Interpelacja w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy pomimo dalszego uczestnictwa w procesie kształcenia oraz intensywnych prac nad rozprawami doktorskimi, z dniem 1 października 2025 r. utracą wszelkie świadczenia związane ze swoim statusem - stypendium doktoranckie, ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne oraz zniżki na przejazdy transportem publicznym
Data wpływu: 2025-08-06
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie trudnej sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy po 1 października 2025 roku stracą świadczenia socjalne, mimo kontynuowania badań i pisania rozpraw. Pyta, czy ministerstwo planuje wprowadzić mechanizm wsparcia finansowego i ubezpieczeniowego dla tych doktorantów, np. w formie stypendium pomostowego.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy pomimo dalszego uczestnictwa w procesie kształcenia oraz intensywnych prac nad rozprawami doktorskimi, z dniem 1 października 2025 r.
utracą wszelkie świadczenia związane ze swoim statusem - stypendium doktoranckie, ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne oraz zniżki na przejazdy transportem publicznym Interpelacja nr 11637 do ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy pomimo dalszego uczestnictwa w procesie kształcenia oraz intensywnych prac nad rozprawami doktorskimi, z dniem 1 października 2025 r.
utracą wszelkie świadczenia związane ze swoim statusem - stypendium doktoranckie, ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne oraz zniżki na przejazdy transportem publicznym Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 06-08-2025 Szanowny Panie Ministrze, zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie alarmującej i pilnej sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich, którzy pomimo dalszego uczestnictwa w procesie kształcenia oraz intensywnych prac nad rozprawami doktorskimi, z dniem 1 października 2025 r. utracą wszelkie świadczenia związane ze swoim statusem: stypendium doktoranckie zgodnie z art. 209 ust.
2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a w związku z tym także ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne oraz zniżki na przejazdy transportem publicznym. Taka sytuacja rodzi głęboki niepokój i poczucie niesprawiedliwości społecznej, szczególnie że osoby te nie rezygnują z edukacji, lecz wchodzą w jej najbardziej intensywny, wymagający i odpowiedzialny etap. Z licznych sygnałów, jakie docierają do mnie od samych zainteresowanych – doktorantów różnych uczelni w Polsce – wynika, że system w obecnym kształcie nie odpowiada realiom społeczno-gospodarczym ostatnich lat.
Pandemia COVID-19, której skutki na długo sparaliżowały funkcjonowanie uczelni, wymusiła zdalne nauczanie, ograniczyła dostęp do laboratoriów i archiwów, a także znacznie opóźniła realizację badań. Zaraz po niej nastąpiła wojna w Ukrainie, której konsekwencją był nie tylko wzrost kosztów utrzymania, lecz także głęboki kryzys mieszkaniowy dotykający zwłaszcza studentów i doktorantów w większych miastach akademickich. Rosnące czynsze, niedostępność miejsc w akademikach i galopująca inflacja sprawiły, że wielu z nich musiało podjąć pracę zarobkową, co z kolei skutkowało dalszymi opóźnieniami w realizacji obowiązków naukowych i dydaktycznych.
Należy podkreślić, że nawet bez wspomnianych okoliczności zewnętrznych czteroletni okres na ukończenie doktoratu jest uznawany przez większość środowiska akademickiego za krótki i trudny do zrealizowania, gdyż proces badawczy, analityczny i redakcyjny wymaga wiele czasu i niejednokrotnie uwzględnia dodatkowe procedury, takie jak uzyskiwanie zgód etycznych, wyjazdy terenowe czy międzynarodowe konsultacje. W modelu obowiązującym przed reformą z 2018 roku czas przygotowania rozprawy doktorskiej wynosił często nawet 6–8 lat.
Mimo pewnych mankamentów, taki model uwzględniał realia pracy naukowej, tempo prowadzenia badań oraz konieczność łączenia aktywności naukowej z obowiązkami dydaktycznymi i administracyjnymi. Obecna ustawa przewiduje co prawda możliwość przedłużenia kształcenia w szkole doktorskiej o maksymalnie dwa lata, jednak nie przewiduje żadnych rozwiązań socjalnych dla doktorantów korzystających z tego uprawnienia. Oznacza to, że osoba wciąż formalnie studiująca i aktywnie pracująca nad rozprawą zostaje nagle pozbawiona jakiejkolwiek pomocy państwa, nawet tej najbardziej podstawowej.
Taka sytuacja nie znajduje odpowiednika w innych krajach Unii Europejskiej, gdzie wsparcie doktorantów na ostatnim etapie kształcenia traktowane jest nie jako przywilej, ale jako obowiązek państwa i inwestycja w przyszłość nauki, szkolnictwa wyższego, innowacyjności i kapitału ludzkiego. Dlatego też apeluję o pilne wdrożenie państwowego mechanizmu pomostowego, który zapewni doktorantom przedłużającym kształcenie zarówno niezbędne wsparcie finansowe, jak i dostęp do świadczeń społecznych. Proponuję wprowadzenie stypendium pomostowego w wysokości około 1500 zł miesięcznie – czyli połowy stawki sprzed oceny śródokresowej.
Posłanka Marta Stożek pyta o monitorowanie dostępności i realizacji świadczeń związanych z zakończeniem ciąży od 1 stycznia 2023 roku, w tym o liczbę wykonanych świadczeń, odmów oraz o dane dotyczące przyczyn odmów i czasu oczekiwania. Wyraża zaniepokojenie brakiem kompleksowych danych pozwalających na ocenę realnej dostępności świadczeń i skuteczności nadzoru państwa nad podmiotami zobowiązanymi do ich wykonywania.
Posłanka Marta Stożek interweniuje w sprawie niskich cen skupu ziemniaków i warzyw, które nie pokrywają kosztów produkcji, szczególnie na Dolnym Śląsku. Pyta o działania ministerstwa mające na celu poprawę pozycji negocjacyjnej rolników i ograniczenie marnowania żywności.
Posłanka pyta o koordynację działań międzyresortowych w celu ograniczenia powstawania nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych, wyrażając zaniepokojenie brakiem skutecznych mechanizmów. Domaga się informacji o podjętych działaniach koordynacyjnych, planowanych zmianach legislacyjnych i rozwiązaniach ograniczających obciążanie samorządów kosztami likwidacji tych składowisk.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie detencją dzieci cudzoziemskich w Polsce, szczególnie po nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, co stoi w sprzeczności z orzecznictwem ETPC i standardami ochrony praw dziecka. Zadają pytania o uzasadnienie dla detencji małoletnich bez opieki i działania podjęte w celu zapewnienia im alternatywnej opieki.
Interpelacja dotyczy zaostrzenia praktyki przymusowych powrotów cudzoziemców do państw niebezpiecznych, z naruszeniem zasady non-refoulement, oraz wykonywania deportacji przed zapewnieniem realnej kontroli sądowej. Posłowie pytają o procedury i przypadki deportacji pomimo ryzyka naruszenia praw człowieka i braku skutecznej kontroli sądowej.
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr 2291). Komisja po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniu wnioskuje o uchwalenie projektu ustawy przez Sejm bez poprawek. Projekt ten ma na celu deregulację w obszarze szkolnictwa wyższego i nauki, jednak szczegółowe zmiany nie są w tym sprawozdaniu wymienione.
Projekt ustawy ma na celu zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, aby umożliwić uczelniom finansowanie wsparcia dla osób niepełnosprawnych uczestniczących w studiach podyplomowych z dotacji budżetowej przeznaczonej na ten cel. Obecnie dotacja ta obejmuje tylko studentów i doktorantów, a proponowane zmiany mają na celu rozszerzenie wsparcia na uczestników studiów podyplomowych. Zmiana ta ma zapewnić równy dostęp do kształcenia podyplomowego dla wszystkich zainteresowanych, niezależnie od niepełnosprawności. Ustawa ma charakter deregulacyjny i nie wiąże się ze zwiększeniem środków na dotacje, lecz umożliwia uczelniom elastyczne gospodarowanie środkami.
Projekt ustawy wprowadza zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, umożliwiając doktorantom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej otrzymanie zapomogi. Zapomoga ta przysługuje wyłącznie obywatelom polskim. Warunki przyznawania zapomogi mają być określane przez rektora uczelni lub dyrektora odpowiedniej instytucji w uzgodnieniu z samorządem doktorantów. Celem ustawy jest wsparcie finansowe doktorantów w trudnych sytuacjach życiowych, co potencjalnie wpłynie na poprawę ich warunków studiowania i prowadzenia badań.
Projekt ustawy wprowadza możliwość przyznawania zapomóg doktorantom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej. Dodaje on art. 209a do Ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym i Nauce. Warunki przyznawania zapomogi mają być ustalone przez rektora uczelni lub dyrektora odpowiedniej jednostki naukowej w porozumieniu z samorządem doktorantów. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Projekt ustawy zakłada utworzenie Uniwersytetu Bezpieczeństwa Narodowego poprzez przekształcenie istniejącej Akademii Sztuki Wojennej. Celem jest stworzenie wiodącego ośrodka rozwoju myśli strategicznej, innowacji technologicznych i interdyscyplinarnych badań nad bezpieczeństwem, zdolnego do kształcenia kadr na najwyższym poziomie. Ustawa przewiduje zachowanie ciągłości działalności dydaktycznej i badawczej, a także praw i obowiązków Akademii. Uniwersytet ma wzmocnić obronność państwa, rozwijać kompetencje cyfrowe i wspierać współpracę międzynarodową.