Interpelacja w sprawie strukturalnie zaniżonej siły nabywczej najuboższych Polaków w porównaniu z innymi krajami Europy Środkowo-Wschodniej

Szanowni Państwo Ministrowie,

zgodnie z art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację do ministra finansów oraz ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie dramatycznie niskiej siły nabywczej najuboższych obywateli Rzeczypospolitej Polskiej w porównaniu z mieszkańcami innych państw Unii Europejskiej, zwłaszcza Europy Środkowo-Wschodniej i Zachodniej.

Dane Eurostatu, OECD i GUS jednoznacznie wskazują, że pomimo wzrostu wynagrodzeń średnich i minimalnych w Polsce, relatywna siła nabywcza osób żyjących na granicy minimum egzystencji lub korzystających z pomocy społecznej należy do najniższych w Unii Europejskiej. Utrzymujące się na niskim poziomie świadczenia socjalne (np. zasiłek stały, okresowy, dodatki mieszkaniowe), minimalne emerytury i renty oraz dostępność taniego mieszkalnictwa składają się na permanentną marginalizację gospodarczą ponad 2 milionów obywateli .

Według danych Eurostatu tzw. realna siła nabywcza 20% najuboższych obywateli Polski (najniższy kwintyl) wyrażona w standardzie siły nabywczej (PPS) jest o 30–50% niższa niż w Czechach, na Słowacji, w Słowenii, a nawet w niektórych regionach Rumunii i Bułgarii . Co więcej, różnice te rosną, mimo że Polska w statystykach ogólnych zbliża się do średniej unijnej.

W Niemczech, Austrii, Francji, Belgii czy krajach skandynawskich osoby w najniższych dochodowych grupach mogą liczyć na silne wsparcie mieszkaniowe, dostęp do usług publicznych, darmowy transport lokalny czy nawet dochód minimalny. Tymczasem w Polsce:

Równocześnie koszty życia – w tym ceny żywności, energii, leków i czynszów – osiągnęły poziomy porównywalne z bogatszymi państwami UE. Oznacza to, że ubodzy Polacy płacą „zachodnie ceny“, mając „postkomunistyczne dochody“ .

Tak głęboka dysproporcja zagraża społecznej spójności, bezpieczeństwu demograficznemu , a także prowadzi do deprywacji potrzeb biologicznych , co potwierdzają raporty organizacji pomocowych (Caritas, PCK, Banki Żywności). Jest to również źródło masowej emigracji zarobkowej i bierności zawodowej .

Apeluję o pilną debatę na temat konieczności reformy systemu zabezpieczenia społecznego w Polsce, który – mimo formalnej zgodności z prawem – strukturalnie wyklucza dużą część społeczeństwa z godnego uczestnictwa w życiu gospodarczym i społecznym.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania: