Interpelacja w sprawie działań rządu na rzecz systemowych zmian w oświacie

Szanowna Pani Minister,

Związek Nauczycielstwa Polskiego Okręg Wielkopolski, działający w imieniu wielkopolskiego środowiska nauczycielskiego i reprezentujący jego interesy pracownicze, mający na względzie dobro polskiej edukacji, zwraca się o niezwłoczne podjęcie prac legislacyjnych nad inicjatywą obywatelską „Godne płace, wysoki prestiż nauczycieli”, która złożona została w Sejmie w 2021 roku.

W Sejmie X kadencji pierwsze czytanie inicjatywy obywatelskiej odbyło się 25 stycznia 2024 r. Wszystkie kluby parlamentarne, z wyjątkiem klubu Konfederacji, wypowiadały się wówczas za jak najszybszym jej procedowaniem i zgadzały się co do konieczności wprowadzenia systemowych zmian w wynagradzaniu nauczycieli. Przez półtora roku powołana podkomisja nie podjęła żadnych prac, pomimo przedłożenia poprawek, wydania przez sejmowe Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji opinii merytorycznej dotyczącej oceny skutków regulacji poprawki do obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela i opinii prawnej dotyczącej propozycji zmian obywatelskiego projektu o zmianie ustawy Karta Nauczyciela.

Premier rządu Donald Tusk w listopadzie 2024 r., podczas obrad XLIII Zjazdu Delegatów ZNP, złożył deklarację o przyspieszeniu prac nad inicjatywą, jednak nadal nie dzieje się nic. Skutkuje to utratą zaufania do państwa, nauczyciele czują się oszukani.

Proponowana przez ZNP zmiana w ustawie zapewnia powiązanie nauczycielskich wynagrodzeń z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce, czyli uzależnienie wynagrodzeń od obiektywnego wskaźnika, jakim jest przeciętne wynagrodzenie w gospodarce ogłaszane przez GUS.

Co prawda nauczyciele od 1 stycznia 2024 r. otrzymali podwyżkę wynagrodzenia o 30% i 33 %, ale była to podwyżka konieczna i godnościowa; wyrównywała to, czego nauczyciele nie otrzymywali przez poprzednie lata. Warto przypomnieć jakie były wtedy wynagrodzenia: 3690 zł nauczyciel początkujący i 3890 zł nauczyciel mianowany z wykształceniem wyższym magisterskim i przygotowaniem pedagogicznym, podczas gdy od 1 stycznia 2024 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 4242 zł. Nauczycielskie wynagrodzenia rosną wolniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę i emerytury. Ponownie zbliżają się do minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wynosi ono 4666 zł, gdy wynagrodzenie nauczyciela początkującego to 5153 zł, a mianowanego 5310 zł. Bywa, że w szkołach czy placówkach oświatowych pracownicy samorządowi zatrudnieni na stanowiskach obsługi bez wymagań kwalifikacyjnych zarabiają więcej niż nauczyciele. Domagają się co najmniej 10% podwyżki wynagrodzeń nauczycieli od 1 września br. wobec proponowanych 3% w 2026 roku.

W październiku 2023 roku Związek Nauczycielstwa Polskiego podpisał z ówczesnymi partiami opozycji demokratycznej (KO, Nowa Lewica, Nowoczesna, Trzecia Droga) "Porozumienie na rzecz edukacji". W ramach porozumienia, partie zobowiązały się do podjęcia działań mających na celu poprawę sytuacji w edukacji, w tym m.in. do powiązania systemu wynagradzania nauczycieli ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce. Do tej pory deklaracja ta nie została zrealizowana.

Ministerstwo Edukacji Narodowej składało deklaracje wejścia w życie z dniem 1 września 2025 r. części koniecznych zmian, które znalazły się w projekcie ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela i niektórych innych ustaw. Niestety prace nad zmianami w ustawie Karta Nauczyciela przedłużają się i wszystko wskazuje na to, że choćby ze względu na harmonogram prac Sejmu, nie wejdą w życie w zadeklarowanym wcześniej terminie 1 września 2025 r. W projekcie przyjęto kilka korzystnych rozwiązań dla nauczycieli - porządkujących, doprecyzowujących, zapewniających jednolite stosowanie przepisów prawa - niestety wejdą one w życie ponad rok później.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski