Interpelacja w sprawie postulatów wprowadzenia nowych zasad ustalania i finansowania potrzeb oświatowych
Data wpływu: 2026-04-13
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł pyta Minister Edukacji o stanowisko w sprawie postulatów Unii Metropolii Polskich dotyczących zmiany zasad finansowania oświaty, szczególnie w kontekście niewystarczających środków i sposobu kalkulacji potrzeb oświatowych. Pyta również, czy ministerstwo planuje zmiany w sposobie kalkulacji tych potrzeb.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie postulatów wprowadzenia nowych zasad ustalania i finansowania potrzeb oświatowych Interpelacja nr 16566 do ministra edukacji w sprawie postulatów wprowadzenia nowych zasad ustalania i finansowania potrzeb oświatowych Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski Data wpływu: 13-04-2026 Gniezno, 13 kwietnia 2026 r. Szanowna Pani Minister, Zarząd Unii Metropolii Polskich (UMP) przyjął stanowisko w sprawie zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (JST) oraz systemie finansowania oświaty.
Eksperci UMP wskazują, że pogłębiający się brak adekwatności finansowania między ustawowymi kompetencjami a realnymi dochodami samorządów wymaga działań legislacyjnych, by przywrócić przejrzystość i przewidywalność finansów lokalnych. W ustawie z 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zlikwidowano część oświatową subwencji ogólnej zastępując ją pojęciem potrzeb oświatowych. Potrzeby te kalkulowane są według algorytmu bardzo zbliżonego do dotychczasowego mechanizmu subwencji.
Oznacza to, że w dalszym ciągu pozostaje problem finansowania oświaty, gdyż określona kwota potrzeb oświatowych jest niewystarczająca by zabezpieczyć faktyczne wydatki ponoszone na oświatę przez samorządy. Prognozowane środki w dalszym ciągu nie odzwierciedlają faktycznych potrzeb tego obszaru, a jedynie możliwości finansowe budżetu państwa. W związku z tym sposób kalkulacji potrzeb oświatowych, a także dotowania szkół nieprowadzonych przez samorządy wymaga zmiany. Za zmianą przemawia również nieuwzględniony w kalkulacji potrzeb oświatowych niż demograficzny.
W tym celu należy: Bezwzględnie zwiększyć pulę środków na funkcjonowanie oświaty w oparciu o realne potrzeby oświatowe. Ustalenie potrzeb oświatowych winno nastąpić w oparciu o ostatnie pełne sprawozdania budżetowe składane przez JST z odpowiednim katalogiem włączeń. Tak ustalona kwota winna być zwaloryzowana o wskaźnik uwzględniający skutki wynikające ze wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli, o których mowa w art.
30 ustawy - Karta Nauczyciela oraz wzrostu średnich wynagrodzeń pracowników niepedagogicznych o przyjęty średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej – określony w projekcie ustawy budżetowej na rok budżetowy. Ustalić klarowne i przewidywalne zasady dotowania szkół niesamorządowych.
W tym celu proponujemy aby: - dotacje przekazywane z budżetu JST do szkół, przedszkoli i placówek oświatowych były w wysokościach przyjętych przy kalkulacji potrzeb oświatowych, - prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne i niepubliczne przedszkola otrzymywały na każdego ucznia z budżetu gminy dotację w wysokości przewidzianej kwoty potrzeb oświatowych na ucznia przedszkola dla gminy, - prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne i niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości przewidzianej kwoty potrzeb oświatowych na takiego ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego.
Powyższe propozycje dotyczą również uczniów szkół i przedszkoli specjalnych oraz uczniów z niepełnosprawnościami (tzn. na ucznia uczęszczającego do szkoły lub przedszkola specjalnego dotacja przekazywana jest w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych; na ucznia z niepełnosprawnością przekazywana byłaby dotacja w wysokości nie niższej niż przewidziana kwota potrzeb oświatowych na takiego ucznia niepełnosprawnego). Oznacza to likwidację podstawowej kwoty dotacji oraz wskaźnika zwiększającego, które w części przekraczającej naliczenie w ramach potrzeb oświatowych finansowane są z budżetu JST.
Jednocześnie proponuje się wprowadzenie zapisów umożliwiających pobieranie odpłatności za kształcenia, wychowania i opiekę w tych placówkach. Doprowadzić do ustalania prawidłowej kalkulacji kosztów, które winny być ponoszone na finansowania oświaty w poszczególnych JST. Osiągnięcie tego celu możliwe będzie w przypadku wprowadzenia mechanizmu umożliwiającego obciążanie gmin i powiatów, z których pochodzą uczniowie uczęszczający do szkół w danej JST, zwrotem kosztów edukacji przekraczających środki otrzymywane potrzeb oświatowych na tych uczniów (wprowadzić art. 50a w treści). Art. 50a.
Poseł pyta ministra o jego stanowisko w sprawie wyrównania sytuacji finansowej miast na prawach powiatu, zgodnie z postulatami Unii Metropolii Polskich, oraz o ewentualne prace nad zmianami legislacyjnymi w tym zakresie. Podkreśla, że miasta te są w gorszej sytuacji finansowej w porównaniu do innych jednostek samorządu terytorialnego.
Poseł pyta ministra finansów, dlaczego autogaz (LPG) nie został włączony do pakietu obniżającego ceny paliw (CPN) i czy rząd planuje to zmienić, uwzględniając potencjalne koszty dla budżetu. Uważa on, że pominięcie LPG powoduje nierówne traktowanie użytkowników różnych rodzajów paliw.
Poseł Tomaszewski pyta o bariery cyfrowe w dostępie do świadczenia wspierającego, szczególnie dla osób niepełnosprawnych i wykluczonych cyfrowo, oraz postuluje wprowadzenie możliwości uzyskania decyzji w formie papierowej. Wyraża obawy o bezpieczeństwo danych i potencjalne nadużycia związane z elektroniczną formą obsługi świadczenia.
Poseł Tomaszewski wyraża zaniepokojenie niską sprawnością fizyczną dzieci i młodzieży w Polsce, wynikającą z raportu "WF z AWF". Pyta ministerstwo zdrowia o plany dotyczące zaangażowania lekarzy POZ w monitorowanie sprawności fizycznej dzieci oraz zapoznanie się z wynikami raportu, a także o stan medycyny sportowej w kraju.
Przedstawiony fragment dotyczy sprawozdania Komisji Edukacji i Nauki oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o uchwale Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Komisje te rozpatrzyły uchwałę Senatu i wnoszą do Sejmu o przyjęcie poprawek Senatu. Dokument ten jest procesem legislacyjnym dotyczącym zmian w prawie oświatowym i regulacjach dotyczących samorządu terytorialnego w kontekście edukacji. Nie zawiera szczegółów co do treści poprawek, a jedynie informację o rekomendacji ich przyjęcia przez Sejm.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i scentralizowanie publikacji interpretacji indywidualnych prawa podatkowego, w szczególności tych wydawanych przez organy samorządowe (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) w zakresie podatków i opłat lokalnych. Obecnie interpretacje te są rozproszone w wielu Biuletynach Informacji Publicznej. Ustawa zakłada, że interpretacje samorządowe będą publikowane w jednym, ogólnodostępnym Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych (system EUREKA). Ma to ułatwić dostęp do informacji, poprawić jednolitość stosowania prawa i wyeliminować nieprawidłowe interpretacje.
Projekt ustawy zmienia ustawę o finansach publicznych oraz inne ustawy, wprowadzając poprawki zgłoszone w drugim czytaniu. Poprawki dotyczą m.in. definicji zasobów własnych Unii Europejskiej, zasad realizacji inwestycji o wysokiej wartości kosztorysowej, przenoszenia wydatków majątkowych, upoważnień do zmian limitów zobowiązań oraz terminów przekazywania dochodów budżetowych przez jednostki samorządu terytorialnego. Celem zmian jest doprecyzowanie i uelastycznienie przepisów dotyczących finansów publicznych w kontekście realizacji inwestycji i współpracy z Unią Europejską. Dodatkowo doprecyzowuje kwestie związane z darowiznami na rzecz JST.
Projekt ustawy wprowadza Wojewódzkie Zespoły Koordynacji do spraw polityki umiejętności (WZK), które mają pełnić funkcje opiniodawczo-doradcze dla zarządów województw w zakresie rozwoju umiejętności mieszkańców i promocji uczenia się przez całe życie. WZK będą monitorować, koordynować i ewaluować działania związane z polityką umiejętności na poziomie regionalnym, a także wydawać rekomendacje dotyczące kształcenia zawodowego i potrzeb rynku pracy. Ustawa określa również skład, zadania, organizację i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, polityce rozwoju oraz rynku pracy.
Projekt ustawy ma na celu powołanie Wojewódzkich Zespołów Koordynacji (WZK) do spraw polityki umiejętności. WZK mają wspierać województwa w realizacji zadań związanych z rozwojem umiejętności mieszkańców i promocją uczenia się przez całe życie, poprzez opiniowanie i rekomendowanie działań w zakresie strategii rozwoju województwa i polityk publicznych. Ustawa określa organizację, zadania, skład i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wprowadzenie ustawy jest wymagane w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO).