Interpelacja w sprawie postępów we wdrażaniu rozporządzenia Ministra Zdrowia wprowadzającego specjalizację: psychoterapia, jako kolejną z szeregu specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia

Szanowna Pani Minister!

Otoczenie opieką i troską zdrowia fizycznego i psychicznego ogółu społeczeństwa powinno stanowić jedno z priorytetowych i strategicznych zadań rządów wszystkich państw rozwiniętych na świecie. Tym bardziej jeśli w grę wchodzi konieczność ochrony zdrowia a nawet życia młodzieży i dzieci. Nieustannie pogłębiający się kryzys zdrowia psychicznego populacji dotyka również Polskę. Depresja i zaburzenia lękowe niosą ze sobą dysfunkcję, okresową niepełnosprawność a przede wszystkim cierpienie psychiczne i fizyczne chorego człowieka.

Z opublikowanych danych raportu NFZ z 2023 r wynika, że aż 1,2 mln osób choruje u nas na depresję. Tego samego roku recepty na leki przeciwdepresyjne zrealizowało ponad 1,5 mln osób o 59% więcej niż w 2013. Istnieją też statystyki przedkładane przez stacje Sanepidu, które wskazują na to, iż chorować na tę chorobę może u nas nawet i 10% społeczeństwa. Zachorowalność rośnie we wszystkich grupach wiekowych. ZUS informuje o absencji chorobowej z tytułu zwolnień psychiatrycznych w 2021 roku w ilości 363 tys. Według specjalistów Światowej Organizacji Zdrowia WHO do 2030 r depresja będzie najczęściej występującą chorobą na świecie. Depresji i zaburzeniom psychicznym, w tym psychozom towarzyszą od zawsze akty samobójcze. Komenda Główna Policji w statystykach wskazuje na dramatyczny wzrost podejmowanych prób samobójczych i samobójstw w Polsce, gdzie corocznie od 2017 r. w klasyfikacji przodują przyczyny: „choroba/zaburzenie psychiczne”. Negatywnym zaskoczeniem jest intensywny wzrost samobójstw w najniższych grupach wiekowych u nastolatków. Wpływ na to miało też głębokie pogorszenie stanu emocjonalnego Polaków zw. z pandemią COVID-19 i lockdownem. Młodzi chorzy borykają się również z ciągłym zjawiskiem stygmatyzacji oraz ze stałą niewydolnością służby zdrowia w zw. z przepełnieniem dziecięcych oddziałów psychiatrycznych. To warunki, w których lekarze rezygnowali nawet z pracy, bo była ona prawie „niewykonalna”.

Fundamentalne dla odzyskiwania zdrowia psychicznego jest podejście humanistyczne i holistyczne. Farmakoterapia jak i psychoterapia. Niestety nadal brakuje w polskim ustawodawstwie kluczowej ustawy regulującej zawód psychoterapeuty. Brak jednolitych standardów tyczących uprawnień, kompetencji i praktyki zawodowej. Mamy deficyt „prawdziwych” psychoterapeutów, szczególnie tych pracujących świadcząc pomoc na NFZ. W samym okresie pandemii i lockdownu w wyniku wzrostu popytu na terapie wielu chorych było narażonych na oszustwa na skutek reklam i działań osób bez kwalifikacji podających się za psychoterapeutów, funkcjonujących online jedynie dla profitu, wyłudzając pieniądze. To sytuacja dramatyczna. De facto te nielegalne procedery trwają do dziś. Z inicjatywą uporządkowania statusu prawnego wystąpiło w 2024 r. Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej przekazując parlamentarzystom swój projekt ustawy w tej materii. Również w tym roku Polska Rada Psychoterapii przekazała uwagi do projektu grupy roboczej ustawy o zawodzie psychoterapeuty w parlamencie RP, zespołu ds. ustawowego uregulowania zawodu psychoterapeuty.

Z początkiem 2024 r. pewne kwestie wstępnie zostały uregulowane nowelą wprowadzającą definicję „psychoterapii” i „psychoterapeuty” do ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Ustawodawca dodał tam również definicję „specjalisty w dziedzinie psychoterapii…”. Potrzeba taka zaistniała na skutek wprowadzenia przez poprzedni rząd Prawa i Sprawiedliwości na mocy rozporządzeń ministerialnych począwszy od 2017 roku szeregu nowych specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, z których co najmniej 4 dotyczą stricte psychologii i psychoterapii. Celem było tu przejęcie przez placówki publiczne kształcenia i powiększenia kadr lekarzy i osób z innymi dyplomami wyższych uczelni, tak by sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na psychoterapię również w sektorze świadczeń medycznych NFZ. Od 2017 roku tym tokiem kształcenia podyplomowego edukowano kolejnych specjalistów. Rozporządzenie ministra zdrowia rządu PiS z 23 czerwca 2023 r. wprowadziło kolejną z takich specjalizacji definiowaną jako „psychoterapia”. Niestety w odpowiedzialnych za rekrutację na specjalizacje wydziałach zdrowia urzędów wojewódzkich nie było dotąd informacji o naborze. Ze skąpych informacji z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego wiosną 2024 r. wynikało, że trwały nadal prace nad stworzeniem programu dla tej specjalizacji. Z informacji Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych online wynikało jesienią 2024 r. jedynie, że specjalizacja ta ma nadany status „aktywna” (kod 044), natomiast nie można odnaleźć tam placówek posiadających akredytacje do kształcenia.

W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:

Z poważaniem

Poseł Tadeusz Woźniak