Interpelacja w sprawie Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026

Szanowny Panie Ministrze,

Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 stanowi kluczowy instrument wspierający samorządy w realizacji działań z zakresu ochrony ludności oraz obrony cywilnej. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w mediach, samorządy lokalne zgłaszają liczne uwagi dotyczące funkcjonowania programu, podkreślając jego ograniczenia i konieczność wprowadzenia zmian systemowych, które pozwolą na efektywniejsze i stabilniejsze wsparcie działań samorządów w obszarze bezpieczeństwa publicznego.

Obecny model finansowania Programu OLiOC spotyka się z poważnymi trudnościami. Samorządy wskazują, że środki przyznawane na realizację działań są przyznawane na krótki okres, co utrudnia planowanie projektów długoterminowych i prowadzenie systematycznych działań prewencyjnych. Brak stabilności finansowej ogranicza możliwość zatrudnienia specjalistów ds. zarządzania kryzysowego, zakupów sprzętu czy organizacji szkoleń i ćwiczeń. Przykłady z gmin w województwach wschodnich i północnych pokazują, że przy niewystarczającym finansowaniu niektóre samorządy zmuszone są rezygnować z części inwestycji w systemy ostrzegania, monitoring zagrożeń czy szkolenia służb lokalnych.

Samorządy postulują również wyodrębnienie stałych środków przeznaczonych na doposażenie i funkcjonowanie stanowisk pracy odpowiedzialnych za ochronę ludności. Jak wskazują przedstawiciele lokalnych władz, w sytuacjach kryzysowych - takich jak klęski żywiołowe, awarie infrastruktury krytycznej czy incydenty chemiczne - skuteczność działań w dużej mierze zależy od dostępności przeszkolonych, dobrze wyposażonych zespołów. Obecnie wiele jednostek boryka się z niedoborem pracowników i sprzętu, co w praktyce ogranicza ich zdolność do szybkiego reagowania i koordynacji działań ratowniczych.

Ponadto samorządy zgłaszają konieczność zwiększenia elastyczności finansowania programu, aby możliwe było dostosowanie środków do lokalnych potrzeb. Wskazują, że obecny system nie uwzględnia różnorodności warunków funkcjonowania samorządów – zarówno pod względem liczby ludności, zagrożeń naturalnych, jak i dostępności własnych środków budżetowych. Z tego powodu niektóre gminy, mimo formalnego uczestnictwa w programie, pozostają w praktyce niedofinansowane, co negatywnie wpływa na bezpieczeństwo ich mieszkańców.

W świetle powyższego zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: