Interpelacja w sprawie sytuacji zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej, na przykładzie WTZ nr 2 działającego przy Polskim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną - Koło w Koszalinie

Szanowna Pani Ministro,

kieruję do Pani interpelację dotyczącą dramatycznej sytuacji zawodowej, ekonomicznej i systemowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w Warsztatach Terapii Zajęciowej. Z początkiem lipca pracownicy koszalińskiego WTZ nr 2 rozpoczęli protest, który w zamierzeniu protestujących ma objąć placówki na terenie całego kraju. W treści interpelacji odnoszę się do postulowanych przez pracowników WTZ wymaganych zmian systemowych w kontekście zawodu instruktora terapii zajęciowej.

Instruktorzy terapii zajęciowej pracują w warunkach wymagających wysokiej odporności psychicznej i fizycznej wytrzymałości. Mają codzienny kontakt z osobami, które nierzadko przejawiają zachowania trudne, agresywne lub stwarzające zagrożenie bezpieczeństwa ich samych i otoczenia. Dla tej grupy zawodowej brakuje jasno określonej ścieżki kariery zawodowej, programów awansu czy specjalizacji. Wynagrodzenia instruktorów pozostają niskie. W niedawno opublikowanym raporcie (7 lipca br), Najwyższa Izba Kontroli wykazała, że średnie zarobki kadry w skontrolowanych WTZ były, aż o 34% niższe od średniej krajowej. Wielu z nich, mimo posiadania wyższego wykształcenia, ukończonych studiów podyplomowych i regularnego uczestnictwa w kursach oraz szkoleniach podnoszących kompetencje zawodowe, zmuszonych jest do podejmowania dodatkowego zatrudnienia, by utrzymać siebie i swoje rodziny. Protestujący domagają się uregulowania kwestii wynagrodzeń instruktorów terapii zajęciowej tak, aby były one adekwatne do wykonywanej pracy, w tym obciążeń z nią związanych. Dodatkowo podnoszą kwestię uregulowania dodatkowych dni urlopowych.

Niepokojący jest również fakt, że zawód instruktora terapii zajęciowej nie został do tej pory ujęty w oficjalnej klasyfikacji zawodów. W rzeczywistości ten zawód funkcjonuje na pograniczu systemu ochrony zdrowia, edukacji i pomocy społecznej – obszarów fundamentalnych dla funkcjonowania społeczeństwa. W aktualnie obowiązującym zarządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn., 12 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej w załączniku nr 1 do tego zarządzenia instruktor terapii zajęciowej pojawia się w wykazie A. W związku z tym protestujący domagają się wpisania zawodu instruktora terapii zajęciowej do klasyfikacji zawodów i specjalności oraz uwzględnienie zawodu instruktora terapii zajęciowej w WTZ do rodzaju prac wykonywanych w szczególnych warunkach. Pracownicy WTZ wykonują ważne z punktu widzenia społeczeństwa zadania, obejmując swoją działalnością 26 tys. beneficjentów. Ta grupa specjalistów powinna być wobec tego traktowana jednolicie i systemowo. Lokowanie odpowiedzialności za rozwiązania systemowe po stronie indywidualnych podmiotów prowadzących WTZ, co sugeruje Pan Pełnomocnik Krasoń w odpowiedzi na m.in. interpelację nr 5734 Pani Posłanki Elżbiety Burkiewicz, nie ma tej perspektywie uzasadnienia.

W związku z powyższym, w imieniu pracowników WTZ w Koszalinie oraz wielu innych podobnych placówek w całym kraju, apeluję do Pani Ministry o podjęcie działań legislacyjnych, organizacyjnych i finansowych, które pozwolą na rzeczywiste docenienie pracy instruktorów terapii zajęciowej oraz zapewnią im należne miejsce w strukturze systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Postuluję:

1) włączenie zawodu instruktora terapii zajęciowej do oficjalnej klasyfikacji zawodów oraz zakwalifikowanie go do systemu opieki społecznej,

2) uregulowanie i podniesienie standardów wynagrodzeń tej grupy zawodowej – z uwzględnieniem dodatków za pracę w warunkach trudnych i szczególnych oraz za staż pracy,

3) opracowanie klarownej, etapowej ścieżki awansu zawodowego, obejmującej możliwość specjalizacji, uzyskiwania tytułów zawodowych, a także system motywacyjny,

4) uznanie pracy instruktorów terapii zajęciowej za pracę w warunkach szczególnych i wprowadzenie przywilejów wynikających – w tym skróconego czasu pracy, dodatkowych dni urlopu, wcześniejszej emerytury i prawa do rehabilitacji zawodowej,

5) wdrożenie ogólnokrajowego systemu wsparcia psychologicznego i superwizji dla pracowników WTZ oraz innych placówek świadczących wsparcie osobom z niepełnosprawnościami,

6) zapewnienie finansowania szkoleń zawodowych, dostępu do programów grantowych i urlopów szkoleniowych, umożliwiających dalszy rozwój kompetencji tej grupy zawodowej.

Ponadto zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:

Czy ministerstwo planuje objęcie zawodu instruktora terapii zajęciowej oficjalną klasyfikacją zawodów i włączenie go do systemu opieki społecznej?

Czy trwają prace nad wprowadzeniem mechanizmu gwarantującego godne wynagrodzenia adekwatne do poziomu odpowiedzialności i kompetencji instruktorów terapii zajęciowej?

Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić rozwój zawodowy tej grupy, w tym możliwości awansu, specjalizacji i uczestnictwa w szkoleniach?

Czy ministerstwo rozważa uznanie tej pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach, z możliwością wprowadzenia przysługujących z tego tytułu uprawnień?

Czy planowane są programy wsparcia psychologicznego, superwizji i profilaktyki wypalenia zawodowego dla pracowników WTZ?

Jakie są dalsze plany ministerstwa w zakresie objęcia instruktorów terapii zajęciowej programami rozwojowymi, finansowymi i społecznymi, które zapewniłyby tej grupie pracowników stabilność zatrudnienia i uznanie ich społecznej roli?

Z poważaniem Marta Stożek