Interpelacja w sprawie praktyk ZUS dotyczących przyznawania i odbierania zasiłków macierzyńskich
Data wpływu: 2025-09-24
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Agnieszka Ścigaj interweniuje w sprawie praktyk ZUS, które kwestionują prawo kobiet do zasiłku macierzyńskiego podważając "fikcyjność" zatrudnienia. Pyta o liczbę postępowań i decyzji o zwrocie zasiłku oraz o stanowisko ministerstwa w kwestii wpływu tych praktyk na decyzje prokreacyjne kobiet.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie praktyk ZUS dotyczących przyznawania i odbierania zasiłków macierzyńskich Interpelacja nr 12484 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie praktyk ZUS dotyczących przyznawania i odbierania zasiłków macierzyńskich Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj Data wpływu: 24-09-2025 Szanowna Pani Minister, w przestrzeni publicznej coraz częściej pojawiają się doniesienia o sytuacjach, w których kobiety – pomimo posiadania umowy o pracę i faktycznego wykonywania obowiązków zawodowych – są pozbawiane prawa do zasiłku macierzyńskiego z powodu stwierdzonej przez ZUS rzekomej „fikcyjności” zatrudnienia.
Przykład jednej z takich spraw został opisany ostatnio przez media. Kobieta, która podjęła zatrudnienie, po kilku dniach dowiedziała się o ciąży i przeszła na zwolnienie lekarskie, a następnie wystąpiła o zasiłek macierzyński. ZUS zakwestionował jednak jej prawo do tego świadczenia, pomimo że formalnie i faktycznie była zatrudniona. Niestety, do mojego biura poselskiego wpływają również sygnały świadczące o tym, że opisany wyżej przypadek nie jest odosobniony, a podważanie prawa kobiet do korzystania z zasiłku macierzyńskiego jest formą „oszczędności” ze strony ZUS.
Decyzje o odebraniu prawa do zasiłku macierzyńskiego dotyczą szczególnie wrażliwej sfery społecznej, dlatego prowadzenie tego typu postępowań bez należytej empatii i staranności nie tylko podważa zaufanie obywateli do państwa i instytucji publicznych, ale również może być czynnikiem zniechęcającym do posiadania dzieci. Zasiłki macierzyńskie pełnią bowiem niezwykle ważną funkcję pronatalistyczną, wspierając kobiety w jednym z najważniejszych momentów życia i wzmacniając politykę demograficzną państwa.
Odbieranie prawa do tego świadczenia – zwłaszcza kobietom, które realnie podjęły zatrudnienie – może być postrzegane jako forma dyskryminacji oraz bariera dla decyzji o macierzyństwie. Państwo powinno zachęcać kobiety do podejmowania decyzji o urodzeniu dziecka i zapewniać im stabilne warunki socjalne, zamiast wzbudzać obawy, że zostaną ukarane za ciążę. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami: Ile postępowań w sprawie odebrania zasiłku macierzyńskiego prowadzono w 2024 r. oraz w pierwszej połowie 2025 r.? Ile decyzji o zwrocie zasiłku macierzyńskiego wydano w 2024 r. oraz w pierwszej połowie 2025 r.?
Czy ministerstwo nie uważa, że odbieranie kobietom prawa do zasiłku macierzyńskiego stanowi istotną barierę wobec podejmowania decyzji o zajściu w ciążę? Jak koreluje się dynamika liczby decyzji o zwrocie zasiłku macierzyńskiego z dynamiką liczby urodzeń w analogicznym okresie, tj. w roku 2024 oraz w pierwszej połowie roku 2025? Czy kobieta w ciąży ma prawo do uzyskania podwyżki wynagrodzenia lub zmiany bądź rozpoczęcia nowej pracy? Jeżeli tak – to dlaczego podwyżka wynagrodzenia lub zmiana pracy jest kwestionowana przez ZUS w kontekście prawa do zasiłku macierzyńskiego?
Czy pracodawcy w procesie rekrutacji powinni pytać kandydatkę o to, czy jest w ciąży? Jeżeli tak lub nie – proszę o wskazanie podstaw prawnych i uzasadnienie stanowiska.
Posłowie pytają o udział polskich firm (szczególnie MŚP) w zamówieniach publicznych w porównaniu do firm zagranicznych w latach 2020-2025. Wyrażają zaniepokojenie, że polskie firmy często pełnią rolę podwykonawców i pytają, czy rząd planuje zmiany w prawie, aby to zmienić.
Interpelacja dotyczy braku wsparcia dla kierowców korzystających z LPG w rządowym pakiecie osłonowym, mimo że jest to popularne paliwo. Poseł pyta, dlaczego LPG nie zostało uwzględnione i czy rząd planuje wprowadzenie analogicznych mechanizmów wsparcia jak dla benzyny i diesla.
Poseł Robert Warwas wyraża zaniepokojenie nieskutecznością nadzoru nad odprowadzaniem ścieków przemysłowych, o czym świadczą liczne przypadki ujawniane dopiero po interwencjach społecznych. Pyta o statystyki kontroli, stwierdzone naruszenia oraz planowane zmiany mające na celu poprawę systemu nadzoru i zaostrzenie kar.
Posłowie wyrażają oburzenie kryzysem finansowania domowej wentylacji mechanicznej, który zmusza placówki do wstrzymania przyjęć pacjentów i zagraża ich życiu. Pytają ministerstwo o działania naprawcze, rozliczenie zaległych świadczeń i przywrócenie wdrożenia gotowego modelu opieki.
Posłanka Ścigaj interweniuje w sprawie dramatycznej sytuacji pacjentów wymagających domowej wentylacji mechanicznej, których finansowanie zostało ograniczone. Pyta Prezesa Rady Ministrów o odpowiedzialność rządu za dehumanizację pacjentów i brak reakcji na problemy w finansowaniu świadczeń ratujących życie.
Projekt uchwały dotyczy ustanowienia dnia 19 września Dniem Służby Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Polsce. Ma to na celu podkreślenie wkładu tej służby w zapewnianie bezpiecznych warunków pracy oraz jej fundamentalnego znaczenia dla ochrony zdrowia i życia pracowników. Uchwała nawiązuje do historycznych początków służby BHP w Polsce, sięgających lat 20. XX wieku i oficjalnego powołania służby 19 września 1953 roku. Ustanowienie tego dnia ma na celu uhonorowanie roli pracowników BHP w tworzeniu bezpiecznego środowiska pracy w Polsce.
Projekt ustawy ma na celu zmianę przepisów dotyczących Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) oraz innych ustaw związanych z prawem pracy. Najważniejsze zmiany obejmują wprowadzenie administracyjnych kar pieniężnych dla pracodawców naruszających przepisy dotyczące umów o pracę, doprecyzowanie uprawnień PIP w zakresie kontroli i stwierdzania istnienia stosunku pracy, oraz modyfikacje procedur odwoławczych od decyzji PIP. Celem jest zwiększenie skuteczności PIP w walce z nieprawidłowościami w zatrudnieniu oraz ochrona praw pracowniczych, w szczególności w obszarze umów cywilnoprawnych. Ustawa wprowadza kary finansowe zależne od obrotu firmy, co ma stanowić realną sankcję za łamanie prawa pracy.
Projekt ustawy ma na celu rozszerzenie katalogu mniejszości narodowych w Polsce o mniejszość grecką, co umożliwi jej korzystanie z pełni praw i instrumentów wsparcia przewidzianych w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych. Zmiana ta zapewni społeczności greckiej ochronę i rozwój tożsamości narodowej, języka, kultury i tradycji. Uznanie mniejszości greckiej jest uzasadnione długotrwałą obecnością Greków na ziemiach polskich oraz ich wkładem w życie społeczne i kulturalne kraju. Nowelizacja zakłada także uzupełnienie składu Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych o przedstawiciela mniejszości greckiej.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie roli PIP w zakresie kontroli i egzekwowania prawa pracy. Kluczową zmianą jest przyznanie PIP uprawnienia do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej, gdy zawarto umowę cywilnoprawną, a charakter wykonywanej pracy odpowiada stosunkowi pracy. Dodatkowo, PIP zyskuje prawo wnoszenia powództw w imieniu obywateli w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy oraz wstępowania do już toczących się postępowań. Ustawa wprowadza również regulacje dotyczące kontroli zdalnych oraz wymiany informacji z ZUS.
Projekt ustawy ma na celu deregulację i modyfikację ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów (eUmowy). Zmiany koncentrują się na rozszerzeniu funkcjonalności Systemu eUmowy, umożliwiając obsługę umów związanych z zatrudnieniem i porozumień, a także udoskonaleniu procesów związanych z zawarciem, zmianą i rozwiązaniem umów. Dodatkowo, projekt wprowadza mechanizmy weryfikacji danych oraz przekazywania informacji między różnymi instytucjami, takimi jak ZUS, CEIDG i Krajowa Administracja Skarbowa, w celu usprawnienia obsługi umów. Celem jest digitalizacja i centralizacja procesów związanych z umowami, ułatwiając ich zarządzanie i kontrolę.