Interpelacja w sprawie braku środków na sprawiedliwą transformację w nowym budżecie unijnym na lata 2028-2034
Data wpływu: 2025-08-19
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka pyta o brak środków na sprawiedliwą transformację w nowym budżecie UE na lata 2028-2034, szczególnie dla regionów węglowych takich jak Bełchatów, oraz o alternatywne scenariusze rozwoju w przypadku braku wsparcia finansowego i rezygnacji z elektrowni jądrowej. Wyraża zaniepokojenie brakiem planów i koordynacji działań w tym zakresie.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie braku środków na sprawiedliwą transformację w nowym budżecie unijnym na lata 2028-2034 Interpelacja nr 11843 do ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra klimatu i środowiska w sprawie braku środków na sprawiedliwą transformację w nowym budżecie unijnym na lata 2028-2034 Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 19-08-2025 Szanowne Panie Minister, w nowym budżecie Unii Europejskiej na lata 2028–2034 zabrakło puli środków przeznaczonej na sprawiedliwą transformację, w tym także kontynuacji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST), który obecnie jest jedynym źródłem finansowania działań w tym obszarze w Polsce.
Pierwotnie planowano, że druga edycja FST obejmie m.in. regiony Turowa i Bogdanki, jednak w opublikowanych propozycjach nie przewidziano żadnych wydzielonych środków na ten cel. Nie wskazano także mechanizmów, które gwarantowałyby, że środki w ramach innych programów unijnych zostaną przeznaczone na działania związane ze sprawiedliwą transformacją. Praktyka pokazuje, że jeśli transformacja energetyczna zostanie ujęta wyłącznie w szerokiej kategorii działań społecznych, to priorytet mogą zyskać inne, bardziej ogólne projekty niż przekwalifikowanie pracowników kopalń czy budowa infrastruktury dla odnawialnych źródeł energii.
Tymczasem województwo łódzkie, a w szczególności subregion bełchatowski, wkrótce stanie przed bezprecedensowym wyzwaniem gospodarczym i społecznym, gdy rozpocznie się proces zamykania bloków węglowych – począwszy od 2030 roku w kopalni Szczerców, a wcześniej w kopalni Bełchatów. W obecnej perspektywie budżetowej subregion bełchatowski otrzymał z FST 370 mln zł, co jest jedną z najniższych kwot w kraju, a dodatkowo województwo łódzkie ma zakontraktowaną najniższą wartość wydatków z FST (34%).
Brak kontynuacji tego funduszu oznacza, że w momencie największych potrzeb region może zostać całkowicie pozbawiony wsparcia finansowego na działania ograniczające negatywne skutki transformacji energetycznej. Alternatywnym źródłem finansowania mógłby być Fundusz Modernizacyjny, jednak do tej pory nie ogłoszono w nim żadnego naboru dedykowanego działaniom w zakresie sprawiedliwej transformacji.
Co więcej, na poziomie krajowym brakuje osoby lub jednostki odpowiedzialnej za koordynację tego procesu w regionach węglowych, co w praktyce oznacza, że Polska – mimo iż jest największym beneficjentem FST w Europie Środkowo-Wschodniej – nie podejmuje systemowych działań na rzecz utrzymania lub zastąpienia tego instrumentu. Z kolei w przypadku regionu bełchatowskiego pojawiają się wątpliwości co do możliwości realizacji planowanej inwestycji w elektrownię jądrową. Dostępne analizy wskazują na bardzo niski poziom zasobów wodnych w tym obszarze, co może uniemożliwić chłodzenie reaktorów.
Region ten jest ponadto jednym z najbardziej narażonych na zjawisko suszy w Polsce. Brak elektrowni atomowej przy jednoczesnym braku FST oznacza konieczność opracowania alternatywnego scenariusza rozwojowego dla województwa łódzkiego. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz.
907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Jakie wsparcie finansowe planuje rząd dla regionów węglowych w Polsce w zakresie sprawiedliwej transformacji, jeśli w kolejnym budżecie unijnym zabraknie FST i nie zostanie wydzielona żadna alokacja na działania w tym zakresie? Czy istnieje możliwość przeznaczenia określonych środków z Funduszu Modernizacyjnego na działania związane ze sprawiedliwą transformacją? Czy rząd rozważa utworzenie jednostki lub powołanie pełnomocnika odpowiedzialnego za koordynację i wdrażanie sprawiedliwej transformacji w regionach węglowych? Jeśli tak, to kiedy?
Jaki alternatywny scenariusz rozwojowy dla województwa łódzkiego przewiduje rząd w przypadku rezygnacji z budowy elektrowni jądrowej i braku kolejnej edycji FST? Czy rząd dysponuje wynikami badań lub analizami dotyczącymi dostępności zasobów wodnych w subregionie bełchatowskim i czy są one wystarczające do budowy i eksploatacji elektrowni jądrowej? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP
Posłanka Paulina Matysiak pyta o przyczyny braku wprowadzenia zerowej stawki VAT na bilety w transporcie publicznym, obiecanej przez Koalicję Obywatelską, zwracając uwagę na brak wsparcia dla pasażerów w obliczu rosnących kosztów życia, w przeciwieństwie do wsparcia dla kierowców. Pyta, kiedy rząd zamierza wprowadzić to rozwiązanie i czy rozważa analogiczne wsparcie dla pasażerów transportu publicznego.
Posłanka pyta Ministra Infrastruktury o możliwość wprowadzenia czasowej obniżki cen biletów kolejowych w Polsce, podobnej do tej na Litwie, w odpowiedzi na wzrost cen paliw i kosztów życia. Sugeruje, że byłoby to wsparcie dla gospodarstw domowych i popularyzacja transportu zbiorowego.
Posłanka Paulina Matysiak interpeluje w sprawie pominięcia autogazu LPG w rządowym pakiecie „Ceny Paliwa Niżej", co uważa za nierówne traktowanie kierowców używających LPG. Pyta o przyczyny tej decyzji i ewentualne plany rozszerzenia pakietu o autogaz, a także o działania łagodzące skutki wzrostu cen LPG.
Posłanka Paulina Matysiak pyta o wytyczne SOK dotyczące fotografowania infrastruktury kolejowej, wyrażając zaniepokojenie, że prowadzą one do nieproporcjonalnych interwencji i naruszają prawa obywatelskie. Kwestionuje, czy samo fotografowanie z miejsc ogólnodostępnych powinno stanowić podstawę do legitymowania i wzywania służb.
Posłanka Paulina Matysiak wyraża zaniepokojenie planami wdrożenia narzędzi do monitorowania pracy zdalnej (TimeCamp) w Ministerstwie Cyfryzacji i podległych jednostkach, kwestionując zasadność i wpływ takiego rozwiązania na prywatność, dobrostan pracowników oraz kulturę zaufania. Pyta o szczegóły wdrożenia, zgodność z przepisami prawa oraz alternatywne sposoby poprawy efektywności pracy.
Przedmiotem analizy jest Raport o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2024 roku, opracowany przez UOKiK. Raport ten, zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, przedstawia Radzie Ministrów wyniki monitorowania pomocy publicznej w danym roku. Raport zawiera dane dotyczące wartości, form i przeznaczenia pomocy publicznej, z wyłączeniem rolnictwa i 'de minimis', oraz omawia kwestie zgodności wsparcia finansowanego ze środków unijnych z prawem o pomocy publicznej. Ma to na celu zapewnienie przejrzystości i zgodności udzielanego wsparcia z przepisami unijnymi oraz krajowymi.
Projekt ustawy ma na celu rozszerzenie możliwości wykorzystywania środków z Unii Europejskiej przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Umożliwia on realizację projektów finansowanych z funduszy unijnych w ramach programów zatwierdzonych przez Radę Nadzorczą PFRON. Zmiana ma na celu zwiększenie efektywności wydatkowania środków unijnych na rehabilitację zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych. Ustawa doprecyzowuje, że środki PFRON mogą być przeznaczane na programy Rady Nadzorczej PFRON współfinansowane ze środków pomocowych Unii Europejskiej, co dotychczas nie było jednoznacznie określone.
Prezydent RP odmawia podpisania ustawy o deregulacji w energetyce, argumentując to wątpliwościami dotyczącymi ochrony interesów obywateli i stabilności systemu energetycznego. Główne zastrzeżenia dotyczą zmiany formy faktur na elektroniczną z potencjalną dyskryminacją osób wykluczonych cyfrowo oraz liberalizacji przepisów budowlanych dla instalacji fotowoltaicznych, co osłabia nadzór i kontrolę nad bezpieczeństwem inwestycji. Prezydent obawia się również podniesienia progu koncesjonowania instalacji OZE do 5MW, co ograniczy nadzór nad rozwojem sektora i stabilnością dostaw energii. W rezultacie Prezydent wnosi o ponowne rozpatrzenie ustawy przez Sejm.