłaszającej nieprawidłowości piśmie z dnia 20 sierpnia 2025 roku wojewoda jednoznacznie wskazał, iż wybrany przez CUS m.st. Warszawy w postępowaniu przetargowym wykonawca nie zapewnia usług osobom o szczególnych potrzebach komunikacyjnych, w tym dzieciom, nie podjął on żadnych działań kontrolnych i naprawczych. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że brak dostępnych specjalistycznych usług opiekuńczych w m.st. Warszawie dotyczy również dzieci posiadających zaświadczenia, o których mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r.

o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem“, a więc dzieci, wobec których państwo polskie przyjęło ustawowy obowiązek zapewnienia szczególnej, priorytetowej i skoordynowanej ochrony oraz dostępu do świadczeń. Zgodnie z art. 2 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy „Za życiem“ wsparcie udzielane rodzinom wychowującym dzieci z ciężkimi i nieodwracalnymi niepełnosprawnościami ma charakter pierwszeństwa w dostępie do świadczeń opiekuńczych, rehabilitacyjnych i wspierających funkcjonowanie dziecka w środowisku domowym.