Interpelacja nr 3648

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie problemu ograniczania dostępu do prawa osobistego korespondowania skazanych z sądami Interpelacja nr 3648 do ministra sprawiedliwości w sprawie problemu ograniczania dostępu do prawa osobistego korespondowania skazanych z sądami Zgłaszający: Kamil Wnuk, Łukasz Osmalak Data wpływu: 03-07-2024 Szanowny Panie Ministrze, problem dotyczy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022, poz.1855). Zgodnie z pkt.

46 w art.105 Kodeksu karnego wykonawczego dodano § 6a w brzmieniu „Skazany ponosi koszty prowadzenia korespondencji, w tym korespondencji urzędowej. W szczególnie uzasadnionych wypadkach skazany, który nie posiada środków pieniężnych, może otrzymać od administracji zakładu karnego znaczki pocztowe na korespondencję”. W uzasadnieniu wskazano, że dotychczasowe uprawnienia są nader często nadużywane i wykorzystywane niezgodnie z ich celami, wprowadzając poczucie niesprawiedliwości społecznej przez zapewnienie osobom pozbawionym wolności finansowania, z którego nie mogą korzystać osoby wolne.

Podano kilka ekstremalnych przypadków, że w danym roku jednemu więźniowi wydano 3 308 znaczków. Przyjęto, że pobyt w zakładzie karnym jest konsekwencją zachowania skazanego polegającego na popełnieniu przestępstwa lub przestępstw i że decydując się na podejmowanie niezgodnych z prawem zachowań godzi się jednocześnie z tym, że będzie musiał ponieść wynikające z tego konsekwencje. Argumentacja wskazana w uzasadnieniu sugeruje, że jeżeli ktoś został skazany za jedno przestępstwo, to sprawiedliwym jest mu utrudnić obronę w toku innego przestępstwa, a przynajmniej nie pomagać mu w takiej obronie.

Gdyby oskarżony przebywał na wolności to mógłby samodzielnie zadbać o możliwość finansowania korespondencji. Jednakże jeżeli jest pozbawiony wolności, to na instytucjach państwa powinno ciążyć zapewnienie mu warunków, w których będzie mógł korzystać ze swoich konstytucyjnych praw, w tym prawa do obrony. Argumentem, który można by wysuwać przeciwko twierdzeniu, że należy zapewnić skazanemu prawo do obrony jest to, że można starać się o prawo do uzyskania obrońcy z urzędu, jeżeli nie stać go na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru. Pełnomocnik z urzędu mógłby występować do sądu z pismami w imieniu skazanego.

Jednakże często zdarza się tak, że skazany przebywa w zakładzie karnym znajdującym się w bardzo dużym oddaleniu od siedziby sądu i kancelarii obrońcy, niejednokrotnie w innym województwie. W takiej sytuacji skazany także nie może wysyłać korespondencji do obrońcy na koszt zakładu karnego. Niezależnie jednak od posiadania obrońcy z urzędu to należy wskazać, że każda osoba ma prawo do osobistej obrony. Często jest tak, że sprawa jest skomplikowana, wielowątkowa i tylko oskarżony dokładnie może przytoczyć pewne fakty czy wnioski dowodowe. Przepisy prawa gwarantują oskarżonemu prawo do osobistej obrony w toku postępowania.

Daje mu to gwarancję tego, że wszystko co chce przekazać sądowi zostanie mu przekazane w sposób dokładnie taki jak tego chciał skazany. Zgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP – każdy przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania karnego – oskarżonemu przysługuje prawo do obrony. Zgodnie z art. 6 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – każdy oskarżony o popełnienie czynu zagrożonego karą ma co najmniej prawo do bronienia się osobiście.

W obecnym stanie prawnym sąd na prośbę oskarżonego może jedynie apelować do dyrekcji zakładu karnego o umożliwienie skazanemu korespondencji z sądem na koszt zakładu karnego. Jednak to dyrekcja decyduje, czy w danym przypadku występuje szczególnie uzasadniona potrzeba, w której skazany może otrzymać znaczek pocztowy. Istnieje niebezpieczeństwo, że jeżeli postępowanie sądowe będzie toczyło się w warunkach uniemożliwiających oskarżonemu samodzielną obronę, to na późniejszym etapie może zostać zakwestionowane, co poza innymi skutkami narazi budżet na dodatkowe koszty związane z koniecznością powtórzenia postępowania.

Można sobie wyobrazić sytuację, że oskarżony dowiaduje się o treści wyroku skazującego go na wieloletnie więzienie lub o treści wyroku nakazowego i nie może skorzystać ze swojego prawa do wniesienia apelacji. Do tego momentu bronił się samodzielnie występując przed sądem, czując się niewinnym i wierząc, że sąd uzna jego rację. Nie został doprowadzony na ogłoszenie wyroku. Sąd dostarczył mu wyrok do zakładu karnego. Zgodnie z procedurą oskarżony ma prawo do apelacji po uprzednim złożeniu do sądu na piśmie wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Ma na tą czynność 7 dni.