Interpelacja w sprawie budowy nowego dworca kolejowego w Poznaniu

Na spotkaniu w starostwie powiatowym zorganizowanym w dniu 9 września 2024 r. przez Parlamentarny Zespół ds. Rozwoju Aglomeracji Poznańskiej zadałem Panu ministrowi Piotrowi Malepszakowi trzy pytania dotyczące budowy nowego dworca kolejowego w Poznaniu. W związku z tym, że udzielona odpowiedź dotyczyła, i to w sposób warunkowy, tylko w połowie jednego z pytań, zwracam się do Pana z prośbą o sformułowanie stanowiska ministerstwa oraz stanowiska Pana ministra Piotra Malepszaka. Wszystkie trzy kwestie powinny być w mojej ocenie rozstrzygnięte przed podejmowaniem dalszych działań dotyczących tej kluczowej dla Poznania i Wielkopolski inwestycji, a w szczególności wydatkowania środków publicznych. Biorąc pod uwagę szacowane koszty budowy między 5 a 8 mld zł, na jakie wskazywano w czasie spotkania, od tego należałoby zacząć.

Pierwsze pytanie do ministerstwa, a jednocześnie spółek kolejowych z grupy PKP, dotyczy realnych potrzeb dworca kolejowego w Poznaniu. Ile potrzeba peronów i krawędzi torowych? Uczestniczący w spotkaniu przedstawiciele instytucji publicznych różnie określali istniejącą obecnie liczbę peronów i krawędzi torowych na Dworcu Głównym Poznaniu: od trzynastu do szesnastu krawędzi. Ile więc jest obecnie krawędzi? W 2023 r. w ocenie PKP-PLK potrzebne były dwa nowe perony i cztery nowe krawędzie, dwa na użytek kolei dużych prędkości i dwa na rozwój kolei metropolitalnej. W czasie spotkania padły ze strony reprezentującej miasto Poznań wiceprezydent Natalii Waremczuk, że potrzebne jest w Poznaniu 8 peronów i 16 krawędzi. Pan minister Malepszak skomentował to słowami, że zabezpieczy to potrzeby dworca w Poznaniu na najbliższe 100 lat. W związku z tym chciałbym prosić o informację: ile obecnie jest peronów i krawędzi oraz o ile trzeba tę liczbę powiększyć? Jeśli prawdziwa jest informacja, że trzeba założyć dwóch nowych peronów i czterech krawędzi bezpowrotnie zwężeniu ulegnie Plac Dworcowy, co pociągnie za sobą ograniczenie możliwości ruchu kołowego. Oznaczałoby to – i proszę o potwierdzenie tej informacji – że nie mogłyby tam w przyszłości kursować autobusy w związku ze zbyt małą ilością miejsca. Prowadziłoby to do nieodwracalnej zmiany charakteru tej przestrzeni dla podróżujących. To prowadzi do kolejnego pytania.

Pytanie drugie dotyczy Centrum Handlowego Avenida. Budowa tego kompleksu nie tylko nie zyskała przychylności Poznaniaków i podróżnych. Dworzec w Poznaniu uważa się powszechnie za niefunkcjonalny. Istnienie kompleksu handlowego nie tylko w istotny sposób utrudnia funkcjonowanie dworca, ale i ogranicza rozwój dworca m.in. ogranicza możliwości dodania kolejnych peronów na dworcu, ale także przeprowadzenia osi komunikacyjnych między Łazarzem (Dworcem Zachodnim) a Wildą. W związku z tym nasuwa się pytanie, czy rozwiązaniem istniejących problemów związanych z rozbudową dworca nie jest korektą niewłaściwych decyzji sprzed niemal dwudziestu lat. Wyburzenie Avenidy, jakkolwiek związane z istotnym kosztem wykupu, otworzyłoby możliwość dodania dodatkowych peronów i dodatkowych krawędzi torowych, a więc rozbudowy dworca bez jednoczesnego ograniczenia możliwości komunikacyjnych i likwidowania Placu Dworcowego w obecnym kształcie. Biorąc jednak pod uwagę wskazywane w czasie spotkania koszty budowy nowego dworca od 5 do 8 miliardów złotych koszt wykupu Avenidy stanowiłby tak czy inaczej niewielką część tych kosztów. Innymi słowy sprawa przyszłości Avenidy musi zostać przynajmniej rozważona i rozstrzygnięta. Na problematyczność i przyszłość istniejącego kompleksu zdawał się zwracać uwagę także minister Malepszak w jednej ze swoich wypowiedzi. Ta sprawa wydaje się kluczowa dla planów budowy nowego dworca w Poznaniu.

Ostatnie pytanie jest powiązane z pierwszymi dwoma dotyczy miejsca usytuowania nowego dworca. Czy powinno to być miejsce, gdzie Dworzec Główny funkcjonował przez niemal sto pięćdziesiąt lat czy powinien zostać ulokowany w nowym miejscu na platformie przylegającej do Mostu Dworcowego? Przeniesienie dworca rozwiązuje bowiem część obecnych problemów, ale nie wszystkie. Dodatkowo tworzy inne np. rozerwana zostaje więź funkcjonalna między Dworcem Zachodnim a Dworcem Głównym. Dotyczy to i samego dworca i przejścia pod torami z Łazarza na Wildę. Czy w ocenie ministerstwa przeniesienie dworca w kierunku Mostu Dworcowego jest rozwiązaniem optymalnym przy założeniu, że Avenida mogłaby zostać wyburzona? Czy jest rozwiązaniem optymalnym przy założeniu, że Avenida pozostaje?