Interpelacja w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej w zakresie nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową

Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Ministro,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2018 r. poz. 1091, ze zm.) zwracam się z interpelacją w związku z otrzymaną korespondencją burmistrza miasta Zakopane przekazującą uchwały Rady Miasta Zakopane nr XV/151/2025 oraz nr XV/152/2025 wraz z petycjami skierowanymi do Sejmu RP i prezesa Rady Ministrów. Rada Miasta Zakopane, dostrzegając istotny problem dotyczący ograniczeń w możliwości poboru opłat miejscowych przez gminy turystyczne, wystąpiła do Sejmu RP oraz prezesa Rady Ministrów z petycjami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w tym przedmiocie, podejmując uchwały: - nr XV/151/2025 z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie wystąpienia do Sejmu RP oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z petycją o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w zakresie zmiany ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70, ze zm.) celem wprowadzenia możliwości ustanowienia opłaty turystycznej, - nr XV/152/2025 z dnia 29 maja 2025 r. w sprawie wystąpienia do Prezesa Rady Ministrów z petycją o zmianę rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową (Dz. U. z 2007 r. nr 249 poz. 1851). Petycje Rady Miasta Zakopane zmierzają do: - umożliwienia wprowadzenia opłaty turystycznej (dla miejscowości z bazą noclegową, niezależnie od warunków klimatycznych strefy), - zmiany rozporządzenia Rady Ministrów poprzez ocenę jakości powietrza na poziomie miejscowości, a nie całej strefy. Obecnie art. 17 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje możliwość poboru opłaty miejscowej i uzdrowiskowej jedynie w miejscowościach spełniających określone warunki klimatyczne i krajobrazowe, oceniane według kryteriów dla całych stref powietrznych, a nie dla konkretnej miejscowości (art. 87 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Dz. U. z 2024 r. poz. 54). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. wskazuje, że za minimalne warunki klimatyczne uważa się m.in. zachowanie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu na terenie całej strefy (§ 2 pkt 1), co de facto wyklucza wiele miejscowości turystycznych z możliwości poboru opłat, pomimo że same spełniają wymagane standardy jakości powietrza. W aktualnym stanie prawnym wynikającym m.in. z: - art. 17 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70, ze zm.), - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową (Dz. U. 2007 nr 249 poz. 1851), warunkiem poboru opłaty miejscowej przez gminę jest niespełnienie dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń powietrza w całej strefie jakości powietrza, a nie w obrębie samej miejscowości. Taka konstrukcja przepisów prowadzi do absurdalnych skutków, w których Zakopane – mimo braku przekroczeń poziomów substancji szkodliwych w samym mieście – nie może pobierać opłaty miejscowej ze względu na wyniki dla całej strefy tatrzańsko-nowotarskiej. Ponadto brak jest w polskim porządku prawnym samodzielnej regulacji umożliwiającej wprowadzenie opłaty turystycznej – formy daniny lokalnej, która mogłaby być pobierana w miejscowościach atrakcyjnych turystycznie, jednak niekwalifikujących się do poboru opłaty miejscowej lub uzdrowiskowej.

Zgodnie z: - art. 217 Konstytucji RP – nakładanie podatków i innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania oraz stawek podatkowych następuje w drodze ustawy, - art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP – jednostki samorządu terytorialnego mają prawo do dochodów zapewniających realizację ich zadań, w tym także z opłat lokalnych ustalanych w ustawie, - art. 17 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – rada gminy może wprowadzać opłatę miejscową i uzdrowiskową w określonych miejscowościach, - art. 87 ustawy Prawo ochrony środowiska – oceny jakości powietrza dokonuje się dla stref obejmujących obszar całego powiatu lub województwa.

Obowiązujące regulacje prowadzą do ograniczenia autonomii jednostek samorządu terytorialnego i uniemożliwiają wielu gminom turystycznym, takim jak Zakopane, pobór opłat miejscowych. Powoduje to przerzucanie kosztów obsługi ruchu turystycznego (utrzymanie dróg, infrastruktury komunalnej, porządku publicznego) na mieszkańców, co jest sprzeczne z zasadą proporcjonalności i adekwatności dochodów samorządowych, utratą należnych dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego, nierównym traktowaniem gmin w zależności od przynależności do stref jakości powietrza. Tymczasem w wielu krajach UE funkcjonują tzw. opłaty turystyczne („bed tax”, „city tax”), które stanowią ważny element finansowania infrastruktury komunalnej.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Uważam, że wprowadzenie możliwości poboru opłaty turystycznej oraz zmiana mechanizmu oceny jakości powietrza w odniesieniu do miejscowości (a nie całych stref) pozwoliłoby na:

Ponadto pozwoliłoby na eliminację rozbieżności między celem regulacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych a rozporządzeniem wykonawczym. W obecnym systemie prawnym występuje luka regulacyjna, która de facto uniemożliwia gminom takim jak Zakopane efektywne korzystanie z mechanizmów opłat lokalnych. Ograniczenie wynikające z konstrukcji stref jakości powietrza w świetle art. 87 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz przestarzałego rozporządzenia z 2007 r. narusza zasadę proporcjonalności (art. 2 Konstytucji RP), autonomii finansowej gmin (art. 167–168 Konstytucji RP) oraz zasadę wyłączności ustawy przy nakładaniu danin publicznych (art. 217 Konstytucji RP).

Z poważaniem Andrzej Gut-Mostowy Poseł na Sejm RP