Interpelacja w sprawie postulatów wprowadzenia nowych zasad ustalania i finansowania potrzeb oświatowych

Szanowna Pani Minister,

Zarząd Unii Metropolii Polskich (UMP) przyjął stanowisko w sprawie zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (JST) oraz systemie finansowania oświaty. Eksperci UMP wskazują, że pogłębiający się brak adekwatności finansowania między ustawowymi kompetencjami a realnymi dochodami samorządów wymaga działań legislacyjnych, by przywrócić przejrzystość i przewidywalność finansów lokalnych.

W ustawie z 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zlikwidowano część oświatową subwencji ogólnej zastępując ją pojęciem potrzeb oświatowych. Potrzeby te kalkulowane są według algorytmu bardzo zbliżonego do dotychczasowego mechanizmu subwencji. Oznacza to, że w dalszym ciągu pozostaje problem finansowania oświaty, gdyż określona kwota potrzeb oświatowych jest niewystarczająca by zabezpieczyć faktyczne wydatki ponoszone na oświatę przez samorządy. Prognozowane środki w dalszym ciągu nie odzwierciedlają faktycznych potrzeb tego obszaru, a jedynie możliwości finansowe budżetu państwa. W związku z tym sposób kalkulacji potrzeb oświatowych, a także dotowania szkół nieprowadzonych przez samorządy wymaga zmiany. Za zmianą przemawia również nieuwzględniony w kalkulacji potrzeb oświatowych niż demograficzny.

W tym celu należy:

Art. 50a. Pokrywanie kosztów kształcenia, wychowania i opieki uczniów niebędących mieszkańcami gminy/powiatu, które ponoszą koszty kształcenia, wychowania i opieki tego ucznia: 1) Jeżeli do szkoły prowadzonej przez gminę uczęszcza uczeń niebędący jej mieszkańcem, gmina, której mieszkańcem jest ten uczeń pokrywa koszty kształcenia, wychowania i opieki w szkole tego ucznia w wysokości:

KKWO = (WZt - 1)xSt, KKWO – koszt kształcenia, wychowania i opieki ucznia innej gminy, WZt - wskaźnik zwiększający, o którym mowa w art. 14 ust. 1, a w przypadku szkół specjalnych w art. 14 ust. 2 ustalony dla typu szkoły, do którego uczęszcza ten uczeń, St – przewidziana kwota potrzeb oświatowych dla gminy w roku budżetowym na ucznia, bez kwoty potrzeb oświatowych na wychowanka internatu/bursy.

2) Jeżeli do szkoły prowadzonej przez powiat uczęszcza uczeń niebędący jej mieszkańcem, powiat, którego mieszkańcem jest ten uczeń pokrywa koszty kształcenia, wychowania i opieki w szkole tego ucznia w wysokości: KKWO = (WZt - 1)xSt KKWO – koszt kształcenia, wychowania i opieki ucznia innego powiatu, WZt - wskaźnik zwiększający, o którym mowa w art. 14 ust. 1, a w przypadku szkół specjalnych w art. 14 ust. 2 ustalony dla typu szkoły, do którego uczęszcza ten uczeń, St – przewidziana kwota potrzeb oświatowych dla powiatu w roku budżetowym na takiego ucznia, bez kwoty potrzeb oświatowych na wychowanka internatu/bursy. 3) Gmina i powiat, o których mowa w ust. 1 i 2, w związku z pokrywaniem kosztów kształcenia, wychowania i opieki ucznia, który uczęszcza do szkoły na terenie innej gminy lub powiatu, może przetwarzać dane osobowe tego ucznia, w tym z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych służących gromadzeniu danych osobowych.

4) Do rozliczeń finansowych między jednostkami samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 43 ust. 3-5 (aktualizacji kwot dotacji).

W przypadku jeśli zmiany zaproponowane dotyczące likwidacji podstawowej kwoty dotacji oraz wskaźnika zwiększającego, które w części przekraczającej naliczenie w ramach potrzeb oświatowych finansowane są z budżetu JST uzyskają akceptację ministerstwa należy art. 50a zmienić tak, aby gmina, powiat, której uczeń uczęszcza do przedszkola, szkoły na terenie innej gminy, powiatu pokrywała koszty dotacji w odniesieniu do placówek publicznych lub niepublicznych, zaś w odniesieniu do placówek prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego – koszty ponoszone przez gminę, pomniejszone o potrzeby oświatowe na tego ucznia.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski