Interpelacja w sprawie planów Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących informatyzacji, cyfryzacji oraz wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w polskim wymiarze sprawiedliwości
Data wpływu: 2025-05-22
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł pyta o szczegółowe plany Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczące informatyzacji i cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, w tym harmonogramy, finansowanie i wykorzystanie sztucznej inteligencji. Wyraża zaniepokojenie nierównomiernym dostępem do infrastruktury IT w sądach i potencjalnymi problemami związanymi z cyberbezpieczeństwem.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie planów Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących informatyzacji, cyfryzacji oraz wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w polskim wymiarze sprawiedliwości Interpelacja nr 9955 do ministra sprawiedliwości w sprawie planów Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących informatyzacji, cyfryzacji oraz wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w polskim wymiarze sprawiedliwości Zgłaszający: Michał Moskal Data wpływu: 22-05-2025 Szanowny Panie Ministrze, w obliczu dynamicznego rozwoju technologii oraz rosnących oczekiwań obywateli wobec efektywności i dostępności systemu sądownictwa, modernizacja tego sektora poprzez digitalizację i wdrożenie zaawansowanych narzędzi technologicznych jest niezbędna dla poprawy jakości usług sądowych i zapewnienia sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Z dostępnych informacji wynika, że Ministerstwo Sprawiedliwości realizuje inicjatywy, takie jak Program Cyfrowe Rejestry, mający na celu digitalizację rejestrów sądowych i notarialnych, oraz program „Cyfrowy Sąd” wprowadzający elektroniczne postępowania sądowe, w tym uproszczone postępowania nakazowe [1] . Współpraca z Politechniką Gdańską nad systemem LEX-AIS wskazuje na zainteresowanie ministerstwa technologiami AI, które mogą wspierać sędziów w protokołowaniu zeznań i analizie danych [2] .
Ponadto Polska, w ramach prezydencji w Radzie UE w 2025 roku, aktywnie uczestniczy w unijnych inicjatywach, takich jak e-CODEX, promujących digitalizację transgraniczną [3] . Jednak brak szczegółowych informacji o harmonogramach, finansowaniu i skali tych projektów budzi pytania o ich realny wpływ na poprawę funkcjonowania sądów. Proces informatyzacji napotyka również wyzwania, takie jak nierównomierny dostęp do infrastruktury IT w sądach, opór przed zmianami wśród pracowników oraz kwestie związane z cyberbezpieczeństwem i ochroną danych osobowych [4] .
W kontekście tych problemów kluczowe jest zapewnienie, że wdrażane rozwiązania będą skuteczne, bezpieczne i dostępne dla wszystkich obywateli, niezależnie od miejsca zamieszkania. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami dotyczącymi planów informatyzacji, cyfryzacji i wykorzystania AI w polskim wymiarze sprawiedliwości: Jakie są szczegółowe cele i harmonogram realizacji Programu Cyfrowe Rejestry oraz programu „Cyfrowy Sąd” [1] ? Proszę wskazać, kiedy planowane jest pełne wdrożenie tych inicjatyw oraz jakie konkretne rejestry i postępowania sądowe zostaną zdigitalizowane w pierwszej kolejności.
Jakie środki finansowe zostały zabezpieczone na realizację ww. programów? Proszę podać źródła finansowania, w tym udział środków krajowych, unijnych oraz innych funduszy, a także szacunkowe koszty tych projektów do 2030 roku. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości, aby zapewnić równomierny dostęp do infrastruktury IT w sądach na terenie całego kraju, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie występują ograniczenia technologiczne [4] ? Jakie są szczegóły współpracy z Politechniką Gdańską nad systemem LEX-AIS [2] ?
Proszę wskazać, jakie funkcje AI zostaną wdrożone, w jakich sądach i kiedy planowane jest ich pełne uruchomienie, oraz jak ministerstwo ocenia potencjalne korzyści dla efektywności orzecznictwa. Jak Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wykorzystać unijne inicjatywy, takie jak e-CODEX, w procesie cyfryzacji polskiego wymiaru sprawiedliwości [3] ? Proszę wskazać konkretne projekty realizowane w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE w 2025 roku. Jakie środki podejmuje ministerstwo, aby przeciwdziałać oporowi wobec zmian wśród pracowników sądów oraz zwiększyć ich kompetencje w zakresie korzystania z nowych technologii [4] ?
Proszę wskazać programy szkoleniowe i ich zakres. Jak Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia bezpieczeństwo danych osobowych i ochronę przed cyberzagrożeniami w procesie digitalizacji, szczególnie w kontekście wymogów RODO [4] ? Proszę wskazać stosowane technologie i procedury. Czy ministerstwo planuje konsultacje społeczne lub współpracę z organizacjami pozarządowymi w celu uwzględnienia potrzeb obywateli w procesie cyfryzacji sądów? Jeśli tak, proszę wskazać harmonogram i zakres tych działań. Jakie inne inicjatywy w zakresie informatyzacji i wykorzystania AI planuje Ministerstwo Sprawiedliwości w perspektywie do 2030 roku?
Proszę wskazać nowe projekty i ich przewidywane efekty dla wymiaru sprawiedliwości. Podkreślam, że informatyzacja i cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości są kluczowe dla poprawy jego efektywności, dostępności i transparentności. Mieszkańcy Polski oczekują nowoczesnego systemu sądownictwa, który sprosta współczesnym wyzwaniom technologicznym i zapewni sprawiedliwość w sposób szybki i bezpieczny. Dlatego też szczególną wagę przykładam do uzyskania szczegółowych informacji o planach ministerstwa, które pozwolą ocenić, czy podejmowane działania są adekwatne do potrzeb obywateli i możliwości technologicznych. Oczekuję szczegółowych
Interpelacja dotyczy nieefektywnych i biurokratycznych procedur przyznawania indywidualnego nauczania dzieciom przewlekle chorym, co prowadzi do przerw w edukacji. Posłowie pytają o plany ministerstwa dotyczące cyfryzacji procesu, zmiany przepisów dotyczących częstotliwości posiedzeń zespołów orzekających oraz scentralizowania obiegu orzeczeń.
Poseł Michał Moskal interpeluje w sprawie obsadzania stanowisk w spółkach Grupy PKP przez osoby powiązane z PSL i ministrem infrastruktury, sugerując nepotyzm i polityczne układy. Pyta o kryteria nominacji i wpływ polityków PSL na decyzje kadrowe.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie dobrowolności stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Nowelizacja ma na celu odciążenie tych podmiotów od kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem obowiązkowego KSeF, który według wnioskodawców stanowi dodatkowe obciążenie i ryzyko dla najmniejszych firm. Autorzy argumentują, że KSeF jest niedopracowany, zagraża stabilności gospodarki i narusza zasadę zaufania do przedsiębiorcy. Zmiana ta ma być trwała i niezależna od czasowych zwolnień, przywracając stan zgodny z prawem UE, które chroni dobrowolność wyboru formy faktury.
Projekt ustawy o zarządzaniu danymi został skierowany ponownie do Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii w celu rozpatrzenia poprawki zgłoszonej w drugim czytaniu. Komisja rozpatrzyła poprawkę i wnosi o skreślenie art. 37. Poprawkę popierają kluby poselskie Konfederacji i PiS. Celem proponowanej zmiany jest eliminacja konkretnego przepisu z pierwotnej wersji ustawy o zarządzaniu danymi.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.
Projekt ustawy zakłada odroczenie obowiązku stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikroprzedsiębiorców o dwa lata, tj. do 31 grudnia 2027 r. Celem jest uniknięcie dodatkowych kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem KSeF dla najmniejszych firm, które często wystawiają faktury ręcznie i nie odnajdują się w transformacji cyfrowej. Wnioskodawcy argumentują, że obowiązkowy KSeF dla mikroprzedsiębiorców może doprowadzić do zamknięcia firm i negatywnie wpłynąć na gospodarkę. Odroczenie ma dać czas na okrzepnięcie systemu i spokojne przygotowanie się mikroprzedsiębiorców.
Przedstawiony dokument to sprawozdanie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii dotyczące wniosku Prezydenta RP o ponowne rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw. Komisja po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta wnosi o ponowne uchwalenie ustawy w dotychczasowym brzmieniu. Oznacza to odrzucenie zastrzeżeń Prezydenta i poparcie dla pierwotnej wersji ustawy przez Komisję. Celem jest utrzymanie zmian w przepisach dotyczących świadczenia usług drogą elektroniczną, które zostały wcześniej przyjęte.